රෝමයේ සිස්ටයින් චැපල් එක ලංකාවට ආ හැටි! 

මීගමුවේ පල්ලියක සිවිලිම උඩ දිගාවෙලා අවුරුදු 3ක් තනිවුණු ඒ බෞද්ධ සිත්තරා කවුද? 

හිතන්න, දවසක ඔබ මීගමුව මහා වීදියේ තියෙන ශාන්ත මරියා දේවස්ථානය ඇතුළට පය තියනවා. ඔළුව උස්සලා උඩ බලද්දීම එකපාරටම මුළු ඇඟම හිරිවැටිලා යනවා!

ඇස් අදහාගන්න බැරි තරම් දර්ශනීය, පුදුමාකාර ත්‍රිමාන (3D) පෙනුමක් තියෙන සිතුවම් පෙළක් මුළු සිවිලිම පුරාම මැවිලා තියෙනවා දැක්කම ඔබට හිතෙයි ඔබ ඉන්නේ ලංකාවේ නෙවෙයි, ඉතාලියේ රෝමයේ තියෙන ලෝකප්‍රකට සිස්ටයින් චැපල් එක ඇතුළේ කියලා. 

හැබැයි, මෙන්න මෙතන තමයි කතාවේ ලොකුම අභිරහස සහ කුතුහලය හැංගිලා තියෙන්නේ. මුළු ලෝකයක් මවිත කරපු, බයිබලයේ එන අතිශය ශුද්ධ වූ සිදුවීම් පෙළගැස්ම මේ තරම් තාත්විකව කතෝලික දෙව්මැදුරක ඇන්දේ කවුද? 

කිසිම කතෝලික ආභාෂයක් නැති, පන්සල්වල බුදු සිතුවම් ඇඳපු අපූරු බෞද්ධ සිත්තරෙක් මේ දැවැන්ත ක්‍රිස්තියානි දේවස්ථානයේ සිවිලිම උඩ ලෑලි පලංචියක තනිවෙලා,  උඩුබැලි අතට දිගාවෙලා,  අවුරුදු තුනක් තිස්සේ කරපු ඒ රහසිගත ආගමික මෙහෙයුම පිටුපස තියෙන්නේ මොන වගේ කතාවක්ද? 

අද අපි යමු ඒ අතීතයේ සැඟවුණු අපූර්ව කලාත්මක වික්‍රමය සොයාගෙන. 

ඇයි මීගමුවට පුංචි රෝමය කියන්නේ කියලා කල්පනා කරලා තියෙනවාද?  ලංකාවේ වෙන කොහේවත් නැති තරම් විශාල කතෝලික දේවස්ථාන ප්‍රමාණයක් එකම නගරයක තියෙන්නේ මීගමුවේ විතරයි.  ඈත අතීතයේ, ඒ කියන්නේ 1570 දී පෘතුගීසීන් ලංකාවට ආවට පස්සේ ප්‍රැන්සිස්කානු පියවරුන් විසින් මීගමුව බලකොටුව ළඟ දේව මෑණියන් වෙනුවෙන් පුංචි දෙව්මැදුරක් හැදුවා. 

හැබැයි ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1644 දී ලන්දේසීන් ඇවිත් මීගමුව අල්ලගත්තාම, ඔවුන් කළේ ඒ ලස්සන පල්ලිය පොළොවටම සමතලා කරලා, ඒ වෙනුවට ලන්දේසි සුසාන භූමියක් හදපු එක. ඒ කාලේ කතෝලිකයන්ට තමන්ගේ ආගම අදහන්න සම්පූර්ණයෙන්ම තහංචි වැටුණා. ඔය දරුණු පීඩන අස්සේ තමයි ශුද්ධ වූ ජුසේවාස් මුනිතුමා මහනුවර දෙවන විමලධර්මසූරිය රජුගේ උදව්වෙන් රහසින්ම මීගමුවට ඇවිත්, ධීවර ජනතාවගේ ගෙවල් අස්සේ හැංගිලා දිව්‍ය පූජාවන් පැවැත්වුවේ. 

කාලය ගෙවිලා බ්‍රිතාන්‍යයන් ලංකාව අල්ලගත්තාට පස්සේ, 1806 දී මේට්ලන්ඩ් ආණ්ඩුකාරවරයා කතෝලිකයන්ට පනවා තිබුණු ලන්දේසි තහංචි ඉවත් කරලා ආගමික නිදහස දුන්නා. හැබැයි පරණ පල්ලිය තිබුණු තැන සොහොන් පිට්ටනියක් වෙලා තිබුණු නිසා ඒ ඉඩම නැවත දෙන්න බැරි වුණා. 

ඒ වෙනුවට ආණ්ඩුකාරවරයා දුන්නේ කටුක වගුරු බිමක්. ලන්දේසි පාලනයට දණ නොනැමූ මීගමුවේ විරුවෝ, ඒ කියන්නේ අපේ භක්තිමත් ධීවර ජනතාව, කර තියාගෙන මුහුදු වැලි ගෙනත් ඒ මඩ වගුර සම්පූර්ණයෙන්ම ගොඩ කළා. 1814 දී ඒ බිමේ පුංචි පල්ලියක් හැදුවත්, කාලයත් එක්ක සෙනඟ වැඩි වෙද්දී ඒක මදි වුණා. 

ඊට පස්සේ 1874 දී වර්තමානයේ දකින නව දැවැන්ත දෙව්මැදුරට මුල්ගල තියලා, විදේශික වංශවත් පූජකවරුන්ගේ ධන පරිත්‍යාගයෙන් අවුරුදු 33ක් තිස්සේ මහා මන්දිරයක් වගේ මේ පල්ලිය හැදුවා. අන්තිමේදී 1907 දී මේ මහා වීදියේ ශාන්ත මරියා දෙව්මැදුර අභිෂේක කරලා ජනතාවට විවෘත කළා. 

මේ පල්ලියේ තවත් එක සුවිශේෂී රහසක් තමයි එහි තියෙන දැවැන්ත සීනුව. 1911 දී ප්‍රංශ ජාතික ජේ. මිලිනර් පියතුමා තමන්ගේ මව් රටෙන් ගෙන්වපු මේ සීනු කට්ටලය විශේෂ උස කුළුණක සවිකරලා පළමු වතාවට නාද කරද්දී, මුළු මීගමුවම හෙල්ලුනා. මොකද ඒ හඬ සැතපුම් 4ක් ඈතට ඇහුණා! 

ඒ කාලේ මීගමුවේ මිනිස්සුන්ගේ ඔරලෝසුව වුණේ මේ පල්ලියේ සීනුවයි. උදේ 5.30 ට සීනුව වදිද්දී ළමයි ඇඳෙන් ඇහැරිලා පාසල් යන්න ලෑස්ති වුණා. දවල් 12.00 ට සීනුව වදිද්දී බඩගින්න ඉබේම දැනෙන්න ගත්තා. හවස 6.00 ට සීනුව නාද වෙද්දී වැල්ලේ සෙල්ලම් කර කර හිටපු දරුවන් දුවගෙන ගෙවල්වලට ආවේ රාත්‍රී යාඥාව කරලා පාඩම් කරන්න. 

මීගමුවේ මිනිස්සුන්ගේ මුළු ජීවිතයම ගැහුණේ ඒ සීනු නාදයේ රිද්මයටයි. 

දැන් අපි එමු අර කුතුහලයෙන් පිරුණු රහස ළඟට. ලංකාවේ බෞද්ධ බිතුසිතුවම් කලාවට සාපේක්ෂව කතෝලික පල්ලිවල සිතුවම් කලාවට තියෙන්නේ ඉතාම කෙටි ඉතිහාසයක්. ඒකට හේතුව තමයි කතෝලික පල්ලි සාමාන්‍යයෙන් හදන්නේ උසින් වැඩි, දොර ජනේල ආරුක්කු ගොඩක් තියෙන කුරුස හැඩයේ ආකෘතියකට නිසා බෞද්ධ පන්සල්වල වගේ දිගටම යන බිතුසිතුවම් අඳින්න ලොකු ඉඩක් ඉතිරි වෙන්නේ නැති එක. 

හැබැයි 1941 දී පල්ලියේ භාරකාරත්වය ගත්ත සෙබස්තියන් ප්‍රනාන්දු පියතුමාට ඕන වුණා මේ හැමදේම වෙනස් කරලා, පල්ලියේ උස සිවිලිම සම්පූර්ණයෙන්ම සිතුවම් වලින් පුරවන්න. ඒ වෙනුවෙන් උන්වහන්සේ තෝරාගත්තේ මීගමුවේ කුඩාපාඩුව ගමේ ඉපදුණු, කොළඹ මරදාන කාර්මික විදුහලෙන් කලාව හදාරපු,  එන්. එස්. ගොඩමාන්න (N. S. Godamanna) කියන දක්ෂ බෞද්ධ තරුණයා. 

එවකට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 35ක් විතර ඇති. ඔහුගේ පියාත් ප්‍රසිද්ධ මූර්ති ශිල්පියෙක් නිසා චිත්‍ර කලාව ඔහුට උපතින්ම ලැබුණු දායාදයක් වුණා. 

හිතන්න, අඩි ගණනාවක් උස සිවිලිමක සිතුවම් අඳින්න ලේසිද? 
සිවිලිම යටින් ලෑලි පලංචියක් ගහලා, ඒ පලංචිය උඩ උඩුබැලි අතට දිගාවෙලා, අත උඩට දිගු කරගෙන තමයි ගොඩමාන්න මහත්තයා මේ හැම සිතුවමක්ම ඇන්දේ!

එක දිගට දවස තිස්සේම බෙල්ල සහ අත් උඩට හරවාගෙන ඉන්නකොට දැනෙන අප්‍රාණික තිගැස්ම, දරාගන්න බැරි වේදනාව තනිවම විඳදරාගනිමින් ඔහු වසර 3ක් තිස්සේ ඒ පලංචිය උඩ තනිවුණා. ඔහු පාවිච්චි කරපු තාක්ෂණයත් පුදුම සහගතයි.

මුලින්ම බිත්තියට සිමෙන්ති, හුණු, වැලි මිශ්‍ර බදාමයක් දාලා කපරාරු කරලා, ඒක වේළුණාම වැලි කඩදාසියෙන් මැදලා සිනිඳු කරලා, රබර් තීන්ත ගාලා, ඊට පස්සේ තෙල් සායම් වලින් තමයි චිත්‍ර ඇන්දේ. අවසානයේ සිතුවම් අවුරුදු සිය ගණනක් ආරක්ෂා වෙන්න වර්නිෂ් (varnish) ආලේප කළා.  මේ නිසාම ඒ චිත්‍රවලට පුදුමාකාර ජීවමාන ත්‍රිමාන ගැඹුරක් ලැබුණා.

ගොඩමාන්න මහතාගේ බුරුසු පහරවල් වලින් මේ දෙව්මැදුරේ ඉහළ බිත්ති මත ජේසුස් වහන්සේගේ ජීවිතයේ ප්‍රධාන සිදුවීම් 12ක් පණ ගැන්වුණා. ක්‍රිස්තු උපත, කුඩා ජේසු තුමා පඬිවරුන් සමඟ වාද කිරීම, කන්ද උඩ දේශනාව, කුණාටුව සංසිඳවීම සහ අන්තිම රාත්‍රී භෝජනය වගේ සිතුවම් ඒ අතර තියෙනවා.

ඒ හැම එකකම මිනිස් මුහුණුවල ඉරියව්, ඇඳගෙන ඉන්න ඇඳුම්වල රැලි වැටීම් පවා ඉතාමත් තාත්විකව, සජීවීව ඇඳලා තියෙනවා. විශේෂයෙන්ම නව ගිවිසුමේ එන,  ජේසුස් වහන්සේ මිනිසුන් පන්දහසකට කෑම දීපු ආශ්චර්යය නිරූපණය කරන සිතුවම දිහා බලාගෙන ඉන්නකොට අපිටත් ඒ සෙනඟ අතර ඉන්නවා වගේ හැඟීමක් දැනෙනවා. කලාකරුවාගේ බුරුසු පහරවල් මේ කතාව පරිපූර්ණ යථාර්ථයක් ලෙස ග්‍රහණය කරගෙන තියෙනවා. 

ඒ විතරක් නෙවෙයි, පල්ලියේ කවාකාර සිවිලිම දිහා බලද්දී දෙවියන් වහන්සේ ලෝකය මැවීම, දේව මෑණියන් ස්වර්ගාරෝහණය වීම, කන්‍යා මරියතුමියට ගාබ්‍රියෙල් අග්‍ර දේව දූතයා දර්ශනය වීම වැනි අතිශය දුෂ්කර සිතුවම් දකිද්දී ඕනෑම කෙනෙක් මලක් වගේ නිශ්ශබ්ද වෙනවා.

පූජාසනයට උඩින් තියෙන, 1911 දී ප්‍රංශයෙන් ගෙන්වපු දේවමාතාවන්ට ඔටුනු පැළඳවීමේ ප්‍රතිමාවත් එක්ක මේ සිතුවම් එකතු වුණාම මැවෙන්නේ නියම ස්වර්ගීය දර්ශනයක්. අදටත් මේ නිහඬ කතෝලික දෙව්මැදුර යාඥා කරන්න එන කිතුනුවන් විතරක් නෙවෙයි, මේ අපූර්ව කලා නිර්මාණය බලන්න එන බෞද්ධ, හින්දු, මුස්ලිම් වගේම විදේශීය සංචාරකයන්ගෙනුත් පිරිලා ඉතිරිලා යනවා.

ආගම් බෙදීම් ගැන සමාජයේ එක එක කතා කියවෙද්දී, මීගමුව මහා වීදියේ ශාන්ත මරියා පල්ලිය ලෝකයටම දෙන්නේ ලොකු ආදර්ශයක්. කතෝලිකයන්ගේ උතුම්ම දේවස්ථානයක් හැඩ කරන්න, බෞද්ධ සිත්තරෙක් තමන්ගේ ජීවිතයේ වටිනා අවුරුදු 3ක් පලංචියක් උඩ දිගාවෙලා ලේ, මස්, නහර වෙහෙසවපු එක තරම් ආගමික සහජීවනයට තවත් උදාහරණයක් තියෙනවාද?

මේ හැම සිතුවමකම තියෙන විශේෂත්වය තමයි, ඒවා නිකම්ම චිත්‍ර විතරක් නෙවෙයි, මිනිස් හදවතට කතා කරන ගැඹුරු හැඟීමක් ඒවායේ තියෙනවා. සියවස් දෙකක කාලයක ඉඳන් මීගමුව වැසියන්ගේ ආධ්‍යාත්මික තෝතැන්නක් වුණු මේ පල්ලිය, අදටත් ජීවිතයේ අභියෝගාත්මක කාලවල් මධ්‍යයේ බලාපොරොත්තුවේ දීප්තිමත් ආලෝකයක් වගේ බැබළෙනවා. 

ඉතින්, ඊළඟ වතාවේ මීගමුව පැත්තේ ගියොත්, මහා වීදියේ පල්ලියට ගොඩවෙලා ඔළුව උස්සලා උඩ බලන්න අමතක කරන්න එපා.  ඒ හැම බුරුසු පහරක් අස්සේම හැංගිලා තියෙන ඒ බෞද්ධ සිත්තරාගේ අප්‍රතිහත ධෛර්යය සහ භක්තිය ඔබටත් අනිවාර්යයෙන්ම දැනේවි

උපුටා ගැනීම : Hela Rahas