සූර්ය බලයෙන් ලෝකය වටේ ගිය ඒ අපූරු ගුවන් යානයේ අවාසනාවන්ත අවසානය!

2026 මැයි 04 වැනිදා මෙක්සිකෝ බොක්කෙන් (Gulf of Mexico) ඇසුණු ඒ අමිහිරි පුවතත් එක්ක, ලෝක ගුවන් සේවා ඉතිහාසයේ රන් අකුරින් ලියැවුණු සුවිශේෂීම පරිච්ඡේදයක් සදහටම වැසී ගියා. ඒ, කිසිදු ඉන්ධන බිඳක් නොමැතිව සම්පූර්ණයෙන්ම සූර්ය බලයෙන් ලෝකය වටා පියාසර කළ Solar Impulse 2 යානයේ කණගාටුදායක අවසානයයි.

ස්විට්සර්ලන්ත ජාතික බර්ට්‍රන්ඩ් පිකාඩ් (Bertrand Piccard) සහ ඇන්ඩ්‍රේ බෝර්ෂ්බර්ග් (André Borschberg) විසින් නිර්මාණය කළ මේ පුදුමාකාර යානය, 2015-2016 කාලයේදී සැතපුම් 25,000ක ලෝක සවාරියක් නිමා කරමින් ගුවන් සේවා ඉතිහාසය උඩුයටිකුරු කළා.

මොනවාද මේ යානයේ තිබුණු සුවිශේෂීතා?

දැවැන්ත බව සහ සැහැල්ලුව – යානයේ තටු දෙකේ දිග අඩි 232ක්! (ඒ කියන්නේ දැවැන්ත Boeing 747 යානයකටත් වඩා පළලයි). හැබැයි මුළු යානයම කාබන්-ෆයිබර් වලින් නිපදවා තිබූ නිසා එහි බර රාත්තල් 5,100ක් වැනි පුදුමාකාර සැහැල්ලු අගයක් ගත්තා (සාමාන්‍ය SUV රථයක බරට සමානයි).

නොනිමෙන සූර්ය බලය – යානයේ තටු මත සූර්ය කෝෂ (Solar cells) 17,248ක් සවි කර තිබූ අතර, ඒවායින් නිපදවන විදුලිය ගබඩා කිරීමට අධි-ක්ෂමතාවයෙන් යුතු ලිතියම්-අයන බැටරි පද්ධතියක් තිබුණා.

දිවා රෑ නොකැඩුණු ගමන – දිවා කාලයේදී සූර්ය බලයෙන් බැටරි චාර්ජ් කරගනිමින්, රාත්‍රී කාලයේදී එම බැටරි බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන විදුලි මෝටර 4ක් ආධාරයෙන් සති ගණනාවක් වුවත් අඛණ්ඩව පියාසර කිරීමේ හැකියාව මේ යානයට තිබුණා.

නියමුවන්ගේ කැපවීම – Autopilot පද්ධතිය තිබුණත්, මෙහි පියාසර කළ නියමුවන්ට එකවර නිදාගත හැකි වූයේ විනාඩි 20ක වැනි කෙටි කාලයක් පමණයි! ජපානයේ සිට හවායි දක්වා පැය 117කුත් මිනිත්තු 52ක් පුරා (දින 5ක්) අඛණ්ඩව පියාසර කරමින් ඇන්ඩ්‍රේ බෝර්ෂ්බර්ග් තැබූ වාර්තාව අදටත් නොබිඳී පවතිනවා.

ඩ්‍රෝන යානයක් බවට පත් වූ “අලුත් වෙනස”

මේ ඓතිහාසික චාරිකාවෙන් පස්සේ 2019 දී මේ යානය Skydweller Aero කියන ඇමරිකානු-ස්පාඤ්ඤ සමාගමට විකුණනු ලැබුවා. ඔවුන් මෙහි පියාසර පාලන පද්ධති සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කර, නියමුවන් රහිත (Uncrewed), ස්වයංක්‍රීයව පියාසර කළ හැකි සන්නිවේදන සහ මිලිටරි නිරීක්ෂණ ඩ්‍රෝන යානයක් (Autonomous Drone) බවට මෙය පරිවර්තනය කළා.

අනතුර සිදුවූයේ කෙසේද?

ඇමරිකානු නාවික හමුදාව (US Navy) වෙනුවෙන් දින 8ක අඛණ්ඩ නිරීක්ෂණ මෙහෙයුමක් සාර්ථකව නිම කිරීමෙන් පසුව, සිදු කරන ලද පරීක්ෂණ පියාසැරියක් අතරතුරයි මේ අනතුර සිදුවුණේ.

මෙක්සිකෝ බොක්ක ආශ්‍රිතව කාලගුණය දැඩි ලෙස නරක අතට හැරීම නිසා, වලාකුළු වලින් සූර්යාලෝකය වැසී යාමෙන් බැටරි බලය වේගයෙන් වැය වී තිබෙනවා. අවසානයේ විදුලි බලය සම්පූර්ණයෙන්ම ඇනහිටීම නිසා පාලක මැදිරිය විසින් යානය ආරක්ෂිතව මුහුදට ගොඩබෑමට (Controlled water ditching) කටයුතු කර තිබෙනවා.

සදාකාලිකව බොඳවී ගිය සිහිනය…

මෙය නියමුවන් නොමැති (Uncrewed) යානයක් වූ නිසා කිසිදු ජීවිත හානියක් සිදු වුණේ නැහැ. හැබැයි මේ මෙහෙයුම් වලින් පස්සේ, මේ ඓතිහාසික යානය නැවත ස්විට්සර්ලන්තයේ ප්‍රවාහන කෞතුකාගාරය (Swiss Museum of Transport) වෙත ගෙනවිත් සදාකාලික ප්‍රදර්ශන භාණ්ඩයක් ලෙස තැන්පත් කිරීමට විශාල සැලසුමක් සහ ගිවිසුමක් තිබුණා.

නමුත් මේ අනතුරත් සමඟ Solar Impulse 2 යානය මුහුදුබත් වීම නිසා, අනාගත පරපුරට දකින්නට තිබූ ඒ සජීවී ඉතිහාසය සදහටම මුහුදු පතුලේ සැඟවී ගියා.

හරිත බලශක්තියෙන් (Green Energy) ලෝකයම දිනන්න පුළුවන් කියලා ඔප්පු කරපු මේ අභිමානවත් කුරුල්ලාගේ අවසානය සැබවින්ම කණගාටුදායකයි!

උපුටා ගැනීම : මාතර අභිමානය Proud of Matara