පෘථිවියේ ගැබට මිනිසා ළඟා වූ දුරම ස්ථානය — කෝලා සුපර්ඩීප් හි සැබෑ කතාව

මිනිසා පෘථිවිය තුළට කොතරම් ගැඹුරට යා හැකිද?

මේ ප්‍රශ්නයට පිළිතුර සොයමින් සෝවියට් විද්‍යාඥයන් ආරම්භ කළ එක් අතිවිශාල විද්‍යාත්මක ව්‍යාපෘතියක්, අදටත් ලෝකයේ ගැඹුරුම මිනිසා විසින් නිර්මාණය කළ ස්ථාන අතරින් ප්‍රසිද්ධම එකක් ලෙස පවතී.

ඒ තමයි රුසියාවේ කෝලා අර්ධද්වීපයේ පිහිටි Kola Superdeep Borehole — SG-3.

එය “අපායට යන දොරටුවක්” නොවෙයි. එහෙත් එහිදී විද්‍යාඥයන්ට හමුවූ භූගර්භ විද්‍යාත්මක තොරතුරු, අපේ පෘථිවිය ගැන තිබූ ඇතැම් පැරණි අදහස් වෙනස් කිරීමට තරම් විස්මයජනක විය.

පෘථිවිය තුළට යන මහා මෙහෙයුම

1970 දී සෝවියට් සංගමය Kola Peninsula ප්‍රදේශයේ SG-3 නම් ගැඹුරු විදුම් ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ කළේ පෘථිවි කබොලේ ගැඹුරු කොටස් අධ්‍යයනය කිරීමටයි.

ඔවුන්ගේ අවසාන ඉලක්කය වූයේ පෘථිවි කබොල හා මැන්ටලය අතර ඇති Mohorovičić discontinuity — “Moho” ලෙස හඳුන්වන සීමාව වෙත හැකිතාක් ළඟා වීමයි.

එය පෘථිවියේ මධ්‍යයට යන ගමනක් නොවීය. ඇත්ත වශයෙන්ම, පෘථිවියේ අරය කිලෝමීටර් 6,380ක් පමණ වන අතර Kola borehole එකේ උපරිම සිරස් ගැඹුර කිලෝමීටර් 12.2ක් පමණි. එනම් පෘථිවි අරයෙන් ඉතා සුළු කොටසක් පමණි.

මීටර් 12,262ක් ගැඹුරට!

වසර ගණනාවක් පුරා සිදු කළ දැවැන්ත විදුම් මෙහෙයුමකින් පසු, Kola Superdeep Borehole හි උපරිම ගැඹුර මීටර් 12,262ක් හෙවත් කිලෝමීටර් 12.26ක් පමණ විය.

එම ගැඹුරට ළඟා වීමට දශක දෙකකට ආසන්න කාලයක් ගත විය.

එය එවරස්ට් කන්දේ මුහුදු මට්ටමේ සිට උසට වඩා වැඩි දුරක් වුවත්, “පෘථිවියේ ගැඹුරුම ස්ථානය” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ මුහුදු මට්ටමෙන් පහළට ඇති ගැඹුර නොව, මිනිසා විසින් පොළොව තුළ විදුම් කළ ගැඹුර යන්නයි.

බලාපොරොත්තු වූවාට වඩා උණුසුම් පෘථිවිය

ව්‍යාපෘතියේ විශාලතම අභියෝගයක් වූයේ උෂ්ණත්වයයි.

විද්‍යාඥයන් ගැඹුර වැඩි වන විට උෂ්ණත්වය ඉහළ යන බව දැන සිටියත්, ඔවුන්ගේ ආරම්භක ඇස්තමේන්තුවලට වඩා ගැඹුරු ප්‍රදේශය සැලකිය යුතු ලෙස උණුසුම් විය.

මීටර් 12,000කට ආසන්න ගැඹුරේදී උෂ්ණත්වය 180°C පමණ දක්වා ඉහළ ගියේය.

මෙවැනි තත්ත්වයන් නිසා drilling equipment දැඩි ලෙස විකෘති වීමටත්, පාෂාණවල හැසිරීම අපේක්ෂා කළ ආකාරයට වඩා වෙනස් වීමටත් පටන් ගත්තේය. එම ගැඹුරේ පාෂාණ සාමාන්‍ය “දෘඩ ගල්” මෙන් නොව, ඉහළ උෂ්ණත්වය සහ පීඩනය යටතේ වඩාත් ප්ලාස්ටික් ආකාරයකින් හැසිරෙන බව පර්යේෂකයන්ට පෙනී ගියේය.

ගැඹුරු පාෂාණ තුළ ජලය?

Kola ව්‍යාපෘතියෙන් ලැබුණු වැදගත් සොයාගැනීම් අතර ගැඹුරු පාෂාණවල පවතින ජලය සම්බන්ධ සාක්ෂි ද විය.

මෙය “භූගර්භයේ විශාල මුහුදක්” හමු වූ බවක් නොවේ.

ඒ වෙනුවට, ගැඹුරු පාෂාණවල ඇති කුඩා ඉරිතැලීම් හා ඛනිජ ව්‍යුහයන් සමඟ සම්බන්ධ වූ ජලය පිළිබඳ සාක්ෂි විද්‍යාඥයන්ට ලැබුණි.

මෙවැනි සොයාගැනීම් පෘථිවි කබොල තුළ ජලය කොතරම් ගැඹුරට සංසරණය විය හැකිද යන්න පිළිබඳ අවබෝධය වැඩි කිරීමට උපකාරී විය.

පෘථිවි කබොල ගැන අපේ අදහස් වෙනස් කළ සිදුර

Kola ව්‍යාපෘතියේ සැබෑ වටිනාකම එහි ගැඹුර පමණක් නොවේ.

විදුම් කිරීමේදී ලබාගත් පාෂාණ සාම්පල මගින් පර්යේෂකයන්ට වසර බිලියන ගණනක් පැරණි පෘථිවි කබොලේ ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීමට හැකි විය.

එම සාම්පල පෘථිවි කබොල සෑදී ඇති ආකාරය, එහි ඛනිජ සංයුතිය සහ ගැඹුර සමඟ පාෂාණවල භෞතික ගුණාංග වෙනස් වන ආකාරය තේරුම් ගැනීමට වැදගත් විය.

ඒ නිසා Kola Superdeep Borehole යනු හුදෙක් “ලෝකයේ ගැඹුරුම සිදුර” නොවෙයි.

එය පෘථිවියේ අතීතය කියවන විද්‍යාත්මක කවුළුවක් විය.

එතකොට “අපායේ කෑගැසීම්” කතාව?

මෙතැනදී විද්‍යාවෙන් ජනප්‍රවාදය වෙන් කරගත යුතුයි.

Kola borehole ගැන ලොව පුරා පැතිරුණු වඩාත් ප්‍රසිද්ධ කතාවක් වන්නේ, විද්‍යාඥයන් ගැඹුරට මයික්‍රෆෝනයක් යවා “අපායේ සිටින මිනිසුන්ගේ කෑගැසීම්” පටිගත කළ බවයි.

මෙය පසුව අන්තර්ජාලය සහ විවිධ sensational කතා මගින් විශාල ලෙස ප්‍රචාරය විය.

නමුත් එවැනි “අපායේ කෑගැසීම්” පටිගත කිරීමක් සඳහා විශ්වාසදායක විද්‍යාත්මක සාක්ෂියක් නොමැත.

ඒ නිසා එය Kola Superdeep ව්‍යාපෘතියේ තහවුරු කළ සොයාගැනීමක් ලෙස නොව, පසුව ඇති වූ නාගරික ජනප්‍රවාදයක් (urban legend) ලෙස සැලකීම වඩාත් නිවැරදිය.

Scientific American ද Kola borehole පිළිබඳ “screams” කතාව අන්තර්ජාලයේ පැතිරුණු ජනප්‍රිය කතාවක් ලෙස සඳහන් කරයි.

ඇයි විදුම් කටයුතු නතර කළේ?

මෙයත් බොහෝ විට අභිරහසක් ලෙස ඉදිරිපත් කළත්, හේතුව ඊට වඩා සාමාන්‍යයි.

අධික උෂ්ණත්වය, තාක්ෂණික දුෂ්කරතා සහ ව්‍යාපෘතියට අවශ්‍ය මූල්‍ය සම්පත් සම්බන්ධ ගැටලු හේතුවෙන් වැඩිදුර විදුම් කිරීම අවසානයේ නතර විය.

ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රධාන විදුම් කටයුතු 1989දී නතර වූ අතර, අවසානයේ 1992දී ව්‍යාපෘතිය සම්පූර්ණයෙන්ම නවතා දැමුණි.

මිනිසා තවමත් පෘථිවියේ ගැබට බොහෝ දුරින්

Kola Superdeep Borehole කොතරම් විශාල ජයග්‍රහණයක් වුවත්, එය පෘථිවියේ ගැඹුරට සාපේක්ෂව ඉතා කුඩා දුරකි.

මිනිසා පෘථිවියේ මතුපිටින් කිලෝමීටර් 12කට පමණ පහළට ගොස් ඇත.

නමුත් පෘථිවියේ මධ්‍යය අපෙන් කිලෝමීටර් 6,380ක් පමණ ඈතින් පිහිටා ඇත.

ඒ කියන්නේ අපි පෘථිවියේ “ගැබ” තුළට ගොස් ඇත්තේ, අපේ ග්‍රහලෝකයේ විශාලත්වය සමඟ සසඳන විට ඉතා සුළු දුරක් පමණයි.

“අපායේ දොරටුවක්” නොවෙයි… පෘථිවිය තේරුම් ගැනීමට විවෘත කළ දොරක්!

Kola Superdeep Borehole වටා ඇති අභිරහස් කතා නිසා එය “අපායේ දොරටුව” ලෙස ජනප්‍රිය වුවත්, එහි සැබෑ කතාව ඊටත් වඩා විශ්මයජනකයි.

මිනිසා පෘථිවිය තුළට කිලෝමීටර් 12කට වැඩි දුරක් විදුම් කරමින්, වසර බිලියන ගණනක් පැරණි පාෂාණ, අධික උෂ්ණත්වය, ගැඹුරු භූගර්භීය ජලය සහ පෘථිවි කබොලේ සැබෑ ස්වභාවය පිළිබඳ තොරතුරු ලබාගත්තේය.

අදත් Kola Superdeep අපට මතක් කරන්නේ එක දෙයක්—

අප ජීවත් වන ග්‍රහලෝකය ගැන අපි තවමත් දන්නේ එහි මතුපිටේ ඉතා කුඩා කොටසක් පමණයි.

ඔබට හිතෙන්නේ මොකක්ද?

පෘථිවියේ තවත් ගැඹුරට මිනිසාට කවදා හෝ විදුම් කළ හැකි වේවිද?

ප්‍රධාන වශයෙන්:

Scientific American — Kola Superdeep Borehole පිළිබඳ විද්‍යාත්මක තොරතුරු

Kola SG-3 ව්‍යාපෘතිය පිළිබඳ භූගර්භ විද්‍යාත්මක වාර්තා

“අපායේ කෑගැසීම්” වැනි ජනප්‍රවාද වෙනුවෙන් ඒවා සත්‍ය නොවන බව පෙන්වන මූලාශ්‍ර

Kola Superdeep Borehole (SG-3) පිළිබඳ විද්‍යාත්මක තොරතුරු සහ විශ්වාසදායක ඉංග්‍රීසි මූලාශ්‍ර ඇසුරින්.

උපුටා ගැනීම : අපි නොදුටු ලෝකය Api Nodutu Lokaya