රෝහල් වාට්ටුවකදී හදිසි ඔක්සිජන් ලබා දෙන ක්‍රම ගැන සරලව දැනගනිමු.

අපගේ ශරීරයට නිසි ලෙස ක්‍රියා කිරීමට ඔක්සිජන් අත්‍යවශ්‍ය වේ. යම් රෝගී තත්ත්වයක් නිසා පෙණහලු වලට ප්‍රමාණවත් ඔක්සිජන් ප්‍රමාණයක් රුධිරයට ලබා දීමට නොහැකි වූ විට, බාහිරින් ඔක්සිජන් ලබා දීමට සිදුවේ. රෝහල් වාට්ටුවකදී මේ සඳහා විවිධ උපකරණ භාවිතා කරන අතර, රෝගියාගේ අවශ්‍යතාවය අනුව වෛද්‍යවරයා සුදුසුම ක්‍රමය තීරණය කරයි. අපි ඒ ගැන සරලව බලමු.

1. නාසික කැනියුලාව (Nasal Cannula) – “නාසයට සවි කරන කුඩා බටය”

මෙය ඉතාම බහුලව දකින්නට ලැබෙන සරල උපකරණයකි. කුඩා ප්ලාස්ටික් බටයක කෙළවරේ ඇති කුඩා සිදුරු දෙකක් රෝගියාගේ නාස් පුඩු තුළට ඇතුළු කරනු ලැබේ.

කා සඳහාද?: සුළු වශයෙන් හුස්ම ගැනීමේ අපහසුවක් ඇති හෝ රුධිරයේ ඔක්සිජන් මට්ටම මදක් අඩුවී ඇති රෝගීන් සඳහා මෙය භාවිතා කරයි.

සරල උදාහරණයක්: මෙය හරියට කාමරයක ජනේලයක් මදක් විවෘත කර නැවුම් සුළං පොදක් ඇතුළු වීමට ඉඩ සලසනවා වැනිය. රෝගියාට එතරම් අමාරුවක් නැති විට මෙය ප්‍රමාණවත් වේ.

විශේෂත්වය: මෙය පැළඳ සිටින විට රෝගියාට පහසුවෙන් කතා කිරීමට, ආහාර ගැනීමට සහ වතුර බීමට හැකියාව ඇත. එය රෝගියාට එතරම් අපහසුවක් ගෙන නොදේ.

2. සරල මුහුණු ආවරණය (Simple Face Mask) – “සාමාන්‍ය ඔක්සිජන් මාස්ක් එක”

මෙය නාසය සහ මුඛය ආවරණය වන පරිදි පළඳින ප්ලාස්ටික් මාස්ක් එකකි. නාසික කැනියුලාවට වඩා වැඩි ඔක්සිජන් ප්‍රමාණයක් මේ හරහා ලබා දිය හැක.

කා සඳහාද?: නාසික කැනියුලාවෙන් ලැබෙන ඔක්සිජන් ප්‍රමාණය ප්‍රමාණවත් නොවන, මධ්‍යස්ථ මට්ටමේ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුවක් ඇති රෝගීන් සඳහා මෙය යොදා ගනී.

සරල උදාහරණයක්: මෙය හරියට ජනේලය සම්පූර්ණයෙන්ම විවෘත කර වැඩි සුළං ප්‍රමාණයක් කාමරයට ලබා ගන්නවා වැනිය. කලින්ට වඩා වැඩි පිරිසිදු වාතය ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වූ විට මෙය භාවිතා කරයි.

විශේෂත්වය: මෙය පැළඳ සිටින විට කතා කිරීම හෝ ආහාර ගැනීම තරමක් අපහසු විය හැක. නමුත් කෙටි කාලීනව වැඩි ඔක්සිජන් ප්‍රමාණයක් ලබා දීමට මෙය ඉතා ප්‍රයෝජනවත් වේ.

3. වෙන්චුරි මාස්ක් එක (Venturi Mask) – “පාට පාට කෑලි ඇති විශේෂ මාස්ක් එක”

මෙය බැලූ බැල්මට සාමාන්‍ය මාස්ක් එකක් මෙන් පෙනුනද, මෙහි විශේෂත්වයක් ඇත. මාස්ක් එකට ඔක්සිජන් බටය සම්බන්ධ වන තැන විවිධ වර්ණයෙන් යුත් කුඩා ප්ලාස්ටික් කොටස් (valves) සවි කළ හැක.

කා සඳහාද?: නිදන්ගත පෙණහලු රෝග (COPD වැනි) ඇති රෝගීන් සඳහා මෙය ඉතා වැදගත් වේ. එවැනි රෝගීන්ට ඔක්සිජන් ප්‍රමාණය වැඩි වුවහොත් එය හානිකර විය හැක. එබැවින් ඔවුන්ට ලබා දිය යුත්තේ ඉතාම නිශ්චිත ඔක්සිජන් ප්‍රතිශතයකි.

සරල උදාහරණයක්: මෙය හරියටම අපට අවශ්‍ය උෂ්ණත්වයට වතුර ලබා ගැනීම සඳහා කරාමයක් (tap) ඉතා සියුම්ව සකස් කරනවා වැනිය. අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා අඩුවෙන් හෝ වැඩියෙන් නොලැබෙන බව සහතික කර ගැනීමට මෙම පාට පාට කොටස් උදව් වේ. එක් එක් පාටින් ලැබෙන්නේ විවිධ නිශ්චිත ඔක්සිජන් ප්‍රමාණයන්ය.

විශේෂත්වය: වෛද්‍යවරයාට අවශ්‍ය පාලනය මේ හරහා ඉතා නිවැරදිව ලැබේ.

4. නැවත ආශ්වාස නොකරන මාස්ක් එක (Non-Rebreather Mask) – “බෑග් එකක් සහිත මාස්ක් එක”

මෙය හදිසි අවස්ථාවලදී භාවිතා කරන ප්‍රබලම ඔක්සිජන් ලබා දෙන ක්‍රමයකි. මෙම මාස්ක් එකට පහළින් ඔක්සිජන් පිරුණු කුඩා බෑගයක් (reservoir bag) සවි කර ඇත.

කා සඳහාද?: හුස්ම ගැනීමේ බරපතලම අපහසුතාවයක් ඇති, ජීවිත අවදානමක් සහිත හදිසි රෝගීන් සඳහා මෙය භාවිතා කරයි. (උදා: දරුණු නියුමෝනියාව, හදිසි අනතුරු).

සරල උදාහරණයක්: මෙය හරියට ගින්නක් නිවීමට විශාල වතුර බටයක් (fire hose) භාවිතා කරනවා වැනිය. ඉතා කෙටි වෙලාවක් තුළ විශාලම ඔක්සිජන් ප්‍රමාණයක් රෝගියාට ලබා දීමට මෙය භාවිතා කරයි. “හදිසි අවස්ථා” මාස්ක් එක ලෙසද මෙය හැඳින්විය හැක.

විශේෂත්වය: මෙහි ඇති විශේෂ වෑල්ව පද්ධතිය නිසා රෝගියා පිට කරන වාතය නැවත ආශ්වාස කිරීම වළක්වන අතර, බෑගයේ පිරී ඇති පිරිසිදු ඔක්සිජන් උපරිම සාන්ද්‍රණයකින් ලබා දේ.

මෙම සෑම උපකරණයක්ම භාවිතා කරන්නේ රෝගියාගේ තත්ත්වය හොඳින් නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් පසුව වෛද්‍ය උපදෙස් මත පමණි. නිවැරදි වේලාවට නිවැරදි ක්‍රමය භාවිතා කිරීමෙන් ජීවිත බොහෝමයක් බේරා ගත හැක.

උපුටා ගැනීම : Lung Doctor ෆේස්බුක් පිටුව