යෙලෝස්ටෝන් සුපිරි ගිනිකන්ද: ඇමෙරිකාව යට සැඟවී ඇති මහා විනාශකාරී බලවේගය!

ඇමෙරිකාවේ සුන්දරම ජාතික උද්‍යානයක් ලෙස සැලකෙන යෙලෝස්ටෝන් (Yellowstone) යටතේ, ඕනෑම මොහොතක අවදි විය හැකි දැවැන්ත “රාක්ෂයෙකු” නිදා සිටින බව ඔබ දන්නවාද? මෙය සාමාන්‍ය ගිනිකන්දක් නොව, මුළු ලෝකයටම බලපෑම් කළ හැකි “සුපිරි ගිනිකන්දකි” (Supervolcano).

1. සුපිරි ගිනිකන්දක් යනු කුමක්ද?

සාමාන්‍ය ගිනිකන්දකට වඩා මෙය වෙනස් වන්නේ එහි ඇති අතිවිශාල ශක්තිය සහ ප්‍රමාණය නිසාවෙනි. සාමාන්‍ය ගිනිකන්දක් පුපුරා ගිය විට කේතුවක් වැනි හැඩයක් ඉතිරි වුවද, යෙලෝස්ටෝන් වැනි සුපිරි ගිනිකන්දක් පුපුරා ගිය පසු පොළොව ඇතුළට ගිලා බැස විශාල ආවාටයක් හෙවත් “කල්දේරාවක්” (Caldera) නිර්මාණය වේ.

2. යෙලෝස්ටෝන් හි වර්තමාන තත්ත්වය

මෙම ගිනිකන්ද යට සැතපුම් 37ක් පමණ දිග සහ සැතපුම් 18ක් පමණ පළල දැවැන්ත “මැග්මා කුටීරයක්” (Magma Chamber) පිහිටා ඇත. මෙහි ඇති අධික තාපය නිසාම යෙලෝස්ටෝන් උද්‍යානය

පුරා උණුදිය උල්පත් (Geysers) සහ මඩ විල් දැකගත හැකිය.

අවසාන පිපිරීම්: මීට වසර මිලියන 2.1කට, වසර මිලියන 1.3කට සහ වසර 640,000කට පෙර මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් පුපුරා ගොස් ඇත.

3. හෙට මෙය පුපුරා ගියහොත් කුමක් සිදුවේද?

විද්‍යාඥයන් පවසන පරිදි මෙය පුපුරා ගියහොත් එය වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැකි මහා විනාශයක් වනු ඇත:

භූමිකම්පා: පිපිරීමට පෙර ප්‍රබල භූමිකම්පා මාලාවක් ඇති වේ.

අළු වැස්ස: මුළු ඇමෙරිකාවම අඩි කිහිපයක් උස අළු තට්ටුවකින් වැසී

යනු ඇත. මෙය ගොවිතැන, සන්නිවේදනය සහ ගමනාගමනය සම්පූර්ණයෙන්ම අකර්මන්‍ය කරයි.

ගෝලීය ශීත ඍතුව (Volcanic Winter): වායුගෝලයට මුදා හරින සල්ෆර් සහ අළු නිසා සූර්යාලෝකය පොළොවට පතිත වීම වැළකේ. මෙයින් පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක කිහිපයකින් පහත වැටී, ලොව පුරා දැවැන්ත ආහාර හිඟයක් ඇති විය හැක.

4. අප බිය විය යුතුද?

යෙලෝස්ටෝන් ගිනිකඳු නිරීක්ෂණාගාරය (YVO) මගින් මෙය නිරන්තරයෙන් නිරීක්ෂණය කරනු ලබයි.විද්‍යාඥයන් පවසන්නේ ඉදිරි වසර 10,000 ඇතුළත මෙවැනි විශාල පිපිරීමක් සිදුවීමට ඇති ඉඩකඩ ඉතා අවම බවයි. බොහෝ විට ඉදිරියේදී සිදුවිය හැක්කේ කුඩා ලාවා ගලා යෑම් පමණි.

මෙම ලිපිය සැකසීමේදී භාවිත කළ මූලාශ්‍ර සහ ඇසුරිනි:

USGS (United States Geological Survey): යෙලෝස්ටෝන් ගිනිකන්දේ වත්මන් ක්‍රියාකාරිත්වය සහ ඉතිහාසය පිළිබඳ නිල විද්‍යාත්මක වාර්තා ඇසුරින්.

National Park Service (NPS): යෙලෝස්ටෝන් භූ විද්‍යාත්මක ව්‍යුහය සහ උණුදිය උල්පත් පිළිබඳ දත්ත ඇසුරින්.

National Geographic (Earth Science): සුපිරි ගිනිකඳු පිපිරීමකදී ඇති විය හැකි ගෝලීය බලපෑම් පිළිබඳ පර්යේෂණ දත්ත ඇසුරින්.

Discovery Magazine (Geology Section): මැග්මා කුටීරවල වර්ධනය සහ භූගත තාපය පිළිබඳ නවතම සොයාගැනීම් ඇසුරින්.

අවසාන වශයෙන්: අපේ පෘථිවිය මතුපිටින් සුන්දර වුවත්, එහි අභ්‍යන්තරයේ මෙවැනි මහා බලවේගයන් සැඟවී පවතී. සොබාදහමේ මෙවැනි අසිරිමත් මෙන්ම බියකරු නිර්මාණ ගැන ඔබ මොකද හිතන්නේ? Comment එකක් දාන්න!

“මෙම ලිපිය ඇමරිකානු භූ-විද්‍යා සමීක්ෂණ ආයතනයේ (USGS) නිල දත්ත සහ ජාත්‍යන්තර භූ-විද්‍යාත්මක (Geology) පර්යේෂණ වාර්තා ඇසුරින් සකස් කර ඇත.”

උපුටා ගැනීම : අපි නොදුටු ලෝකය Api Nodutu Lokaya