වසර 2300ක් පැරණි ‘සෙල්ලම් කුරුල්ලා’ සහ අභිරහස් සිතියානු ශිෂ්ටාචාරය

හැඳින්වීම

වර්තමානයේ කුඩා දරුවන් සුරතලයට තබාගන්නා “Plush Toy” එකක නිමාවට අතිශයින්ම සමාන, දුටු පමණින් නෙත් ඇදගන්නා සුළු නිර්මාණයක් පුරාවිද්‍යාඥයන්ට හමුවන්නේ සයිබීරියාවේ අල්ටායි (Altai) කඳුකරයෙනි. මෙය අදින් වසර 2300කට පමණ පෙර, එනම් ක්‍රි.පූ. 400 – 300 කාලසීමාවට අයත් නිර්මාණයකි. ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර අනුව කාලානුක්‍රමිකව ගත් කල, මෙය ලංකාවේ අනුරාධපුර රාජධානිය බිහිවූ මුල් යුගයට, එනම් මුටසීව සහ දේවානම්පියතිස්ස රජවරුන්ගේ සමයට සමකාලීන වේ.

නිෂ්පාදන තාක්ෂණය සහ සංරක්ෂණය

වර්තමානයේ දකින්නට ලැබෙන ‘ෆෙල්ට්’ (Felt) නිර්මාණවලට අතිශයින්ම සමාන තාක්ෂණයකින් නිමවා ඇති මෙම පක්ෂියාගේ අභ්‍යන්තරය පුරවා තිබෙන්නේ පිනිමුවන්ගේ (Reindeer) ලොම් වලිනි. සයිබීරියානු අධික ශීතල සහිත ප්‍රදේශවල සොහොන් ගැබ් තුළ අයිස් තට්ටු (Permafrost) නිර්මාණය වීම නිසා, වසර දහස් ගණනක් පුරා මෙම රෙදිපිළි නිර්මාණය විනාශ නොවී මෙලෙස සුරැකිව පැවතුණි.

සිතියන්වරු: අශ්ව ලෝලී රණකාමීහු

මෙම පක්ෂි නිර්මාණයේ අයිතිකරුවන් වන්නේ සිතියන්වරු (Scythians)ය. මොවුන් නැගෙනහිර ඉරානය මූලික කරගෙන මධ්‍යම ආසියාව හරහා වර්තමාන යුක්රේනය සහ දකුණු රුසියාව දක්වා ව්‍යාප්ත වූ ජන කොට්ඨාසයකි. සිතියන්වරු යනු තනි ජනවර්ගයකට වඩා අගාතිර්සි, සාකා සහ සිමෙරියානු වැනි ජන කොටස් කිහිපයක එකතුවෙන් සැදුම්ලත් ප්‍රබල සංස්කෘතියකි.

සිතියානු සංස්කෘතියේ ප්‍රධානතම පොදු ලක්ෂණය වන්නේ ඔවුන්ගේ ත්‍රිත්ව දේව සංකල්පයයි

ටබීටි (Tabiti):සරු බවේ සංකේතය වූ දෙවඟන.

පපේයස් (Papaeus): යුද්ධයට අධිපති දෙවියා.

අපී (Api): අශ්වයන්ට සහ අසරුවන්ට අධිපති දෙවියා.

සිතියන්වරු අතිදක්ෂ අසරුවන් මෙන්ම සටන්කරුවන් වූහ. ග්‍රීක ඉතිහාසඥ හෙරඩෝටස්ගේ වාර්තාවලට අනුව, සිතියන් රණකාමීන් තම ප්‍රතිවාදීන් මරා දැමූ පසු ඔවුන්ගේ හිස හම ගසා, ඒවා ලේන්සුවක් මෙන් සකස් කර තම අශ්වයාගේ සෑදලය මත ප්‍රදර්ශනය කිරීමට තරම් රුදුරු වූහ.

අල්ටායි කඳුකරයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම

මෙම පක්ෂියා හමුවූ අල්ටායි කඳුකරය යනු හුදෙක් සිතියන්වරුන්ගේ වාසභූමිය පමණක් නොවේ. එය ඉපැරණි හෝමෝ සේපියන්වරු, ඩෙනිසෝවන් මානවයන් මෙන්ම නියැන්ඩර්ටාල් මානවයන්ගේද වාසභූමි පැවති මානව විද්‍යාත්මකව අතිශය වැදගත් ප්‍රදේශයකි.

සංස්කෘතික පරිහානිය

අවසන් සිතියානු රාජධානි විනාශයට පත්වන්නේ ජර්මානු ගෝත්‍රවල ආක්‍රමණ සහ පහරදීම් හේතුවෙනි. ගෝත්වරුන් ප්‍රමුඛ ජර්මානු සම්භවයක් සහිත ගෝත්‍ර සිතියන්වරුන්ගේ ප්‍රසාරණයට බාධා කරමින් පහරදීම නිසා ඔවුන් ඉතිහාසයෙන් මැකී ගියද, වර්තමානයේදී පවා සිතියානු සම්භවය සහිත කුඩා ජන කණ්ඩායම් දැකගත හැකිය.

නිගමනය

සයිබීරියාවේ මිදුණු පොළොව යටින් හමුවූ මෙම කුඩා කුරුල්ලා, මීට වසර දෙදහස් ගණනකට පෙර විසූ මිනිසුන්ගේ කලාත්මක හැකියාව සහ තාක්ෂණික දියුණුව පිළිබඳ ජීවමාන සාක්ෂියකි. එය ලෝක ශිෂ්ටාචාරයේ සැඟවුණු පැතිමානයන් වර්තමානයට ගෙන එන අපූර්ව පාලමකි.

මෙම ලිපිය සකස් කිරීමේදී පහත සඳහන් පුරාවිද්‍යාත්මක සහ ඓතිහාසික දත්ත මූලාශ්‍ර පරිශීලනය කරන ලදී:

පැසිරික් පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්:සයිබීරියාවේ අල්ටායි කඳුකරයේ පැසිරික් (Pazyryk) නිම්නයේ සිදුකළ කැණීම්වලින් හමුවූ ද්‍රව්‍යමය සාක්ෂි.

සර්ජි රුඩෙන්කෝගේ (Sergei Rudenko) පර්යේෂණ:Frozen Tombs of Siberia”* (1970) ග්‍රන්ථය මගින් ඉදිරිපත් කළ ෆෙල්ට් (Felt) නිර්මාණ පිළිබඳ විද්‍යාත්මක විශ්ලේෂණයන්.

හෙරඩෝටස්ගේ ඓතිහාසික ලේඛන ක්‍රි.පූ. 5 වන සියවසේදී සිතියානු ගෝත්‍රිකයන්ගේ සිරිත් විරිත් පිළිබඳ තබා ඇති වාර්තා.

කාලානුක්‍රමික දත්ත:මධ්‍යම ආසියානු සිතියානු යුගය සහ ලංකාවේ මුල් අනුරාධපුර රාජධානි සමය (ක්‍රි.පූ. 400 – 300) පිළිබඳ සංසන්දනාත්මක ඓතිහාසික දත්ත.

උපුටා ගැනීම : අපි නොදුටු ලෝකය Api Nodutu Lokaya ෆේස්බුක් පිටුව