කොඳු ඇට පෙළ සහිත සතුන්ගේ (vertebrates),

සෑම ශරීරයකම අස්ථි සැකිල්ල පදනම වුවද, සියලුම සතුන්ගේ සැකිලි එක සමාන නොවේ. මිලියන ගණනක් වූ පරිණාමීය වසර තුළ, සතුන් පියාසර කිරීමට, පොළොව හෑරීමට, පිහිනීමට, ගස් නැගීමට හෝ අන්ත දේශගුණික තත්ත්වයන් යටතේ ජීවත් වීමට උපකාරී වන අසාමාන්‍ය අස්ථි අනුවර්තනයන් වර්ධනය කරගෙන ඇත. මෙම අද්විතීය සැකිලි නිර්මාණ මගින්, එකම මූලික සැකිලි ව්‍යුහය විවිධ ජීවන රටාවන්ට ගැලපෙන පරිදි ඉතා විශේෂිත වූ ව්‍යුහයන් බවට පරිණාමය මගින් වෙනස් කළ හැකි ආකාරය පෙන්වා දෙයි.

කැස්බෑවන්: කැස්බෑවන් කොඳු ඇට පෙළ සහිත සතුන් අතර වඩාත්ම සුවිශේෂී ශරීර සැලැස්මක් සහිත සතුන්ගෙන් එකක් වන අතර, ඔවුන්ගේ කවචය අස්ථි සැකිල්ලේ අනිවාර්ය අංගයක් ලෙස පවතී. පුළුල් වූ ඉළ ඇට සහ කොඳු ඇට පෙළේ කොටස් එකිනෙක එක්වීමෙන් ‘කැරපේස්’ (carapace) නම් වූ ඉහළ කවචය සෑදෙන අතර, උරහිස් පටිය සහ ඉළ ඇට හා සම්බන්ධ අස්ථි වලින් ‘ප්ලාස්ට්‍රෝන්’ (plastron) නම් වූ පහළ කවචය වර්ධනය වේ. මෙම දැඩි ව්‍යුහය සතුරාගෙන් ආරක්ෂාව සපයන අතරම කැස්බෑවාගේ ශරීරයට ආධාරකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

වුස්සන් (Bats): වවුලන් යනු දිගු වූ ඇඟිලි අස්ථි නිසා ස්ථාවරව පියාසර කිරීමට හැකියාව ඇති එකම ක්ෂීරපායි සතුන්ය. ඔවුන්ගේ පියාපත් යනු රූපාන්තරණය වූ ඉදිරිපස පාද වන අතර, ඒවායේ ඇති ඉතා දිගු ඇඟිලි හතරක් ‘පටාජියම්’ (patagium) නම් වූ තුනී සමකින් යුත් පටලයකට ආධාර සපයයි. ඔවුන්ගේ මාපටැඟිල්ල කෙටි සහ නිදහස්ව පවතින නිසා ගස් නැගීමට, මතුපිටක් අල්ලා ගැනීමට සහ රැඳී සිටින විට චලනය වීමට හැකියාව ලැබේ. මෙම අද්විතීය අස්ථි අනුවර්තනය නිසා පියාසර කිරීමේදී වවුලන්ට විශිෂ්ට කඩිසර බවක් සහ නිරවද්‍යතාවයක් ලැබේ.

සර්පයන්: සර්පයන් සතුව ඉතා නම්‍යශීලී අස්ථි සැකිල්ලක් ඇති අතර එය අතිශයින්ම ජංගම සන්ධිවලින් සම්බන්ධ වූ සියගණනක් කොඳු ඇට පෙළ කොටස් වලින් සමන්විත වේ. සර්ප විශේෂය අනුව සර්පයෙකුට කොඳු ඇට පෙළ කොටස් 200 සිට 400 කට වඩා තිබිය හැකි අතර, ඒ සෑම එකක්ම පාහේ ශරීරය පුරා ඇති ඉළ ඇට සමඟ සම්බන්ධ වී පවතී. මෙම දිගටි අස්ථි සැකිල්ල සර්පයන්ට කාර්යක්ෂමව බඩගෑමට, නැගීමට, පිහිනීමට සහ ඔවුන්ගේ හිසට වඩා විශාල ගොදුරු ගිල දැමීමට අවශ්‍ය අසාමාන්‍ය ශරීර නම්‍යශීලී බව ලබා දෙයි.

කැළෑ කොට්ටෝරුවන් (Woodpeckers): කැළෑ කොට්ටෝරුවන් සතුව ගස්වල කොටමින් සිටින විට ඇති වන දැඩි බලයෙන් මොළය ආරක්ෂා කර ගැනීමට විශේෂිත වූ කම්පන අවශෝෂක හිස්කබලක් ඇත. ඔවුන්ගේ හිස්කබල තුළ ඇති ස්පොන්ජි වැනි අස්ථි කොටස් කම්පන ශක්තිය අවශෝෂණය කර ගන්නා අතර, හොටය, බෙල්ලේ මාංශ පේශී සහ ආධාරක පටක එකට එක්ව මොළයට එල්ල වන පීඩනය අඩු කරයි. මීට අමතරව, දිවට ආධාර සපයන දිගු අස්ථි සහ කාටිලේජ ව්‍යුහයක් වන ‘හයොයිඩ් උපකරණය’ (hyoid apparatus) හිස්කබලේ පසුපස වටා ඔතා ඇති අතර, එය නැවත නැවත ගස් කොටන විට අමතර ආධාරකයක් සපයයි.

මෙම ඇදහිය නොහැකි අස්ථි අනුවර්තනයන් මගින් ජීවය පැවැත්ම සඳහා පරිණාමය මගින් කොඳු ඇට පෙළ සහිත සතුන්ගේ ශරීරය විශේෂිත නිර්මාණ බවට පත් කර ඇති ආකාරය හෙළි කරයි. කැස්බෑවාගේ ආරක්ෂිත කවචයේ සිට වවුලාගේ පියාපත් සාදන ඇඟිලි දක්වාත්, සර්පයාගේ නම්‍යශීලී කොඳු ඇට පෙළේ සිට කැළෑ කොට්ටෝරුවාගේ කම්පනවලට ඔරොත්තු දෙන හිස්කබල දක්වාත්, සෑම සැකිල්ලක්ම එම සතාගේ පරිසරයේ අවශ්‍යතා සඳහා සුවිශේෂී ලෙස ඉංජිනේරුමය ආකාරයෙන් නිර්මාණය වී ඇත. මේ සියල්ල එකට ගත් කල, ජීවයේ ඇති කැපී පෙනෙන විවිධත්වය සහ එකම මූලික සැකිලි රාමුවක් ස්වභාවධර්මය විසින් අසංඛ්‍යාත ආකාරවලට අනුවර්තනය කර ඇති ආකාරය ප්‍රදර්ශනය කරයි.

(The skeleton is the foundation of every vertebrate…) ඇසුරින් සකස් කරන ලදී.

උපුටා ගැනීම : අපි නොදුටු ලෝකය Api Nodutu Lokaya