කැලෑවක් මැද අතුරුදන් වුණු ගඟ සහ සිමෙන්ති නැතුව හැදූ අඩි 90ක යෝධ ගල් පාලමේ අභිරහස!

ගඟක්, ඔයක් තියා පුංචි දියපාරක්වත් පෙනෙන මානයක නැති අඩි ගණන් උස පැරණි කළුගල් කුළුණු මතින් ඉදිවුණු යෝධ පාලමක් තියෙනවා කිව්වොත් කෙනෙකුට ඒක එකපාරටම විශ්වාස කරන්නත් අමාරුයි.  හැබැයි ඒක තමයි ඇත්ත!

යටින් ගලාගෙන යන්න වතුර බිඳක්වත් නැතිව, කාලයේ වැලි තලාවෙන් වැහිලා, මහ කැලෑවක් මැද අදටත් තනිවම නැගී සිටින විස්මිත ඉංජිනේරු පුදුමයක් අපේ ලංකාවේ තියෙනවා.  හැබැයි මේක බලන්න යන්න හැමෝටම වාසනාව නෑ.

අනුරාධපුරේට, මිහින්තලේට අවුරුද්දකට දසදහස් ගණනක් සෙනඟ ඇදුණත්, මේ අභිරහස් තැන සොයාගෙන යන්නේ බොහොම අතලොස්සක් දෙනා විතරයි.  අද අපි මේ සූදානම් වෙන්නේ, අපේ මුතුන් මිත්තන්ගේ අසිරිමත් තාක්ෂණය ලෝකයටම කෑගසා කියන, සැඟවුණු ඒ ඉතිහාසයේ අපූර්වතම සාක්ෂියක් සොයාගෙන යන්නයි! 

අපි මේ කතා කරන්නේ අනුරාධපුරය – මිහින්තලය කිට්ටුව පිහිටලා තියෙන “මහා කනදරාව ගල් පාලම” ගැනයි. 

මේ අපූරු සංචාරය පටන් ගන්න නම්, මුලින්ම මිහින්තලේ ඓතිහාසික නගරයට ඇවිත්, එතනින් දකුණු පැත්තට තියෙන ත්‍රිකුණාමලය පාරේ කිලෝමීටරයක් විතර යන්න ඕනේ.  එතකොට හමුවෙනවා මහා කනදරාව වැව දෙසට හැරෙන මාවත. ඒ පාරේ ඉස්සරහට යද්දී හමුවෙන සෞන්දර්යයෙන් පිරුණු මහා කනදරාව වැවයි, ඓතිහාසික ගලේ පන්සලයි පසු කරලා තවත් ටිකක් ඉස්සරහට යද්දී පරිසරය මුළුමනින්ම වෙනස් වෙලා යනවා. 

වටපිටාවෙන්ම ඇහෙන්නේ කුරුල්ලන්ගේ නාදය විතරයි. වැව් රක්ෂිතයට අයිති මේ මහ කැලෑව ඇතුළට යන්න නම් සෑහෙන්න පරිස්සම් වෙන්න ඕනේ. මොකද මේ ඝන වනාන්තරය ඇතුළේ වල් අලි නිතරම ගැවසෙනවා. 

ඇස් දෙක අදහාගන්න බැරි තරම් විශ්මයක් මේ පාලම ළඟට ගියාම ඕනෑම කෙනෙකුට දැනෙනවා. වටපිටාවේ කිසිම තැනක ගඟක් පේන්න නෑ! හැබැයි ඝන වනාන්තරය මැද උතුරු-දකුණු දිශාවට විහිදුණු මීටර් 29ක්, ඒ කියන්නේ අඩි 90කට වඩා දිග, අඩි 8කට වඩා පළල දැවැන්ත ගල් පාලමක් නිසලව නැගී සිටිනවා. 

මෙතැනදී අපිට හිතෙන ලොකුම ප්‍රශ්නය තමයි, පාලමක් තියෙනවා නම් ඒක යටින් වතුර යන්න එපැයි, කෝ මේකේ වතුර කියන එක? 

අන්න එතන තමයි මේ කතාවේ තියෙන ලොකුම අභිරහස සැඟවිලා තියෙන්නේ. පුරාණයේ මේ පාලම ඉදිවෙලා තියෙන්නේ කානෝය නැත්නම් වැලි ඔය කියලා හඳුන්වපු මහා දිය දහරක් හරහායි. හැබැයි ක්‍රිස්තු වර්ෂ 275 – 301 කාලයේ ලංකාවේ රජකම් කරපු, වැව් බැඳීමේ රජු ලෙස විරුදාවලිය ලත් මහසෙන් රජතුමා කනදරා ඔය හරස් කරලා මහා කනදරා වැව ඉදි කළා. 

ඒත් එක්කම මේ ඔයේ ගලාගෙන ගිය වතුර ඔක්කොම වැවට එකතු වෙලා, ගඟ සදහටම අතුරුදන් වෙලා ගියා. හැබැයි ස්වභාවධර්මය හරිම පුදුමයි. අදටත් මහ වැසි වැහැලා කනදරා වැව වාන් දමන කාලෙට, ඒ වතුර පාර ගලාගෙන එන්නේ මේ පාලම යටින්මයි!  අවුරුදු දහස් ගණනකට කලින් තමන් ගලාගෙන ගිය පරණ ගමන් මාර්ගය වතුරට තාමත් අමතක වෙලා නෑ වගේ නේද? 

මේ පාලම දෙස හොඳින් බලද්දී අපේ පැරණි ඉංජිනේරුවන්ගේ ගණිතමය ඥානය ගැන නිම්හිම් නැති ආඩම්බරයක් හිතට දැනෙනවා. මේ මුළු පාලමම රඳා පවතින්නේ එක පෙළකට 14 බැගින් වුණු, පේළි තුනකට පිහිටි කළුගල් කුළුණු 42ක් උඩයි. 

පොළොවේ හැඩය එක එක තැනින් උස් පහත් වෙන නිසා, පාලම මතුපිට කෙළින්ම සමතලව තබාගන්න අපේ මුතුන් මිත්තන් එකිනෙකට වෙනස් උසින් යුත් ගල්කණු තමයි මේ සඳහා නිර්මාණය කරලා තියෙන්නේ.  ඒ කණු උඩින් හරස් ගල් බාල්ක තියලා, ඒවට උඩින් දිග අතට අඩි 5 සිට 8 දක්වා දිගැති, අඟල් 8ක් ඝනකම මහා ගල් පුවරු අතුරලා තියෙනවා. 

සැබෑම පුදුමය තමයි, මේ මහා පාලම හදන්න එකම එක සිමෙන්ති බිඳක් හෝ බදාම පොදක්වත් පාවිච්චි කරලා නැති වීම! 

හුදෙක්ම ගුරුත්වාකර්ෂණය සහ ගණිතමය සමතුලිතතාවය මත පමණක් මේ ගල් කුළුණු සහ ගල් පුවරු එකිනෙකට තදින් පිරිද්දලා තියෙනවා.  සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ මහා වර්ෂාවන්ට, ගංවතුරට සහ කැලෑ සතුන්ගේ පෑගීම්වලට අසුවුණත් මේ ගල් පුවරුවක් අඟලක්වත් එහා මෙහා වෙලා නෑ. 

මේවා ඉස්සර කාලේ යෝධයෝ එක රැයින් ගෙනත් හදපුවා කියලා ජනප්‍රවාදයේ තිබුණත්, ඇත්තටම මේවා සිලා කොට්ටක කියලා හඳුන්වපු අපේ පැරණි ගල් වඩුවන්ගේ සහ අතිවිශිෂ්ට ඉංජිනේරුවන්ගේ නිර්මාණයි.  මේ පාලම හදන්න ගල් කපපු සලකුණු අදටත් කනදරා වැව් ඉවුරේ තියෙන පර්වතවල පැහැදිලිව දකින්න පුළුවන්. 

අද මේක මහා කැලෑවකට වැහිලා පාළු ස්ථානයක් වගේ පෙනුණට, මීට අවුරුදු දහස් ගණනකට කලින් මේක ලංකාවේ තිබුණු කාර්යබහුලම අධිවේගී මාර්ගයක් කිව්වොත් ඔබ පුදුම වේවි. 

මහාචාර්ය ඉන්ද්‍රකීර්ති සිරිවීරයන්ගේ පර්යේෂණවලට අනුව, පැරණි අනුරාධපුර ඇතුළු නගරයේ සිට මිහින්තලේ, මහකනදරාව, පන්කුලම සහ රත්මලේ හරහා ත්‍රිකුණාමලයේ ගෝකණ්ණ තිත්ථ දක්වා විහිදුණු ප්‍රධාන වෙළඳ මාවතේ හමුවන තුන්වැනි ගල් පාලම තමයි මේ මහකනදරාව පාලම. 

පැරණි මූලාශ්‍රවල මහ වෙය නැත්නම් මහා වීථිය ලෙස හඳුන්වපු මේ පාරෙන් එකල ගොනුන් බැඳි කරත්ත, අශ්ව රථ විතරක් නෙවෙයි, රජුගේ මහා අලි ඇතුන් පවා කිසිම බාධාවකින් තොරව ගමන් කරන්න ඇති. 

ඒ විතරක් නෙවෙයි, මිහින්තලි ටැම් ලිපියක මඟමහවර් කියලා වචනයක් සඳන් වෙනවා. මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහත්මයා පෙන්වා දෙන විදිහට, ඒ කාලෙත් මේ මහා මාර්ග නඩත්තු කරන්න රජයට අනුබද්ධිත මහා මාර්ග දෙපාර්තමේන්තුවක් හෝ මාර්ගාධිකාරියක් වෙනමම ක්‍රියාත්මක වෙලා තියෙනවා! 

මේ වගේ විස්මිත පාලමක් මෑත ඉතිහාසයේදී මුලින්ම ලෝකෙට හෙළි කළේ 1907 දී හෙන්රි පාකර් කියන ඉංග්‍රීසි ජාතික වාරි මාර්ග ඉංජිනේරුවරයායි. ඊට පස්සේ 1928 දී ඒ. එම්. හෝකාර්ට් මහතා Ceylon Journal of Science සඟරාවට මේ ගැන ලියද්දී, 1930 දී ආර්. එල්. බ්‍රෝහියර් මහතා පැවසුවේ පුරාණ කම්කරුවාගේ දක්ෂකම පෙන්වන ලංකාවේ තියෙන හොඳම නිදර්ශනයක් තමයි මේ මහා කනදරාව පාලම කියලා. 

පසුව පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව මැදිහත් වෙලා සෑහෙන මුදලක් සහ ශ්‍රමයක් වියදම් කරලා මේ පාලම නැවත තහවුරු කරලා සුරක්ෂිත කරලා තියෙනවා.  ඇත්තටම 2010 වසරේදී කෙරුණු පුරාවිද්‍යා ගවේෂණයකදී ලංකාව පුරාම මෙවැනි ගල් පාලම් සහ ඒවායේ නටඹුන් පවතින ස්ථාන 25ක් විතර සොයාගෙන තියෙනවා. 

යාන්ඔය, රත්මලේ, මල්වතුඔය සහ මැදවච්චිය කිට්ටුව තුලාවෙල්ලිය වැනි ගම්මානවලත් මෙවැනි පාලම් තිබීමෙන් පෙනී යන්නේ එදා අපේ රටේ කොයිතරම් දියුණු ප්‍රවාහන ජාලයක් තිබුණාද යන්නයි. 

ඉතින්, ඊළඟ වතාවේ ඔබ අනුරාධපුරේ හෝ මිහින්තලේ වන්දනාවක යනවා නම්, සාමාන්‍යයෙන් යන පාරෙන් පොඩ්ඩක් මිදිලා, පැයක් හමාරක් වෙන් කරගෙන මේ මහා කනදරාව ගල් පාලම බලන්න යන්න අමතක කරන්න එපා. 

එතන තියෙන තනි කළුගල් කුළුණක් අතින් ස්පර්ශ කරලා, මනසින් අතීතයට පියනඟලා බලන්න.  කරත්ත රෝදවල හඬ, අලි ඇතුන්ගේ කුංචනාදය මැදින් ලෝකෙටම අභියෝග කළ අපේ අතීත හෙළ ඉංජිනේරුවන්ගේ ආඩම්බරකාර හඬ ඔබටත් රහසින් මුමුණනවා වගේ දැනේවි!

උපුටා ගැනීම : Hela Rahas