අප්‍රිකාවේ “ජීවන රේඛාව” පිටුපස සැඟවුණු මාරාන්තික ගඟ

Zambezi ගඟ!

අපි නිතරම දකින, ලෝක ප්‍රසිද්ධ වික්ටෝරියා දිය ඇල්ල (Victoria Falls) නිර්මාණය වෙන්නේ කොහෙන්ද කියලා දන්නවාද? ඒ අසිරිමත් දිය ඇල්ලට පණ දෙන්නේ අප්‍රිකානු මහද්වීපයේ හතරවෙනියට දිගම ගංගාව වෙන Zambezi ගඟෙන්.

හැබැයි මේ ගඟ ලස්සන විතරක් නෙවෙයි, ඕනෑම තත්පරයකදී ඔයාගේ ජීවිතය උදුරාගන්න බලන් ඉන්න ලෝකයේ තියෙන දරුණුම සහ මාරාන්තිකම ගඟක්! මිනිස්සුන්ව භීතියෙන් මුළා කරන අමුතුම රහස් සහ දරුණු සත්ව ප්‍රහාර රැසක් මේ දිය පතුලේ සැඟවිලා තියෙනවා.

Zambezi ගඟේ උපත, දිග සහ අවසානය

මේ මාරාන්තික ගඟේ ගමන ඇත්තටම පුදුමාකාරයි.

ආරම්භය (උපත): Zambezi ගඟ ආරම්භ වෙන්නේ වයඹදිග සැම්බියාවේ (Zambia) තියෙන කළු ගල් පර්වත සහ වනාන්තරවලින් පිරුණු මඩ වගුරු බිමකින්. මුලින්ම පොඩි දිය පාරක් විදිහට පටන් ගන්න මේ ගඟ, පස්සේ මහා දිය කඳක් බවට පත්වෙනවා.

ගලා යන දුර: මේ ගඟ මුළු අප්‍රිකානු මහද්වීපය හරහා කිලෝමීටර් 2,574ක් (හැතැප්ම 1,599ක්) දුරක් ගලාගෙන යනවා. ඒ කියන්නේ ලංකාව වගේ රටවල් පහක් හයක් එක පෙළට තිබ්බත් ඒ හැම එකක් හරහාම යන්න පුළුවන් තරම් මහා දිග ගමනක්!

අවසානය: සැම්බියාවෙන් පටන් ගන්න මේ ගඟ ඇන්ගෝලාව, නැමීබියාව, බොට්ස්වානා, සිම්බාබ්වේ සහ මොසැම්බික් කියන රටවල් 6ක් හරහා ගිහින්, අවසානයේදී මොසැම්බික් නාලය (Mozambique Channel) හරහා ඉන්දියන් සාගරයට තමා එකතු වෙන්නේ.

1. ලෝකයේ දරුණුම “සත්ව ප්‍රහාර” සිද්ධ වෙන ගඟක්

Zambezi කියන්නේ නිකම්ම ගඟක් නෙවෙයි, දරුණුම මිරිදිය සතුන්ගේ බය හිතෙන රාජධානියක්!

හිපෝ (Hippopotamus): අප්‍රිකාවේ මිනිස්සුන්ව වැඩිපුරම මරාදමන ක්ෂීරපායී සත්වයා වෙන දියකාවන්, රංචු පිටින් මේ ගඟේ ලැගලා ඉන්නවා. මුන් තමන්ගේ සීමාව ආරක්ෂා කරන්න ඕනෑම වෙලාවක සටනට එනවා. ගඟ දිගේ යන කුඩා බෝට්ටු, ධීවර බෝට්ටු වගේම වනජීවී සංචාරකයන්ගේ බෝට්ටුවලට පවා දියකාවන් එකතු වෙලා බෝට්ටු පෙරළලා දරුණු විදිහට පහර දෙනවා.

නයිල් කිඹුලන් (Nile Crocodiles): මිනිස්සුන්ව ගොදුරු කරගන්න අඩි 15-18ක් විතර钻 දැවැන්ත කිඹුලන් දහස් ගණනක් මේ ගඟේ ඉන්නවා. වසරකට මේ ගඟ ආශ්‍රිතව සිද්ධ වෙන මිනිස් මරණ ප්‍රමාණය ඉතාම ඉහළයි.

2. මාරාන්තික Zambezi මෝරුන් (Zambezi Shark)

මෝරුන් ඉන්නේ කරදිය සාගරයේ විතරක් නෙවෙයි! Zambezi ගඟේ ඉන්නවා විශේෂ මෝර විශේෂයක්. මුන්ව හඳුන්වන්නේ “Bull Shark” (බුල් ශාර්ක්) එහෙමත් නැත්නම් “Zambezi Shark” කියලා. මුන්ට ලුණු වතුර නැතුව, සාමාන්‍ය මිරිදිය වතුරේ ඕනෑම දුරක් පිහිනන්න පුළුවන් විශේෂ වකුගඩු පද්ධතියක් පිහිටලා තියෙනවා. ඉන්දියන් සාගරයේ ඉඳන් ගඟ දිගේ ඉහළට සැතපුම් සිය ගණනක් පිහිනන මුන්, ගඟ අයිනේ ඉන්න සත්තුන්ට වගේම මිනිස්සුන්ටත් ඉතාම දරුණු විදිහට පහර දෙනවා.

3. ගඟට අධිපති “Nyami Nyami” සර්ප දෙවියන්ගේ ශාපය!

Zambezi ගඟ අසල ජීවත් වෙන “ටොන්ගා” (Tonga) ගෝත්‍රිකයන් විශ්වාස කරන්නේ මේ ගඟ ඇතුළේ මකරෙක් වගේ පෙනුමක් තියෙන, මාළු වලිගයක් සහිත අඩි සිය ගණනක් දිග “න්‍යාමි න්‍යාමි” (Nyami Nyami) කියන මිරිදිය දේව සර්පයා ජීවත් වෙනවා කියලා.

1950 ගණන්වල මේ ගඟ හරස් කරලා “කරිබා වේල්ල” (Kariba Dam) හදන්න යද්දී, ගෝත්‍රිකයෝ අනතුරු ඇඟෙව්වා “දෙවියන්ගේ නිවස විනාශ කරන්න එපා, දේව කෝපය එයි” කියලා. පුදුමයකට වගේ ඒ කාලේදී වසර දහස් ගණනකින් ආපු නැති මහා ගංවතුරක් ඇවිත්, හදපු වැඩබිම් විනාශ කරලා, කම්කරුවන් රැසකගේ ජීවිත බිලිගත්තා. අදටත් करිබා වේල්ල අසල පොඩි භූමිකම්පාවක් ආවත් ප්‍රදේශවාසීන් කියන්නේ “න්‍යාමි න්‍යාමි දෙවියන් වේල්ලට ගහනවා” කියලා!

4. “White Water Rafting” සහ මාරාන්තික දියසුළි

Zambezi ගඟේ තියෙන රළ රේසිං (Rafting) කරන්න යන අය මේකට කියන්නේ “The Beast” (දැවැන්තයා) කියලා. මොකද මේ ගඟේ තියෙන ඇතැම් දියවැල් සහ රළ පන්ති (Rapids) ලෝකයේ තියෙන භයානකම 5 වන පන්තියේ (Grade 5) ඒවා විදිහටයි වර්ග කරලා තියෙන්නේ. බෝට්ටු පෙරළිලා, ගල්වල වැදිලා වගේම ගඟේ ඉන්න සත්තුන්ට ගොදුරු වෙලා සංචාරකයන් පවා ජීවිතක්ෂයට පත්වෙන අවස්ථා ඕනෑතරම් තියෙනවා.

විශේෂයෙන්ම “කරිබා මිටියාවත” (Kariba Gorge) හරහා වතුර ගලාගෙන යන්නේ අධික වේගයකින් මිනිස්සුන්ව අඩි සිය ගණන් යටට ඇදලා ගන්න මාරාන්තික දියසුළි (Whirlpools) නිර්මාණය කරමින්. ඒ කාලේ මේ ප්‍රදේශයෙන් එතෙර වෙන්න ගිය දේශීය වැසියන් වගේම යුරෝපීය ගවේෂකයන් සිය ගණනක් මේ දියසුළිවලට අහුවෙලා සලකුණක්වත් නැතිව අතුරුදන් වෙලා තියෙනවා.

5. “The Devil’s Pool”

වික්ටෝරියා දිය ඇල්ල කෙළවරේම, අඩි 350ක් පහළ ප්‍රපාතයට වතුර ඇද හැලෙන මායිමේම පිහිටලා තියෙන ස්වාභාවික දිය කඩකට කියන්නේ Devil’s Pool කියලා. සැප්තැම්බර් සහ දෙසැම්බර් අතර කාලයේදී වතුර මට්ටම අඩු වුණාම, සංචාරකයෝ මේකේ බැහැලා කෙළවරටම ගිහින් ෆොටෝ ගන්නවා. එක තත්පරයක වැරදීමකින් අඩි 350ක් පහළට වැටිලා ජීවිතය නැතිවෙන්න පුළුවන් වුණත්, මේක ලෝකයේ තියෙන භයානකම සහ ජනප්‍රියම “Adventure” ස්ථානයක්.

මේ වගේ අද්භූත සහ මාරාන්තික Zambezi ගඟේ Devil’s Pool එකකට බැහැලා ෆොටෝ එකක් ගන්න ඔයත් කැමතිද? කමෙන්ට් එකක් දාගෙන යන්න!

උපුටා ගැනීම : Unknown diary