ජලයත් නැහැ, රසායනික ද්‍රව්‍යත් නැහැ! ශබ්දයෙන් ගින්න නිවන උපකරණයක් නිපදවා ලෝක රන් පදක්කමක් දිනූ 16 හැවිරිදි සිසුවිය!

මෙක්සිකෝවේ තමෞලිපාස් (Tamaulipas) ප්‍රාන්තයේ පදිංචි 16 හැවිරිදි ශිෂ්‍යාවක වන ඇන්ජෙලා කරීමේ හර්නැන්ඩස් වෙනේගාස් (Ángela Karime Hernández Venegas), ශබ්දය පමණක් භාවිත කරමින් ගින්නක් නිවා දැමිය හැකි උපකරණයක් නිර්මාණය කිරීම වෙනුවෙන් ලෝකයේ විශාලතම තරුණ විද්‍යා ප්‍රදර්ශන අතරින් එකකදී රන් පදක්කමක් දිනා ගැනීමට සමත් වී තිබෙනවා.

ඇය මෙක්සිකෝවේ අල්ටමීරා (Altamira) නගරයේ පිහිටි CETIS 78 නම් රාජ්‍ය තාක්ෂණික උසස් පාසලේ ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාව හදාරන සිසුවියක්.

ඇය නිර්මාණය කළ මෙම උපකරණය නම් කර තිබෙන්නේ “Vortex Tech” ලෙසයි.

මෙම අදහස ඇගේ සිතට පැමිණ තිබෙන්නේ ඇමෙරිකානු හමුදා පර්යේෂණ ව්‍යාපෘතියක් පිළිබඳ වීඩියෝවක් නැරඹීමෙන් පසුවයි. එහිදී විශාල ශබ්ද තරංග නිපදවන උපකරණයක් භාවිත කරමින් ගින්නක් නිවා දමන ආකාරය දැක ඇති ඇය, එවැනි උපකරණයක් කුඩා ප්‍රමාණයෙන් සහ එදිනෙදා ජීවිතයට වඩාත් ප්‍රායෝගික වන ආකාරයෙන් නිර්මාණය කළ හැකිදැයි සිතා තිබෙනවා.

එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ ජලය, ගිනි නිවන පෙන හෝ රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිත නොකර, අඩු සංඛ්‍යාත ශබ්ද තරංග මඟින් ගින්නක් නිවා දැමීමට උත්සාහ කරන අපූරු උපකරණයක්!

වසරකට වැඩි කාලයක් කළ පර්යේෂණයක ප්‍රතිඵලයක්!

මෙම අදහස සැබෑ නිර්මාණයක් බවට පත් කිරීම පහසු කාර්යයක් වී නැහැ.

ඇන්ජෙලාට ඇගේ වර්තමාන ආකෘතිය නිර්මාණය කිරීම සඳහා වසරකට වැඩි කාලයක් අත්හදා බැලීම් කිරීමට සිදුව තිබෙනවා. ඒ අතරතුර ඇය උපකරණයේ අනුවාද පහක් නිර්මාණය කර තිබුණා.

ඇගේ පළමු ආකෘතියට එක ඉටිපන්දමක් නිවා දැමීමට පවා මාස දෙකක පමණ කාලයක් ගත වී තිබෙනවා.

නමුත් ඇය උත්සාහය අත්හැරියේ නැහැ.

වර්තමාන Vortex Tech උපකරණය පිටි මල්ලක ප්‍රමාණයට ආසන්න වන අතර, එය ක්‍රියාත්මක වන්නේ වෝල්ට් 12ක බැටරියකින්.

එය නිම කරන විට ඇය අත්හදා බැලීම් 100කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් සිදු කර තිබුණා.

ඉටිපන්දම් නිවා දැමීමෙන් ඔබ්බට ගිය ඇය, ලීවලින් ඇතිවන ගිනි, දැවෙනසුලු ද්‍රවවල ගිනි, ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණ ආශ්‍රිත ගිනි සහ පිසින තෙල් නිසා ඇතිවන ගිනි වැනි අවස්ථාවලදී ද තම උපකරණය පරීක්ෂා කර තිබෙනවා.

ශබ්දයෙන් ගින්නක් නිවා දැමිය හැක්කේ කෙසේද?

මෙහි විද්‍යාත්මක පදනම ඇසූ විට පුදුමයක් ලෙස පෙනුණත්, එය සැබෑ භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්මයක් මත පදනම් වී තිබෙනවා.

මෙම උපකරණය හර්ට්ස් 30ක (30 Hz) පමණ අඩු සංඛ්‍යාතයකින් යුත් ශබ්ද තරංග නිපදවනවා. එය මිනිස් කනට ඇසෙන සංඛ්‍යාත පරාසයේ පහළ සීමාවට ආසන්න අගයක්.

මෙම ශබ්ද තරංග මඟින් ගිනිදැල්ල අවට වාතයේ චලනය වෙනස් කරමින්, දහනය පවත්වාගෙන යාමට අවශ්‍ය ඔක්සිජන් සැපයුමට බාධා ඇති කළ හැකියි.

සරලව කිව්වොත්, සාමාන්‍යයෙන් ගින්නක් නිවා දැමීමට ජලය හෝ වෙනත් ද්‍රව්‍යයක් භාවිත කළත්, මෙම තාක්ෂණය උත්සාහ කරන්නේ ශබ්ද පීඩනය මඟින් වාතයේ චලනය පාලනය කර ගින්න නිවා දැමීමටයි.

ඇන්ජෙලා මේ පිළිබඳව පැහැදිලි කර තිබුණේ මෙලෙසයි:

“අඩු සංඛ්‍යාත ශබ්ද තාක්ෂණය මඟින් ශබ්ද පීඩනය භාවිත කර වාතයේ චලනය පාලනය කිරීමෙන් ගින්නක් නිවා දැමිය හැකි බව අපට පෙන්වා දුන්නා. මෙය පරිසරය දූෂණය කරන්නේ නැහැ. ඒ වගේම කිසිදු අවශේෂයක් ඉතිරි කරන්නේත් නැහැ.”

කෙසේ වෙතත්, මෙය තවමත් පර්යේෂණ මට්ටමේ පවතින ශිෂ්‍ය නිර්මාණයක් බව සැලකිල්ලට ගත යුතුයි. සාමාන්‍ය ගිනි නිවන උපකරණ වෙනුවට ඕනෑම අවස්ථාවක භාවිත කළ හැකි බවට මෙය තවමත් සහතික කර නැහැ.

එහෙත්, එහි මූලික විද්‍යාත්මක සංකල්පය අත්හදා බැලීම් මඟින් පරීක්ෂා කර තිබීම විශේෂත්වයක්.

පරිසරය ආරක්ෂා කිරීමටත් මෙය උපකාරී විය හැකියි!

ඇන්ජෙලාගේ නිර්මාණය අනාගතයේදී සෞඛ්‍යයට සහ පරිසරයට වැදගත් ප්‍රතිලාභ රැසක් ලබා දිය හැකි තාක්ෂණයක් බවට පත්වීමට ඉඩ තිබෙනවා.

දශක ගණනාවක් පුරා ගුවන් තොටුපළවල්, හමුදා කඳවුරු සහ කාර්මික ස්ථානවල ගිනි නිවීම සඳහා විශේෂ පෙන වර්ග භාවිත කර තිබෙනවා. ඒවා අතර AFFF ලෙස හැඳින්වෙන ගිනි නිවන පෙන වර්ගත් ඇතුළත්.

මෙවැනි ඇතැම් පෙන වර්ගවල PFAS නමැති රසායනික ද්‍රව්‍ය අඩංගු වෙනවා.

මෙම රසායනික ද්‍රව්‍යවලින් ඇතැම් ඒවා ස්වභාවික පරිසරය තුළ පහසුවෙන් විනාශ නොවන නිසා “සදාකාලික රසායනික ද්‍රව්‍ය” (Forever Chemicals) ලෙස හඳුන්වනවා.

ඒවා පසට සහ භූගත ජලයට එක්විය හැකි අතර, හමුදා කඳවුරු සහ ගුවන් තොටුපළ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවල පානීය ජලය දූෂණය වීම සම්බන්ධයෙන් ද අවධානයට ලක් වී තිබෙනවා.

ඇතැම් PFAS රසායනික ද්‍රව්‍යවලට පිළිකා ඇතුළු සෞඛ්‍ය ගැටලු සමඟ සම්බන්ධතා ඇති බවට පර්යේෂණවලින් පෙන්වා දී තිබෙනවා.

මේ නිසා ගිනි නිවීම සඳහා භාවිත කරන ඇතැම් රසායනික පෙන වර්ග වෙනුවට පරිසරයට අඩු බලපෑමක් ඇති විකල්ප සොයා ගැනීමට විවිධ අංශ උත්සාහ කරමින් සිටිනවා.

ජලය, පෙන හෝ රසායනික ද්‍රව්‍ය ඉතිරි නොකර ගින්නක් නිවා දැමිය හැකි තාක්ෂණයක් අනාගතයේදී සාර්ථකව දියුණු කළ හැකි නම්, එය පරිසර ආරක්ෂාව සඳහා ද වැදගත් පියවරක් විය හැකියි.

කෙසේ වෙතත්, Vortex Tech මඟින් මෙම පාරිසරික ගැටලු දැනටමත් විසඳා ඇති බවක් අදහස් වන්නේ නැහැ. එහි ප්‍රායෝගික භාවිතය සහ විශාල ගිනි සඳහා ඇති කාර්යක්ෂමතාව තවදුරටත් පරීක්ෂා කළ යුතුයි.

රිදී පදක්කමේ සිට ලෝක රන් පදක්කම දක්වා!

ඇන්ජෙලාගේ නිර්මාණයට ජාත්‍යන්තර අවධානය හිමි වීමට පටන් ගත්තේ ජාතික මට්ටමේ තරගයකදීයි.

එහිදී තවත් ව්‍යාපෘති 270ක් සමඟ තරග කළ Vortex Tech නිර්මාණය රිදී පදක්කමක් දිනා ගත්තා.

ඒ සමඟම, එම වසරේ ඔක්තෝබර් මාසයේදී ඉන්දුනීසියාවේ පැවැත්වීමට නියමිත ජාත්‍යන්තර විද්‍යා හා නව නිපැයුම් ප්‍රදර්ශනයේදී මෙක්සිකෝව නියෝජනය කිරීමට ඇයට අවස්ථාව හිමි වුණා.

එහිදී රටවල් 25කින් ඉදිරිපත් වූ ව්‍යාපෘති 110ක් පමණ අතරින් තාක්ෂණ අංශයේ රන් පදක්කම දිනා ගැනීමට ඇය සමත් වුණා!

ඊට අමතරව, ජාත්‍යන්තර ව්‍යවහාරික විද්‍යා ඔලිම්පියාඩ් තරගයකට සුදුසුකම් ලබා දෙන විශේෂ සම්මානයක් ද ඇයට හිමි වී තිබෙනවා.

මෙම ජයග්‍රහණය මෙක්සිකෝවේ දේශපාලන නායකත්වයේ ද අවධානය දිනා ගත්තා.

බලශක්ති ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධියක් හිමි විද්‍යාඥවරියක ද වන මෙක්සිකෝ ජනාධිපති ක්ලෝඩියා ෂයින්බෝම් (Claudia Sheinbaum), උදෑසන පැවති මාධ්‍ය හමුවකදී ඇන්ජෙලාගේ නම සඳහන් කරමින් ඇයට සුබ පැතුවා.

එහිදී ඇය ඇන්ජෙලා හඳුන්වා දුන්නේ මෙක්සිකෝවේ තරුණ තරුණියන් සිය ගණනකට ආදර්ශයක් ලෙසයි.

ඇන්ජෙලාගේ මීළඟ අරමුණ කුමක්ද?

මෙම ජයග්‍රහණයෙන් පසුවත් ඇන්ජෙලා තම නිර්මාණය වැඩිදියුණු කිරීමේ කටයුතු අත්හැරීමට සූදානම් නැහැ.

Vortex Tech උපකරණය තවදුරටත් දියුණු කිරීම ඇගේ ඉදිරි අරමුණයි. ඒ වගේම, මෙම නිර්මාණ කටයුතු ඇයට විශ්වවිද්‍යාල මට්ටමින් ඉංජිනේරු විද්‍යාව හැදෑරීමට ද නව උනන්දුවක් ඇති කර තිබෙනවා.

තමෞලිපාස් ප්‍රාන්තයේ අධ්‍යාපන ලේකම් මිගෙල් ඇන්හෙල් වැල්දේස් ගාර්සියා (Miguel Ángel Valdés García), ඇගේ ජයග්‍රහණය පිළිබඳව මෙලෙස අදහස් පළ කර තිබුණා.

“ඇන්ජෙලා කියන්නේ උත්සාහය, දක්ෂතාව සහ කැපවීම එකතු වූ විට සිහින සැබෑ කරගත හැකි බවට සාක්ෂියක්. අද ඇය විද්‍යාව හා තාක්ෂණය පිළිබඳ ලෝක ශූරියක්. ඒ වගේම ඇය තමෞලිපාස් ප්‍රාන්තයට මහත් අභිමානයක් ගෙන දී තිබෙනවා.”

වයස නොවෙයි වැදගත්, උත්සාහයයි වැදගත්!

වයස අවුරුදු 16ක් පමණක් වන ඇන්ජෙලා, තමන් දුටු දෙයක් පිළිබඳව ප්‍රශ්න කළා. එම ප්‍රශ්නයට පිළිතුරක් සොයමින් අත්හදා බැලීම් කළා. අසාර්ථක වූ විට නැවත උත්සාහ කළා.

අවසානයේදී ඇගේ කුතුහලය, උත්සාහය සහ කැපවීම ඇයව ජාත්‍යන්තර වේදිකාවක රන් පදක්කමක් දක්වා රැගෙන ගියා.

ඇගේ කතාව අපට කියා දෙන්නේ වැදගත් පාඩමක්.

ලෝකය වෙනස් කළ හැකි අදහසක් උපදින්නට විශාල රසායනාගාරයක් හෝ අසීමිත සම්පත් අවශ්‍යම නැහැ. ඇතැම් විට, “මේ දෙය වෙනත් විදිහකට කළ නොහැකිද?” යන පුංචි ප්‍රශ්නයකින් ඒ සියල්ල ආරම්භ විය හැකියි.

ඇන්ජෙලාටත්, අනාගතයේදී විද්‍යාවෙන් ලෝකය වෙනස් කිරීමට සිහින දකින සියලුම තරුණ තරුණියන්ටත් අපගේ උණුසුම් සුබපැතුම්!

ඔබටත් ශබ්දයෙන් ගින්නක් නිවා දැමිය හැකි බව විශ්වාස කළ හැකිද? ඔබේ අදහසත් පහළින් සටහන් කරන්න!

මූලාශ්‍රය: Milenio සහ ඇන්ජෙලාගේ නිර්මාණය පිළිබඳ පළ වූ වාර්තා ඇසුරින්.

අපි නොදුටු ලෝකය