ආසියාවේ ජීවය රැකදෙන යෝධ පෙනහැල්ල!

Himalayan Forest Ecoregion

අපි හැමෝම හිමාලය කිව්වම හිතන්නේ හිමෙන් වැසුණු කඳු මුදුන් ගැන විතරයි නේද? හැබැයි මේ කඳු වැටිය පාමුල වර්ග කිලෝමීටර් ලක්ෂ ගණනක් පුරා පැතිරිලා තියෙන හිමාල වනාන්තර පද්ධතිය (Himalayan Forest Ecoregion) කියන්නේ මුළු ආසියාවේම පැවැත්ම තීරණය කරන ප්‍රධානතම ස්වාභාවික එන්ජිමයි!

1. රටවල් 6ක් පුරා පැතිරුණු යෝධ ප්‍රමාණය!

හිමාල වනාන්තර කියන්නේ එක රටකට සීමා වුණු තැනක් නෙවෙයි. බටහිර සිට නැගෙනහිරට කිලෝමීටර් 2,400කට වඩා දිගින් යුතු මේ වනාන්තර පද්ධතිය රටවල් 6ක් පුරා පැතිරිලා තියෙනවා:

ඉන්දියාව, නේපාලය, භූතානය, පාකිස්ථානය, චීනය (ටිබෙටය) සහ මියන්මාරය.

සමස්ත හිමාල පරිසර පද්ධතිය වර්ග කිලෝමීටර් 10,80,000කට (වර්ග සැතපුම් 417,000කට) වඩා විශාලයි! ඒ කියන්නේ අපේ ශ්‍රී ලංකාව වගේ 16 ගුණයකටත් වඩා වැඩියි.

2. ආසියාවේ ප්‍රධානතම ගංගා 10ක් පෝෂණය කරන ‘ජල කුළුණ’

ලෝකයේ ධ්‍රැව ප්‍රදේශ දෙකට (උත්තර හා දක්ෂිණ) පසුව ලෝකයේ වැඩිම හිම සහ ග්ලැසියර ප්‍රමාණයක් තියෙන්නේ හිමාලයේ. මේ වනාන්තර සහ ග්ලැසියර එකතු වෙලා මුළු ආසියාවටම ජලය සපයන යෝධ ගංගා පද්ධති 10ක් නිර්මාණය කරනවා:

1. ගංගා (Ganga) – ඉන්දියාව/බංග්ලාදේශය

2. ඉන්දු (Indus) – පාකිස්ථානය/ඉන්දියාව

3. බ්‍රහ්මපුත්‍ර (Brahmaputra) – චීනය/ඉන්දියාව/බංග්ලාදේශය

4. යන්ග්සි (Yangtze) – චීනය (ආසියාවේ දිගම ගංගාව)

5. මීකොං (Mekong) – ගිනිකොනදිග ආසියානු රටවල් 6ක් හරහා

6. කහ ගඟ (Yellow River / Huang He) – චීනය

7. ඉරවඩි (Irrawaddy) – මියන්මාරය

8. සැල්වීන් (Salween) – චීනය/මියන්මාරය/තායිලන්තය

9. අමූ දාරියා (Amu Darya) – මධ්‍යම ආසියාව

10. තාරිම් (Tarim) – චීනය

ලෝක ජනගහනයෙන් බිලියන 1.4කට (ලෝකයෙන් 20%කට) ජලය සහ කෘෂිකර්මාන්තයට වතුර ලැබෙන්නේ මේ හිමාල ගංගා පද්ධති මගින්!

3. මීටර් 300 සිට 5,000 දක්වා වෙනස් වන අද්භූත ශාක පද්ධතිය!

හිමාල වනාන්තරවල තියෙන විශේෂම දේ තමයි මුහුදු මට්ටමේ සිට උස වැඩිවෙද්දී වනාන්තර වර්ගය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වීම:

මීටර් 1,000ට අඩු (පාමුල): ඝන නිවර්තන තෙත් වැසි වනාන්තර (Tropical Rainforests).

මීටර් 1,000 – 3,000: ඕක් (Oak), මැග්නෝලියා සහ පයින් (Pine) ගස් පිරුණු මධ්‍යස්ථ කලාපීය වනාන්තර.

මීටර් 3,000 – 4,000: ජුනිපර් සහ ඇල්පයින් ශාක පිරුණු ශීතල වනාන්තර.

මීටර් 4,500න් එහා: ශාක වැවෙන්නේ නැති, හිමෙන් බර වුණු තද ශීත කලාපය!

4. වෙන කොහේවත් නැති අතිශය දුර්ලභ සතුන්ගේ නිවහන!

ලෝකයේ අතිශය දුර්ලභ, වඳවී යාමේ තර්ජනයට ලක්වූ සතුන් රැසකට ආරක්ෂාව දෙන්නේ මේ ඝන වනාන්තරයි:

Snow Leopard (හිම දිවියා): ජෛව විද්‍යාත්මකව හිම පරිසරයට සිරුර තදින්ම හැඩගස්වාගත් සතෙක්.

Red Panda (රතු පැන්ඩා): හිමාලයේ උණ වනාන්තරවල විතරක් දකින්න ලැබෙන අහිංසක සතෙක්.

Himalayan Monal: රන්වන් සහ දේදුනු වර්ණ සහිත, හිමාලයටම ආවේණික අතිශය ලස්සන කුරුල්ලා.

Musk Deer (කස්තුරි මුවා) සහ Bengal Tiger ( බෙංගාල ව්‍යාඝ්‍රයා).

5. සමස්ත ආසියාවටම එල්ල වී ඇති පාරිසරික තර්ජනය!

ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම (Global Warming) නිසා හිමාලයේ ග්ලැසියර ඉතා වේගයෙන් දියවෙමින් පවතින බව විද්‍යාඥයන් අනතුරු අඟවනවා. ඒ වගේම වනාන්තර එළිපෙහෙළි කිරීම නිසා නායයාම් සහ හදිසි ගංවතුර තත්ත්වයන් (Flash Floods) වැඩිවෙලා තියෙනවා. හිමාල වනාන්තර පද්ධතිය විනාශ වුණොත් මුළු ආසියාවටම දැවැන්ත ජල හිඟයකට මුහුණ දෙන්න සිද්ධ වෙනවා.

6. මිනී ඇටසැකිලි පිරුණු අද්භූත විල (Roopkund Skeleton Lake)

හිමාලයේ මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 5,029ක් උසින් පිහිටි ඝන වනාන්තර සහ හිම කඳු අතර තියෙන ‘රූපකුන්ඩ්’ විල ගිම්හාන කාලයට හිම දියවෙද්දී එකපාරටම මිනී ඇටසැකිලි සිය ගණනක් මතුවෙනවා! 9 වන සියවසේදී විශාල කැට සහිත දරුණු හිම කැට වැස්සකට (Giant Hailstorm) අසුවී මියගිය පිරිසකගේ යැයි කියැවෙන මේ ඇටසැකිලි අදටත් නඩත්තු වෙමින් පවතින්නේ මේ හිමාලීය පරිසරයේ තියෙන පුදුමාකාර ශීතල නිසයි.

මුළු ආසියාවෙම හුස්ම සහ පැවැත්ම රැකදෙන හිමාල වනාන්තර කියන්නේ ස්වාභාවධර්මයේ තවත් එක පුදුමාකාර ආශ්චර්යයක්!

ඔයා හිමාලයේ මේ විද්‍යාත්මක තොරතුරු ගැන කලින් දැනගෙන හිටියාද? ලිපිය හොඳයි නම් යාලුවන්ටත් බලන්න Share කරන්න!

උපුටා ගැනීම : Unknown diary