Mic
මීට වසර 700කට පමණ පෙර යුරෝපයේ ජනගහනයෙන් අඩකට වඩා විනාශ කළ ‘කළු මරණය’ (Black Death) වසංගතය ගැන අප අසා ඇත. නමුත්, මෙම වසංගතය මෙතරම් දරුණු ලෙස පැතිරීමට සැබෑ මුල් බීජය වැපිරුවේ ගිනිකඳු පිපිරීම් මගින් බව හෙළි වෙයි
කේම්බ්රිජ් විශ්වවිද්යාලයේ විද්යාඥයන් විසින් මෑතකදී කරන ලද පර්යේෂණයකින් හෙළි වී ඇත්තේ, දේශගුණික විපර්යාස සහ වසංගත අතර පවතින භයානක සබඳතාවයයි.
විද්යාඥයන් මෙම තොරතුරු සොයාගත්තේ කෙසේද? (විද්යාත්මක ක්රමය)
ඉතිහාසය සහ විද්යාව එකිනෙක ගැටගැසීමට පර්යේෂකයන් ප්රධාන ක්රම දෙකක් භාවිතා කළහ:
- රුක් වළලු දත්ත (Tree Rings): ගසක කඳ හරහා කැපූ විට පෙනෙන වළලු මගින් එම වසරේ පැවති දේශගුණය හඳුනාගත හැකිය. 1345-46 වසරවල ගස් වළලු ඉතා පටු වී තිබීමෙන් පෙනී යන්නේ එම වසරවල අධික ශීතලක් පැවති බවයි.
- අයිස් හර (Ice Cores): ධ්රැවීය ප්රදේශවල අයිස් තට්ටු අතර සිරවී ඇති වායු බුබුළු සහ රසායන පරීක්ෂා කිරීමෙන්, මීට වසර සිය ගණනකට පෙර වායුගෝලයේ තිබූ සල්ෆර් ප්රමාණය මැනිය හැකිය. ඒ අනුව මෙහිදී හෙළි වූයේ එම කාලයේ මහා පරිමාණ ගිනිකඳු පිපිරීමක් සිදුව ඇති බවයි.
ගිනිකඳු පිපිරීම් සහ වසංගතය අතර සම්බන්ධය (Chain Reaction)
මෙම විනාශකාරී ක්රියාවලිය සිදුවූයේ පියවර කිහිපයකිනි:
- පියවර 1: දේශගුණික විපර්යාසය – ගිනිකඳු පිපිරීමෙන් මුදාහළ සල්ෆර් වායුව සූර්යාලෝකය පෘථිවියට ඒම වැළැක්වූ බැවින්, යුරෝපය පුරා අසාමාන්ය ලෙස සිසිල් ගිම්හාන සෘතු ඇති විය.
- පියවර 2: කෘෂිකාර්මික බිඳවැටීම – අධික ශීතල නිසා වගාවන් පාලුවට ගොස් මධ්යධරණී කලාපය පුරා දරුණු සාගින්නක් පැතිර ගියේය.
- පියවර 3: වෙළඳාම සහ බැක්ටීරියාව – සාගින්නෙන් බේරීමට ඉතාලි නගර රාජ්යයන් රුසියාව දෙසින් ධාන්ය ආනයනය කළහ. මෙම ධාන්ය රැගෙන ආ නැව් සමග Yersinia pestis බැක්ටීරියාව රැගත් මැක්කන් සහ මීයන් යුරෝපයට ඇතුළු විය.
අපට ඇති පාඩම: අතීතයෙන් අනාගතයට
මෙම පර්යේෂණය හුදෙක් ඉතිහාසය ගැන පමණක් නොවේ. එය වර්තමාන ලෝකයට ද ප්රබල අනතුරු ඇඟවීමක් කරයි:
- ගෝලීයකරණය සහ රෝග: එදා මෙන් නොව අද ලෝකය ඉතා සමීපව බැඳී පවතී. එක් තැනක ඇතිවන දේශගුණික වෙනසක් නිසා සතුන්ගෙන් බෝවන රෝග (Zoonotic Diseases) ඉතා වේගයෙන් වසංගත බවට පත්වීමේ අවදානම අද වැඩිය.
- CO2 විමෝචනය: කාබන් ඩයොක්සයිඩ් නිසා සිදුවන දේශගුණික විපර්යාසයන් ද, මෙවැනි වසංගත පැතිරීමට අවශ්ය පරිසරය අනාගතයේදී නිර්මාණය කළ හැකිය.
ස්වභාවධර්මයේ එක් වෙනසක් මුළු පෘථිවියේම ඉරණම තීරණය කළ හැකි බව මෙම අධ්යයනය අපට මතක් කර දෙයි. දේශගුණික විපර්යාසයන්ට මුහුණ දීම යනු හුදෙක් කාලගුණයට මුහුණ දීමක් නොව, මනුෂ්ය වර්ගයාගේ පැවැත්ම තහවුරු කර ගැනීමකි.
BBC Science Focus සඟරාව ඇසුරෙනි
උපුටා ගැනීම : thathu
