Mic
ඇදුම රෝගයෙන් පීඩා විඳින ඔබ, ඔබේ රෝගය පාලනය කර ගැනීමට විවිධ ඉන්හේලර් (inhalers) වර්ග භාවිතා කරනවා ඇති. සාම්ප්රදායිකව, අපි මේ සඳහා ප්රධාන වශයෙන් ඉන්හේලර් වර්ග දෙකක් භාවිතා කළා:
පාලක ඉන්හේලරය (Preventer): සාමාන්යයෙන් දුඹුරු හෝ තැඹිලි පැහැති මේවා, ඇදුම රෝගයට මූලික හේතුව වන ස්වසන මාර්ගයේ ඉදිමීම (inflammation) අඩු කිරීමට දිනපතා නියමිත වේලාවට භාවිතා කළ යුතුයි.
සහනදායී ඉන්හේලරය (Reliever): සාමාන්යයෙන් නිල් පැහැති මේවා (උදා: සැල්බියුටමෝල්), හදිසියේ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවයක් ඇති වූ විට පමණක් භාවිතා කරයි.
බොහෝ දෙනෙකුට මෙම ඉන්හේලර් දෙකම නිවැරදිව භාවිතා කිරීම ගැටලුවක්. සමහරු දිනපතා භාවිතා කළ යුතු පාලක ඉන්හේලරය අමතක කර, හදිසි අවස්ථාවලදී පමණක් නිල් පැහැති ඉන්හේලරය වැඩිපුර භාවිතා කිරීමට පෙළඹෙනවා. මෙය දිගුකාලීනව රෝගය පාලනයට බාධාවක්.
MART (Maintenance and Reliever Therapy) යනු කුමක්ද? 
MART යනු “එක් ඉන්හේලරයක්, කාර්යයන් දෙකක්” ඉටු කරන නවීන ප්රතිකාර ක්රමයකි. මෙහිදී ඔබට ඉන්හේලර් වර්ග දෙකක් වෙනුවට, විශේෂිත ඖෂධ සංයෝගයක් අඩංගු එක් ඉන්හේලරයක් පමණක් භාවිතා කිරීමට උපදෙස් දෙනු ලැබේ.
මෙම විශේෂ ඉන්හේලරය ඔබ පහත ආකාර දෙකටම භාවිතා කළ යුතුය:
දිනපතා පාලනය සඳහා (Maintenance): උදේ සහ සවස වෛද්යවරයා නියම කළ මාත්රාව දිනපතා ලබා ගැනීම (පරණ ක්රමයේ දුඹුරු ඉන්හේලරය මෙන්).
හදිසි සහනය සඳහා (Reliever): හදිසියේ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවයක්, කැස්සක් හෝ පපුවේ තද ගතියක් දැනුණු විට, අමතර මාත්රාවක් (puffs) ලබා ගැනීම (පරණ ක්රමයේ නිල් ඉන්හේලරය වෙනුවට).
MART ඉන්හේලරය ක්රියා කරන්නේ කෙසේද? (සරල උදාහරණයක්) 
අපි මෙය ගෙදරක දොර අගුලකට සමාන කරමු.
පරණ ක්රමය: ඔබට දොර හිර වූ විට අරින්න එක යතුරකුත් (නිල් ඉන්හේලරය), දොරේ අගුල මලකඩ කෑමෙන් ආරක්ෂා කරන්න දිනපතා දැමිය යුතු තෙල් බෝතලයකුත් (දුඹුරු ඉන්හේලරය) තිබුණා.
MART ක්රමය: ඔබට ලැබෙන්නේ “ස්මාර්ට් යතුරක්” (Smart Key) වැනි දෙයක්. මේ යතුරෙන් ඔබට අවශ්ය වෙලාවට දොර අරින්නත් පුළුවන්. ඒ වගේම විශේෂත්වය වන්නේ, මේ යතුර භාවිතා කරන සෑම වාරයකදීම එයින් ස්වයංක්රීයව අගුලට අවශ්ය තෙල් ටිකකුත් ගෑවී අගුල ආරක්ෂා වීමයි.
MART ඉන්හේලරයේ ඖෂධ වර්ග දෙකක් අඩංගු වේ:
ඉදිමීම අඩු කරන ඖෂධය (Inhaled Corticosteroid): මෙය ස්වසන මාර්ගයේ ඉදිමීම ක්රමයෙන් අඩු කරයි. (අගුලට දාන තෙල් වගේ)
ඉක්මනින් හා දිගු වේලාවක් ක්රියා කරන ඖෂධය (Fast-acting LABA – උදා: Formoterol): මෙය නිල් ඉන්හේලරය මෙන් මිනිත්තු කිහිපයක් ඇතුළත ස්වසන මාර්ගය විවෘත කර සහනය ලබා දෙන අතර, එම සහනය පැය ගණනාවක් පවතී. (දොර අරින යතුර වගේ)
MART ක්රමයේ වාසි: 
පහසුව: භාවිතා කිරීමට ඇත්තේ එක් ඉන්හේලරයක් පමණි.
වඩා හොඳ පාලනය: ඔබ හදිසි සහනය සඳහා ඉන්හේලරය භාවිතා කරන සෑම වාරයකදීම, ඉදිමීම අඩු කරන අත්යවශ්ය ඖෂධයද ස්වසන මාර්ගයට ලැබෙන බැවින්, රෝගය වඩාත් හොඳින් පාලනය වේ.
අවදානම අඩු වීම: දරුණු ඇදුම රෝගී තත්ත්වයන් (asthma attacks) ඇතිවීමේ අවදානම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කරයි.
ශ්රී ලංකාවේ MART ප්රතිකාරය සඳහා භාවිතා කළ හැකි ඉන්හේලර් උදාහරණ: 
වැදගත්: MART ප්රතිකාරය සඳහා සෑම ඉන්හේලරයක්ම සුදුසු නොවේ. සාමාන්ය නිල් පාට ඉන්හේලරය මේ සඳහා කිසිසේත් භාවිතා නොකළ යුතුය. මේ සඳහා ඉහත විස්තර කළ විශේෂ ඖෂධ සංයෝගය (විශේෂයෙන් Formoterol අඩංගු) තිබිය යුතුය.
ශ්රී ලංකාවේ වෛද්යවරුන් විසින් MART සඳහා නිර්දේශ කරන සුලභ ඖෂධ නාම (Brands) කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
කාණ්ඩය 1: Budesonide සහ Formoterol අඩංගු ඉන්හේලර්
මේවා MART සඳහා බහුලවම භාවිතා වේ.
Foracort (ෆොරාකෝට්): (Inhaler හෝ Rotacaps ලෙස)- බොහෝ විට 100/6 සහ 200/6 යන මාත්රා භාවිතා වේ.
Symbicort (සිම්බිකෝට්): (Turbohaler හෝ Rapihaler ලෙස) – 100/6 සහ 200/6 මාත්රා.
DuoResp Spiromax
Bufomix Easyhaler
Breyna (බ්රේනා)
Fobumix Easyhaler
කාණ්ඩය 2: Beclometasone සහ Formoterol අඩංගු ඉන්හේලර්
Fostair (ෆොස්ටෙයාර්): (pMDI හෝ Nexthaler ලෙස) – 100/6 මාත්රාව MART සඳහා භාවිතා වේ.
Luforbec (ලුෆෝබෙක්)
Rilast (රිලාස්ට්)
Proxor (ප්රොක්සෝර්)
මතක තබා ගන්න: MART ප්රතිකාරය ආරම්භ කළ යුත්තේ සහ ඔබට ගැලපෙන ඉන්හේලරය හා මාත්රාව තෝරා ගත යුත්තේ ඔබේ වෛද්යවරයාගේ උපදෙස් මත පමණි.
උපුටා ගැනීම : Lung Doctor ෆේස්බුක් පිටුව
