වසර 32,000කට ආසන්න කාලයක් අයිස් යට සැඟවී තිබූ ශාකයක් නැවත ජීවයට!

මෙය දීර්ඝ කාලයක් පුරා ජීව විද්‍යාත්මක ද්‍රව්‍ය සංරක්ෂණය වී තිබීම පිළිබඳ මෙතෙක් වාර්තා වූ අතිවිශිෂ්ට උදාහරණයක් ලෙස සැලකිය හැකියි.

විද්‍යාඥයන්ට සයිබීරියාවේ ස්ථිරව ශීත වී ඇති පස් (permafrost) තුළ වසර 32,000කට ආසන්න කාලයක් තැන්පත් වී තිබූ ශාක පටකවලින් නැවත සම්පූර්ණ මල් පිපෙන ශාකයක් වර්ධනය කිරීමට හැකි වී තිබුණා.

මෙම ශාක විශේෂය Silene stenophylla ලෙස හඳුන්වනු ලබනවා.

මෙය හමු වූයේ කොහෙන්ද?

මෙම පැරණි ශාක ද්‍රව්‍ය සයිබීරියාවේ ආක්ටික් ප්‍රදේශයට ආසන්න භූගත ස්ථානයකින් හමුවී තිබුණා.

එය පොළොව යට මීටර් 38කට ආසන්න ගැඹුරක පිහිටි පැරණි ආක්ටික් භූමි ලේනා (Arctic ground squirrel) ගුලක් තුළ තිබී සොයාගෙන තිබුණා.

මෙම ලේනුන් අතීතයේදී ආහාර ලෙස භාවිත කිරීමට පලතුරු සහ බීජ තම ගුල් තුළ ගබඩා කර තිබුණා. පසුව එම ද්‍රව්‍ය ස්ථිරව ශීත වූ පස් තුළ සිරවී වසර දහස් ගණනක් පුරා සංරක්ෂණය වී තිබුණා.

නමුත් විද්‍යාඥයන් කළේ පැරණි බීජයක් පැළ කිරීම පමණක් නොවෙයි.

මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ එම පරිණත බීජ තවදුරටත් ජීවමානව පැළ වීමට හැකි තත්ත්වයක නොතිබීමයි.

ඒ වෙනුවට පර්යේෂකයන් විසින් සම්පූර්ණයෙන් වර්ධනය වී නොතිබූ පැරණි පලතුරු තුළ තිබූ ජීවමාන ශාක පටක ලබාගෙන, විශේෂිත පටක වගා (tissue culture) ක්‍රම භාවිත කරමින් ඒවායින් සම්පූර්ණ ශාක වර්ධනය කර තිබුණා.

නැවත වර්ධනය කළ ශාක සාමාන්‍ය ආකාරයෙන් වර්ධනය වී සුදු පැහැති මල් හටගත් අතර, ඒවාට නැවත ප්‍රජනනය කිරීමටද හැකි වී තිබුණා.

පර්යේෂකයන් තවදුරටත් නිරීක්ෂණය කළේ, මෙම පැරණි ශාක සහ අද පවතින එම විශේෂයේ ශාක අතර සුළු වෙනස්කම් තිබූ බවයි. විශේෂයෙන්ම ඒවායේ මල්වල යම් වෙනස්කම් දක්නට ලැබී තිබුණා.

මෙය කොතරම් පැරණිද?

විකිරණශීලී කාබන් කාල නිර්ණය (Radiocarbon dating) අනුව, මෙම ශාක ද්‍රව්‍යයේ වයස ආසන්න වශයෙන් වසර 31,800ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර තිබෙනවා.

ඒ කියන්නේ මෙම ශාකය ජීවත් වූයේ අවසාන අයිස් යුගයේදීයි. ඒ කාලයේදී අද අපට හුරුපුරුදු නොවන දැවැන්ත සතුන් වන මැමත් සහ ලොම් සහිත රයිනෝසිරස් වැනි සතුන් පවා එම ප්‍රදේශවල සැරිසරමින් සිටියා.

ස්වභාවික ශීතකරණයක් ලෙස පර්මාෆ්‍රොස්ට්!

එක් අතකින් බැලූ විට, සයිබීරියානු පර්මාෆ්‍රොස්ට් ස්වභාවික ශීතකරණයක් මෙන් ක්‍රියා කරමින් වසර දස දහස් ගණනක් පුරා ජීව විද්‍යාත්මක ද්‍රව්‍ය සංරක්ෂණය කර තිබුණා.

මෙම සොයාගැනීමෙන් පෙන්වා දෙන්නේ, ලොව පුරා ශීත වී ඇති භූමිය තුළ පැරණි ජානමය ද්‍රව්‍ය විශාල ප්‍රමාණයක් තවමත් සැඟවී තිබිය හැකි බවයි.

ඊටත් වඩා පුදුම සහගත කරුණ වන්නේ, ඉතා සුවිශේෂී තත්ත්වයන් යටතේ එවැනි පැරණි ද්‍රව්‍යවලින් සමහරක් තුළ තවමත් ජීවමාන ශාක පටක පවතින්නට හැකි වීමයි.