ආසියාවේ විශාලම ගඟ

යැංසි (Yangtze) ගංගාව

හිම කඳු අතරින් එන මහා ජල සාගරය!

ඔබ දන්නවාද ආසියාවේ දිගම සහ ලෝකයේ තෙවැනියට දිගම ගංගාව ගැන? ඒ තමයි චීනයේ තියෙන “යැංසි” ගංගාව. මේක නිකන්ම ගංගාවක් නෙවෙයි, චීන ශිෂ්ටාචාරයේ සහ අනාගතයේ දැවැන්තම ශක්තියයි!

ආරම්භය: අහස උසට විහිදුණු හිම කඳු අතරින්

යැංසි ගඟේ උපත සිදුවන්නේ හරිම නිහඬ තැනක.

• ස්ථානය: ටිබෙට් සානුවේ (Tibetan Plateau) තියෙන තංගුලා (Tanggula) කඳු පන්තියේ හිම තට්ටු අතරින් තමයි මේ මහා ගංගාව පටන් ගන්නේ.

• උස: මුහුදු මට්ටමේ ඉඳන් අඩි 16,000කට වඩා උසින් තමයි මේකේ මුල්ම වතුර බිඳුව බිමට වැටෙන්නේ.

ගමනාන්තය

කිලෝමීටර් 6,300ක මහා ගමනක් නිමා කරමින් යැංසි ගංගාව වැටෙන්නේ කොහාටද?

• එය චීනයේ ආර්ථික අගනුවර වන ෂැංහයි (Shanghai) නගරය අසලින් නැගෙනහිර චීන මුහුදට (East China Sea) ගලා බසිනවා.

• මේ ගමනේදී එය චීනයේ පළාත් 11ක් හරහා ගමන් කරමින් මුළු රටම එකට යා කරනවා.

සාගරයක් වගේ පළල!

යැංසි ගංගාව කියන්නේ නිකන්ම වතුර පාරක් නෙවෙයි, ඒක මහා ජල කඳක්. මේ ගඟේ පළල ගැන ඇහුවොත් ඔබ පුදුම වෙයි.

• ගඟේ මෝය (Estuary): ගඟ සාගරයට වැටෙන ෂැංහයි ප්‍රදේශයේදී මෙහි පළල කිලෝමීටර් 80 ත් 90 ත් අතර වෙනවා! ඒ කියන්නේ ඔබ ගඟේ එක පැත්තක ඉඳන් බැලුවොත් අනෙක් පැත්ත පේන්නේ නැහැ. ඒක හරියට මහා සාගරයක් වගෙයි.

• ගැඹුරේ රහස: මේ මහා ගංගාව සාමාන්‍යයෙන් මීටර් 30ක් විතර ගැඹුරු වුණත්, “තුන් මිටියාවත්” (Three Gorges) වැනි ප්‍රදේශ වලදී මෙහි ගැඹුර මීටර් 200 (අඩි 650) ඉක්මවනවා. මේ ගැඹුර කොච්චරද කියනවා නම්, මහල් 60ක ගොඩනැගිල්ලක් වුණත් මේ වතුර යට සම්පූර්ණයෙන්ම ගිල්වන්න පුළුවන්!

ලෝකයේ විශාලතම බලාගාරය!

යැංසි ගඟ හරහා ඉදිකර ඇති “Three Gorges Dam” (තුන් මිටියාවත් වේල්ල) ලෝකයේ තියෙන විශාලතම ජල විදුලි බලාගාරයයි.

• මේ වේල්ල කොච්චර විශාලද කියනවා නම්, මෙහි ජලය පිරවීම නිසා පෘථිවියේ භ්‍රමණය පවා මිලි තත්පර ගණනකින් මන්දගාමී වුණු බව විද්‍යාඥයෝ පවසනවා!

දුර්ලභ ජීවීන්ගේ නිවහන

යැංසි ගඟේ පමණක් දැකගත හැකි සුවිශේෂී සතුන් ඉන්නවා:

• යැංසි ෆින්ලස් පෝපොයිස් (Finless Porpoise): වඳ වී යාමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති හරිම ලස්සන සතෙක්.

• චීන අලිගේටර් (Chinese Alligator): මිරිදිය ජලයේ ජීවත් වන දුර්ලභ කිඹුල් විශේෂයක්.

• නමේ තේරුම: චීන භාෂාවෙන් මේ ගඟට කියන්නේ “චැං ජියැන්ග්” (Chang Jiang) කියලා. ඒකේ තේරුම “දිගු ගංගාව” යන්නයි.

• ජනගහනය: චීනයේ මුළු ජනගහනයෙන් 1/3ක් විතර ජීවත් වෙන්නේ මේ ගංගා නිම්නය ආශ්‍රිතවයි. ඒ කියන්නේ මිලියන 400කට වඩා වැඩි පිරිසක්!

යැංසි ගංගාව කියන්නේ චීනයේ අතීතය, වර්තමානය සහ අනාගතයයි. මේ මහා ගංගාව නැත්නම් අද අපිට දකින්න තියෙන දියුණු චීනය නෑ.

උපුටා ගැනීම : Unknown Diary