ගුරුත්වාකර්ෂණයට එරෙහිව ගලනවා සේ පෙනෙන දඹුලු ලෙන් විහාරයේ අභිරහස් ජල බිඳු

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය, ආගමික උරුමය සහ ස්වභාවධර්මය එකම ස්ථානයක අපූරු ලෙස එකතු වන ස්ථාන තිබේ. ඒ අතරින් රංගිරි දඹුලු ලෙන් විහාරය විශේෂ ස්ථානයක් ගනී.

දඹුල්ලේ ගල් ලෙනක් තුළ, වසර ගණනාවක් පුරා බැතිමතුන්ගේත් සංචාරකයන්ගේත් කුතුහලයට හේතු වූ අමුතු ජල බිඳු ප්‍රවාහයක් තිබේ. ගල් පියස්සේ පැල්මකින් නිරන්තරයෙන් පාහේ ජල බිඳු වැටෙන අතර, එම ජලය එකතු කරන්නේ විශේෂ බඳුනකටය. පුදුමයට කරුණ වන්නේ ජලය පැල්ම වෙත පැමිණෙන ආකාරය ඇතැම් ස්ථානවල ගුරුත්වාකර්ෂණයට එරෙහිව ඉහළට ගමන් කරනවා සේ පෙනීමයි.

“අහසින් එන” පූජනීය ජලය

මෙම ජලය දඹුලු ලෙන් විහාරයේ විශාලතම ලෙන වන මහාරාජ විහාරය (Cave 2) තුළ දැකිය හැකිය. ගල් පියස්සේ ඇති පැල්මකින් වැටෙන ජල බිඳු විශේෂ බඳුනකට එකතු කෙරෙන අතර, එය පුරාණ කාලයේ සිටම පූජනීය ජලයක් ලෙස සැලකී තිබේ.

බැතිමතුන් අතර මෙම ජලයට විශේෂ ආධ්‍යාත්මික වටිනාකමක් ඇති බවට විශ්වාසයක් පවතින අතර, එය දේවාලයේ දෛනික ආගමික කටයුතු සඳහා භාවිත කරන බවද සඳහන් වේ.

නියඟයකදීත් නොසිඳෙන ජල බිඳු?

මෙම ස්ථානය වටා පවතින ජනප්‍රවාදයේ වඩාත්ම සිත්ගන්නාසුලු කොටසක් වන්නේ දැඩි නියඟයකදී පවා මෙම ජල බිඳු ප්‍රවාහය නොනවතින බවට ඇති විශ්වාසයයි. පුරාණ වාර්තාවලද ලෙනේ ගල් පියස්සේ පැල්මකින් නිරන්තරයෙන් ජලය වැටෙන බව සඳහන් වී තිබේ.

එහෙත් මෙය “කිසිදා නොසිඳෙන ආශ්චර්යමත් ජල උල්පතක්” ලෙස විද්‍යාත්මකව තහවුරු කර ඇති බව පැවසීම නිවැරදි නොවේ. ජලයේ සැබෑ භූගත මූලාශ්‍රය පිළිබඳ සරල ජනප්‍රවාදවලට වඩා, දඹුලු පර්වතයේ භූගෝලීය ස්වභාවය හා ජලය ගල් ස්ථර අතරින් ගමන් කරන ආකාරය සැලකිල්ලට ගත යුතුය.

ඇත්තටම ජලය ඉහළට යනවාද?

මෙතැන ඇති විශාලම රහස මෙයයි.

ජලය ගුරුත්වාකර්ෂණ නීතිය බිඳ දමා ඉහළට ගලා යනවා යැයි පැවසීම විද්‍යාත්මකව නිවැරදි නොවේ. අපට පෙනෙන්නේ ජලය ගල් පියස්සේ ඇති ස්වාභාවික පැල්මක් දිගේ යම් දුරක් ඉහළට ගමන් කරනවා සේ පෙනෙන ආකාරයකි. ඉන්පසු ජල බිඳු පහළට වැටී බඳුනට එකතු වේ.

එවැනි ජල චලනයන් පැහැදිලි කිරීමට ගල්වල ඉතා කුඩා පැල්ම, කේශනාලිකා ක්‍රියාකාරීත්වය, පීඩන වෙනස්කම් සහ භූගත ජලයේ ගමන් මාර්ග වැනි භූ විද්‍යාත්මක සාධක සලකා බැලිය හැකිය. ඒ නිසා මෙය ගුරුත්වාකර්ෂණය පරාජය කළ අභිරහස් ජලයක් ලෙසට වඩා, ස්වභාවධර්මය සහ පර්වතයේ භූගෝලීය ව්‍යුහය එක්ව මවන අපූරු දර්ශනයක් ලෙස දැකීම වඩාත් සුදුසුය.

ජල බිඳු අතර සැඟවුණු අවුරුදු 2,000කට වැඩි ඉතිහාසය

දඹුලු ලෙන් විහාරයේ අභිරහස ජල බිඳු වලින් පමණක් අවසන් නොවේ.

මෙය සියවස් 22කට ආසන්න කාලයක් පුරා ආගමික වන්දනා ස්ථානයක් ලෙස පැවති ශ්‍රී ලංකාවේ අතිශය වැදගත් සංස්කෘතික උරුමයකි. UNESCO අනුව, දඹුලු ලෙන් විහාර සංකීර්ණය ස්වාභාවික ලෙන් පහකින් සමන්විත වන අතර, එහි බිතු සිතුවම් වර්ග මීටර් 2,100කට ආසන්න ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි. එහි ප්‍රතිමා 157ක් පමණ දක්නට ලැබේ.

මෙම ලෙන්වල බිත්ති සහ පියස්ස පුරා විහිදී ඇති සිතුවම් ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ කලා ඉතිහාසයේ විශිෂ්ට නිර්මාණ අතරට අයත් වේ. අදටත් මෙම ස්ථානය ජීවමාන ආගමික පූජා භූමියක් ලෙස පවතී.

වළගම්බා රජුගේ කතාවත් මෙතැනට සම්බන්ධයි

දඹුලු ලෙන් විහාරයේ ආරම්භය පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධ ඉතිහාස කතාව වට්ටගාමිණී අභය හෙවත් වළගම්බා රජු සමඟ සම්බන්ධ වේ. පසුව විවිධ රජවරුන්ගේ අනුග්‍රහයෙන් මෙම ලෙන් විහාර සංකීර්ණය පුළුල් වෙමින්, ප්‍රතිසංස්කරණය වෙමින් අද අප දකින විශිෂ්ට ආගමික හා කලාත්මක උරුමය බවට පත්විය.

විශේෂයෙන්ම දෙවන ලෙන වන මහාරාජ විහාරයේ වළගම්බා රජු සහ නිශ්ශංකමල්ල රජු සම්බන්ධ ප්‍රතිමාද දක්නට ලැබේ. එහි ඇති සිතුවම් හා ප්‍රතිමා දඹුලු ලෙන් විහාරයේ දීර්ඝ ඉතිහාසයේ විවිධ අවධීන් නිරූපණය කරයි.

ස්වභාවධර්මයද? ආශ්චර්යයක්ද?

දඹුලු ලෙන් විහාරයේ මෙම ජල බිඳු දෙස බැලීමට ආකාර දෙකක් තිබේ.

ආගමික විශ්වාසයේදී, එය පූජනීය ජලයක් සහ පරම්පරා ගණනාවක් පුරා පැවත එන අසිරිමත් සලකුණකි.

විද්‍යාත්මක දෘෂ්ටිකෝණයෙන්, එය පර්වතයේ පැල්ම, භූගත ජලය සහ ස්වාභාවික ජල ප්‍රවාහය සමඟ සම්බන්ධ වූ විශේෂ භූ විද්‍යාත්මක සංසිද්ධියක් ලෙස තේරුම් ගැනීමට උත්සාහ කළ හැකිය.

මෙම දෙක එකිනෙකට අනිවාර්යයෙන්ම විරුද්ධ විය යුතු නැත. මන්ද, දඹුලු ලෙන් විහාරයේ සැබෑ විස්මය පවතින්නේ ස්වභාවධර්මය, මිනිස් කලාකෘතිය, ආගමික විශ්වාසය සහ වසර දහස් ගණනක ඉතිහාසය එකම ගල් ලෙනක් තුළ එකට හමුවීම තුළය.

අවසානයේ…

අඳුරු ගල් ලෙනක නිහඬතාවය මැද, පියස්සේ පැල්මකින් එකින් එක වැටෙන ජල බිඳු… ඒවා එකතු වන පූජනීය බඳුන… වටපිටාව පුරා විහිදුණු බුද්ධ ප්‍රතිමා සහ සියවස් ගණනක් පැරණි සිතුවම්…

ඒ දර්ශනය දකින විට දඹුල්ල යනු තවත් එක් පුරාණ විහාරයක් පමණක් නොවන බව පැහැදිලි වේ.

එය ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය, භූ විද්‍යාව, කලාව සහ ආධ්‍යාත්මික උරුමය එකම ස්ථානයක හමුවන ජීවමාන කතාවකි.

“ගුරුත්වාකර්ෂණයට එරෙහිව ගලන ජලය” යන ජනප්‍රිය කතාවට වඩා, එහි සැබෑ විස්මය වන්නේ වසර දහස් ගණනක් පුරා මිනිසාත් ස්වභාවධර්මයත් එක්ව රැකගත් මේ අසිරිමත් උරුමයයි.

ලංකා පුරාවිද්‍යා සංරක්ෂණ වාර්තා, UNESCO තොරතුරු සහ දඹුලු ලෙන් විහාරය පිළිබඳ ඓතිහාසික/සංචාරක මූලාශ්‍ර ඇසුරින්.”

උපුටා ගැනීම : අපි නොදුටු ලෝකය Api Nodutu Lokaya