පෙනහළු ක්‍රියාකාරීත්ව පරීක්ෂණය (Lung Function Test)

පෙනහළු ක්‍රියාකාරීත්ව පරීක්ෂණය (Lung Function Test) යනු කුමක්ද සහ එය ඔබට වැදගත් වන්නේ ඇයි? – සරල පැහැදිලි කිරීමක්

අපේ ශරීරයේ එන්ජිම ක්‍රියාත්මක වෙන්න ඔක්සිජන් ඕනෑ බව අපි කවුරුත් දන්නවා. ඒ ඔක්සිජන් ශරීරයට ලබා දෙන්නේ අපේ පෙනහළු යුගලයි. ඉතින් මේ අතිශය වැදගත් අවයවය හරියට වැඩ කරනවාද කියලා දැනගන්න එක ගොඩක් වටිනවා. පෙනහළු ක්‍රියාකාරීත්ව පරීක්ෂණය කියන්නේ ඒ සඳහා තියෙන ඉතාම සරල, ඒ වගේම වේදනා රහිත පරීක්ෂණයක්.

ඇයි අපිට මේ පරීක්ෂණය වැදගත් වෙන්නේ? – සරල උදාහරණයකින් තේරුම් ගනිමු

අපේ පෙනහළු හරියට අපේ පපුව ඇතුලේ තියෙන ලොකු බැලුන් දෙකක් වගේ කියලා හිතන්න. අපි හුස්ම ගන්නකොට මේ බැලුන් හුළං පිරිලා ලොකු වෙනවා, හුස්ම පිට කරනකොට ආපහු පොඩි වෙනවා. මේ ක්‍රියාවලිය හරියට සිද්ධ වෙනවාද කියලා මේ පරීක්ෂණයෙන් ප්‍රධාන කරුණු දෙකක් ඔස්සේ බලනවා.

පෙනහළු වලට කොච්චර හුළං පුරවන්න පුළුවන්ද? (Lung Volume):

හිතන්න ඔබේ පෙනහළු නමැති බැලුනය කුඩා වී හෝ හැකිලී ඇත්නම්, එයට පුරවන්න පුළුවන් හුළං ප්‍රමාණය අඩු වෙනවා. සමහර රෝග තත්ත්වයන් නිසා මෙහෙම වෙන්න පුළුවන්. මේ පරීක්ෂණයෙන් ඔබේ පෙනහළු වලට නියමිත ප්‍රමාණයට වාතය ලබා ගැනීමේ හැකියාව තියෙනවාද කියලා බලනවා.

කොච්චර වේගයෙන් හුළං එළියට දාන්න පුළුවන්ද? (Airflow):

අපි හුස්ම ගන්න නළ (ශ්වාස නාල) හරියට වතුර යන හෝස් එකක් වගේ. මේ හෝස් එක ඇතුලේ කුණු පිරිලා හිර වෙලා නම්, හරිම අමාරුවෙන් තමයි වතුර ටික එළියට යන්නේ. ඒ වගේම, ඇදුම (Asthma) හෝ දුම්පානය නිසා ඇතිවන රෝග (COPD) වැනි තත්ත්වයන් වලදී අපේ හුස්ම නළත් පටු වෙලා හිර වෙනවා.

එතකොට පෙනහළු ඇතුලේ තියෙන හුළං ටික ඉක්මනට එළියට දාන්න අමාරුයි. මේ පරීක්ෂණය මගින් ඔබේ ශ්වාස නාල වල එවැනි අවහිරතාවයක් තියෙනවාද කියලා හරියටම හොයාගන්න පුළුවන්.

රෝග කල් තියා හඳුනා ගැනීම – “ලෙඩේ මුලින්ම අල්ලගමු”

ගොඩක් අය හිතන්නේ විටින් විට එන හතිය, මහන්සිය, නැත්නම් පපුවේ බර ගතිය සාමාන්‍ය දෙයක් කියලා. ඒත් මේවා බරපතල පෙනහළු රෝගයක මුල් ලක්ෂණ වෙන්න පුළුවන්. මෙම පරීක්ෂණය මගින් පිටතට රෝග ලක්ෂණ පෙන්නන්නත් කලින්, පෙනහළු වල ක්‍රියාකාරීත්වයේ යම් වෙනසක් තියෙනවා නම් එය ඉතාම මුල් අවධියේදීම හඳුනාගන්න පුළුවන්. ලෙඩේ මුලදීම හඳුනාගත්තොත් ප්‍රතිකාර කරන්න ලේසියි වගේම, පෙනහළු තවදුරටත් නරක් නොවී ආරක්ෂා කරගන්නත් පුළුවන්.

මේ පරීක්ෂණය කළ යුත්තේ කාටද?

පහත ලක්ෂණ තියෙනවා නම්, වෛද්‍ය උපදෙස් මත මේ පරීක්ෂණය කරගැනීම ඉතා වැදගත්:

නිතරම පවතින කැස්ස හෝ සෙම ගතිය

පොඩි වැඩක් කළත්, පඩිපෙළක් නැග්ගත් ඉක්මනට මහන්සි දැනෙනවා නම් හෝ හුස්ම ගන්න අමාරු නම්

පපුවේ හිර ගතියක් හෝ “සූස්” ගාන ශබ්දයක් එනවා නම්

ඔබ දැනටමත් දුම්පානය කරන අයෙක් නම් හෝ මීට පෙර දුම්පානය කළ අයෙක් නම්

දූවිලි, දුම හෝ රසායනික ද්‍රව්‍ය බහුල පරිසරයක රැකියාව කරනවා නම්

පරීක්ෂණයට සූදානම් වන්නේ කෙසේද?

හොඳ ප්‍රතිඵලයක් ලබාගැනීම සඳහා පරීක්ෂණයට පෙර මෙම කරුණු පිළිපැදීම වැදගත් වේ:

බෙහෙත්: ඔබ භාවිතා කරන සමහර ඉන්හේලර් (Inhalers) හෝ වෙනත් ඖෂධ පරීක්ෂණයට පැය කිහිපයකට පෙර නැවැත්වීමට සිදු විය හැක. මේ පිළිබඳව අනිවාර්යයෙන්ම ඔබේ වෛද්‍යවරයාගෙන් අසා දැනගන්න.

දුම්පානය: පරීක්ෂණයට අවම වශයෙන් පැය 24කට පෙරවත් දුම්පානයෙන් වළකින්න.

ආහාර: පරීක්ෂණයට පෙර බඩ පිරෙන්නම ආහාර ගැනීමෙන් වළකින්න. සැහැල්ලු ආහාරයක් ප්‍රමාණවත්.

ඇඳුම්: හුස්ම ගැනීමට අපහසු වන තද ඇඳුම් ඇඳීමෙන් වළකින්න.

ව්‍යායාම: පරීක්ෂණයට පෙර දැඩි ව්‍යායාම කිරීමෙන් වළකින්න.

පරීක්ෂණය සිදු කරන්නේ කොහොමද?

මේක බොහොම සරල දෙයක්. ඔබට කරන්න තියෙන්නේ විශේෂ යන්ත්‍රයකට සම්බන්ධ කරපු කුඩා බටයකට (mouthpiece), වෛද්‍යවරයා හෝ තාක්ෂණික ශිල්පියා උපදෙස් දෙන ආකාරයට ගැඹුරින් හුස්ම අරගෙන තදින් හුස්ම පිඹින එක විතරයි. කිසිම කටු ඇනීමක් හෝ වේදනාවක් නැහැ. ඉතාම ආරක්ෂිතයි!

ඔබේ පෙනහළු වල සෞඛ්‍යය ගැන සැලකිලිමත් වීම දීර්ඝකාලීන නිරෝගී දිවියකට අත්යවශ්‍යයි.

උපුටා ගැනීම : LUNG DOCTOR