Mic
අපේ පෘථිවියේ ඇති වඩාත් විස්මිත සහ අභිරහස් ස්වභාවික සංසිද්ධියක් ලෙස ඇන්ටාක්ටිකාවේ ටේලර් ග්ලැසියරයේ (Taylor Glacier) පිහිටා ඇති ‘ලේ දියඇල්ල’ (Blood Falls) හැඳින්විය හැක. කිසිදු ජීවයකට පැවැතිය නොහැකි යැයි සිතන සීතල අයිස් කාන්තාරයක් මධ්යයේ, රුධිරය මෙන් ලේ පැහැති දියරයක් ගලා යෑම ලෝකවාසී විද්යාඥයන්ගේ දැඩි අවධානයට ලක් වූ කරුණකි.
1. මෙම දියඇල්ල රුධිර පැහැ වීමට හේතුව කුමක්ද?
වසර ගණනාවක් පුරා මෙය සැබෑ රුධිරයක්ද නැතහොත් වෙනත් රසායනික සංයෝගයක්ද යන්න පිළිබඳ විවිධ මත පැවතුණි. කෙසේ වෙතත්, නූතන විද්යාත්මක පර්යේෂණවලට අනුව මෙහි සත්යය හෙළි වී ඇත:
අධික යකඩ ප්රමාණය (High Iron Content): මෙම ජලය පැමිණෙන්නේ මීටර් සිය ගණනක් ගැඹුරින් පිහිටි, වසර මිලියන ගණනක් පැරණි යටබිම් විලකිනි. මෙම ජලයේ අධික ලෙස යකඩ (Iron) අඩංගු වේ.
ඔක්සිකරණය (Oxidation): මෙම යකඩ මිශ්ර ජලය අයිස් තට්ටුව යට සිට බාහිර වායුගෝලයට පැමිණ, වාතයේ ඇති ඔක්සිජන් සමඟ ගැටුණු විට මලකඩ මෙන් රතු පැහැයට හැරේ. මෙය හරියට යකඩ මලකඩ කෑමේ ක්රියාවලියට සමාන වේ.
2. අයිස් යට ජීවය පවතින අරුමය
මෙම දියඇල්ලට යටින් ඇති ජලය කිසිදු දිනක හිරු එළියක් නොලැබෙන, අධික ලවණතාවයක් (High Salinity) සහිත සහ අතිශය ශීතල පරිසරයක පිහිටා ඇත. සාමාන්යයෙන් එවැනි පරිසරයක කිසිදු ජීවියෙකුට ජීවත් විය නොහැකි යැයි විශ්වාස කළද, විද්යාඥයන් සොයාගෙන ඇත්තේ මෙම අයිස් යට ඇති අධික ලුණු වතුරේ ක්ෂුද්ර ජීවීන් (Microbes) ජීවත් වන බවයි.
ඔවුන් හිරු එළිය නොමැතිව, සල්ෆර් සහ යකඩ භාවිතයෙන් ශක්තිය ලබා ගනිමින් ජීවත් වන ආකාරය සොබාදහමේ තවත් එක පුදුමයකි.
3. අඟහරු ග්රහයා (Mars) ගැන ඉඟියක්
මෙම ස්ථානය විද්යාඥයන්ට අතිශයින් වැදගත් වන්නේ ඇන්ටාක්ටිකාවේ ලේ දියඇල්ල පිහිටා ඇති පරිසරය, අඟහරු ග්රහයාගේ සහ බ්රහස්පතිගේ චන්ද්රයෙකු වන යුරෝපා (Europa) හි පවතින අයිස් යට පරිසරයට සමාන වන බැවිනි. එම ග්රහලෝකවල අයිස් යට ජීවයක් පැවතිය හැකිද යන්න පිළිබඳ පර්යේෂණ කිරීමට විද්යාඥයන් මෙම ස්ථානය කදිම ආදර්ශයක් ලෙස භාවිතා කරයි.
සාරාංශය
ඇන්ටාක්ටිකාවේ ලේ දියඇල්ල යනු හුදෙක් දර්ශනීය ස්ථානයක් පමණක් නොව, පෘථිවියේ ආන්තික (Extreme) තත්ත්වයන් යටතේද ජීවය පැවතිය හැකි ආකාරය සහ සොබාදහමේ සැඟවුණු රහස් හෙළි කරන කදිම විද්යාත්මක රසාස්වාදයකි.
උපුටා ගැනීම : අපි නොදුටු ලෝකය Api Nodutu Lokaya
