අඟහරුගේ ගිනිකඳු රහස:

අඟහරු ලොව (Mars) යනු වසර බිලියන ගණනකට පෙර නිවී ගිය, සරල ගිනිකඳු ක්‍රියාවලියක් පැවති ග්‍රහලෝකයක් ලෙසයි මෙතෙක් සැලකුණේ. නමුත් Geology සඟරාවේ පළ වූ අලුත්ම පර්යේෂණ වාර්තාවකට අනුව, අඟහරුගේ ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරීත්වය අප සිතුවාට වඩා බෙහෙවින් සංකීර්ණ සහ දීර්ඝකාලීන එකක් බව හෙළි වී තිබේ.

සොයාගැනීමේ ප්‍රධාන කරුණු:

• එක් වරක් පමණක් සිදු වූ පිපිරීම් නොවේ: අඟහරුගේ Pavonis Mons ප්‍රදේශයට දකුණු දෙසින් පිහිටි ගිනිකඳු කලාපය පරීක්ෂා කිරීමේදී, ඒවා විවිධ අවධීන් කිහිපයකදී සක්‍රීය වූ බව හෙළි විය.

• වෙනස් වන ලාවා ගලායාම්: මුල් කාලයේදී විශාල පැලුම් (Fissures) හරහා ලාවා ගලා ගියද, පසුව එය කේතු හැඩැති (Cone-building) තනි මූලාශ්‍ර දක්වා පරිවර්තනය වී ඇත.

• පරිණාමීය මැග්මා (Evolving Magma): පර්යේෂකයන් සොයාගත් ඛනිජ සලකුණු (Mineral signatures) මගින් තහවුරු වන්නේ, පොළොව අභ්‍යන්තරයේ තිබූ මැග්මා වල ස්වභාවය කාලයත් සමඟ වෙනස් වී ඇති බවයි. මැග්මා ගබඩා වී තිබූ ගැඹුර සහ කාලය ද මෙහිදී වෙනස් වී ඇත.

• උසස් තාක්ෂණය: මෙම අධ්‍යයනය සඳහා යුරෝපා අභ්‍යවකාශ ඒජන්සියේ (ESA) Mars Express සහ නාසා ආයතනයේ Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) මගින් ලබාගත් අධි-විභේදන ඡායාරූප සහ දත්ත භාවිතා කර තිබේ.

මෙහි වැදගත්කම කුමක්ද?

මෙම සොයා ගැනීමත් සමඟ අඟහරු ලොව “ජීවයට හිතකර වටපිටාවක්” (Habitability) පැවති කාලය පිළිබඳව නව බලාපොරොත්තු ඇති වේ. දීර්ඝකාලීන ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරීත්වය යනු ග්‍රහලෝකයේ අභ්‍යන්තර තාපය වැඩි කාලයක් පැවති බවට සාක්ෂියකි. මෙය භූගත ජලය සහ ජීවය පැවතීමට අවශ්‍ය රසායනික ශක්තිය සැපයීමට ඉවහල් විය හැකිය.

“අඟහරු යනු සරල, ගිනිකඳු කිහිපයක් පමණක් තිබූ ග්‍රහලෝකයක් නොව, ඉතා ගතික මැග්මා පද්ධතියක් පැවති සංකීර්ණ ලෝකයකි.”

මූලාශ්‍ර (Sources):

1. Geology Journal (New Research Publication)

2. European Space Agency (ESA) – Mars Express Data

3. NASA Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) Science Team

තවත් මෙවැනිම තොරතුරු දැනගන්න දැන්ම Facebook Page එක follow කරන්න,Like කරන්න,යාලුවන්ටත් දැනගන්න Share කරන්න

උපුටා ගැනීම : Sinha Ruu