පානීය ජලයේ ඇති ක්ෂුද්‍ර ප්ලාස්ටික් අංශු 95.52%ක් ඉවත් කළ හැකි පෙරහන් පද්ධතියක් නිපදවූ 18 හැවිරිදි සිසුවියක්!

ඇමෙරිකාවේ වර්ජිනියා ප්‍රාන්තයේ උසස් පාසල් සිසුවියක් වන මියා හෙලර්, අද ලෝකය මුහුණ දෙන ප්‍රධාන ජල දූෂණ ගැටලුවක් වන පානීය ජලයේ ඇති ක්ෂුද්‍ර ප්ලාස්ටික් අංශු පිළිබඳව නැවතත් ලෝකයේ අවධානය යොමු කර තිබෙනවා.

වයස අවුරුදු 18ක් වන මියා හෙලර්, Kettle Run උසස් පාසලේ අධ්‍යාපනය ලබන අතර Mountain Vista Governor’s School ආයතනයට ද සහභාගි වන සිසුවියක්. ඇය සාම්ප්‍රදායික පෙරහන් පටල වෙනුවට ෆෙරෝෆ්ලුයිඩ් (Ferrofluid) නම් චුම්බක ගුණ සහිත ද්‍රවයක් භාවිත කරන නව පෙරහන් පද්ධතියක මූලාකෘතියක් නිර්මාණය කර තිබෙනවා.

ඇය සිදු කළ පරීක්ෂණවලදී, මෙම පද්ධතිය මඟින් ජලයේ තිබූ ක්ෂුද්‍ර ප්ලාස්ටික් අංශුවලින් 95.52%ක් ඉවත් කිරීමටත්, භාවිත කළ ෆෙරෝෆ්ලුයිඩ් ද්‍රවයෙන් 87.15%ක් නැවත ලබාගෙන යළි භාවිත කිරීමටත් හැකි වී තිබෙනවා.

මෙම තාක්ෂණය ක්‍රියා කරන්නේ කෙසේද?

මුලින්ම, දූෂිත ජලයට ෆෙරෝෆ්ලුයිඩ් ද්‍රවය මිශ්‍ර කරනු ලබනවා. එමඟින් ජලයේ ඇති ඉතා කුඩා ප්ලාස්ටික් අංශු එම ද්‍රවයට බැඳී යනවා.

ඉන්පසුව චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් භාවිත කරමින්, ප්ලාස්ටික් අංශු බැඳුණු ෆෙරෝෆ්ලුයිඩ් ද්‍රවය ජලයෙන් වෙන් කරගනු ලබනවා. මේ ආකාරයෙන් ජලයේ ඇති ක්ෂුද්‍ර ප්ලාස්ටික් අංශු ඉවත් කිරීම මෙම පද්ධතියේ මූලික ක්‍රියාකාරීත්වයයි.

විශේෂත්වය වන්නේ මෙම මූලාකෘතිය ප්‍රමාණයෙන් පිටි කිලෝග්‍රෑම් බෑගයකට ආසන්න වීමයි. එක් වරකට ජලය ලීටරයක් පමණ පෙරීමට හැකි වන පරිදි එය නිර්මාණය කර තිබෙනවා.

මෙවැනි නව නිපැයුමක් අවශ්‍ය වන්නේ ඇයි?

වර්ජිනියා ප්‍රාන්තයේ ඇතැම් ප්‍රදේශවල පවතින ජල දූෂණය පිළිබඳ ගැටලු, විශේෂයෙන්ම PFAS වැනි රසායනික ද්‍රව්‍ය සහ ක්ෂුද්‍ර ප්ලාස්ටික් අංශු පිළිබඳ අවධානය, මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා ඇයට ආභාසය ලබා දී තිබෙනවා.

එමෙන්ම, නිවෙස්වල භාවිත කරන සාමාන්‍ය ජල පෙරහන් පද්ධති සඳහා වැය වන අධික මුදල සහ ඒවා නඩත්තු කිරීමේ අවශ්‍යතාව ද ඇය සැලකිල්ලට ගෙන තිබෙනවා.

2025 වසරේ පැවති Regeneron ජාත්‍යන්තර විද්‍යා හා ඉංජිනේරු ප්‍රදර්ශනයේදී (ISEF) පාරිසරික ඉංජිනේරු විද්‍යාව සම්බන්ධයෙන් සිදු කළ මෙම නිර්මාණය වෙනුවෙන් මියාට Patent and Trademark Office Society ආයතනයෙන් විශේෂ සම්මානයක් ද හිමි වී තිබෙනවා.

ක්ෂුද්‍ර ප්ලාස්ටික් මිනිස් සෞඛ්‍යයට බලපාන්නේ කෙසේද?

ක්ෂුද්‍ර ප්ලාස්ටික් අංශු ගංගා, වැව්, පානීය ජලය, ස්වාභාවික පරිසර පද්ධති සහ මිනිස් සිරුරේ ඇතැම් පටකවලින් ද හඳුනාගෙන තිබෙනවා.

කෙසේ වෙතත්, ඒවාට දිගුකාලීනව නිරාවරණය වීමෙන් මිනිස් සෞඛ්‍යයට ඇති විය හැකි බලපෑම් පිළිබඳව විද්‍යාඥයන් තවමත් පර්යේෂණ සිදු කරමින් සිටිනවා.

විශේෂයෙන්ම ආදිවාසී ප්‍රජාවන්, ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ජීවත් වන පවුල් සහ පිරිසිදු ජලය ලබාගැනීමේ දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දෙන ජනතාව වෙනුවෙන් මෙවැනි නව තාක්ෂණික විසඳුම් වැදගත් විය හැකියි.

නමුත් මියාගේ නිර්මාණය තවමත් මූලාකෘති මට්ටමේ පවතින බව මතක තබාගත යුතුයි. සැබෑ භාවිතයට ගැනීමට පෙර ස්වාධීන පරීක්ෂණ, ආරක්ෂාව පිළිබඳ ඇගයීම් සහ වැඩිදුර සංවර්ධනය අවශ්‍ය වෙනවා.

ඉවත් කරගත් ප්ලාස්ටික් අංශු ආරක්ෂිතව බැහැර කරන්නේ කෙසේද සහ ෆෙරෝෆ්ලුයිඩ් ද්‍රවය ජලයට එකතු නොවී සම්පූර්ණයෙන්ම වෙන් කරගත හැකිද යන්න වැනි ප්‍රශ්නවලට ද තවදුරටත් පිළිතුරු සෙවිය යුතුයි.

පිරිසිදු ජලය යනු මූලික අවශ්‍යතාවක්. එය සැමට ලබාගත හැකි කිරීම සඳහා මෙවැනි නව නිපැයුම් අනාගතයේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරනු ඇතිද?

ඔබ ජීවත් වන ප්‍රදේශයේ පිරිසිදු පානීය ජලය ලබාගැනීම සඳහා වඩාත් ප්‍රයෝජනවත් වන නව තාක්ෂණික විසඳුම කුමක් විය හැකිද? ඔබේ අදහස පහළින් සඳහන් කරන්න.

අපි නොදුටු ලෝකය