වතුර නැති කාන්තාර පරිසරයක දිගු කාලයක් ජීවත් වන අපූරු ගෙම්බා

වතුර රඳවාගන්නා ගෙම්බා

 විද්‍යාත්මක නාමය: Cyclorana platycephala

 පවුල: Hylidae

 වර්ගය: උභයජීවියෙක්

ඕස්ට්‍රේලියාවේ වියළි සහ අර්ධ වියළි ප්‍රදේශවල ජීවත් වන මෙම ගෙම්බා, ජලය හිඟ පරිසරයක ජීවිතය පවත්වා ගැනීම සඳහා ඉතා විශේෂ ශාරීරික අනුවර්තන වර්ධනය කරගෙන තිබෙනවා.

 වියළි කාලයේදී “නිද්‍රාසමාන” තත්ත්වයකට පත්වීම

වර්ෂාව නැතිව පස වියළී යන විට, මෙම ගෙම්බා පොළොව තුළට ගැඹුරට ගොස් වියළි කාලීන අක්‍රිය තත්ත්වයකට පත්වෙයි.

විද්‍යාත්මකව මෙය Aestivation — වියළි කාලීන නිද්‍රාසමාන තත්ත්වය ලෙස හඳුන්වයි.

මෙය ශීත කාලයේදී සමහර සතුන් පත්වන නිද්‍රා තත්ත්වයට සමාන වුවත්, මෙහි ප්‍රධාන හේතුව සීතල නොව දැඩි උෂ්ණත්වය සහ ජල හිඟයයි.

මෙම තත්ත්වයේදී ගෙම්බාගේ ශරීර ක්‍රියාකාරකම් සැලකිය යුතු ලෙස මන්දගාමී වෙයි.

 ආහාර ගැනීම අඩුවෙයි හෝ නතර වෙයි

 ජලය ලබාගැනීම නතර වෙයි

 ශක්ති පරිභෝජනය දැඩි ලෙස අඩුවෙයි

 ජලය අහිමි වීම අවම කිරීමට ශරීරය විශේෂ ක්‍රම භාවිතා කරයි

පර්යේෂණවලට අනුව, මෙම ගෙම්බාගේ පරිවෘත්තීය වේගය සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරී තත්ත්වයට සාපේක්ෂව ආසන්න වශයෙන් 80%කින් පමණ අඩු විය හැකියි.

 තමන්ගේම සමෙන් ආරක්ෂිත “ජල ආවරණයක්”

මෙහි ඇති වඩාත්ම පුදුම සහගත අනුවර්තනයක් වන්නේ සමේ ස්තරවලින් සෑදෙන ආරක්ෂිත ආවරණයයි.

වියළි කාලයේදී ගෙම්බාගේ සමේ පිටත මැරුණු සෛල ස්තර සාමාන්‍යයෙන් ඉවත් නොවී එකිනෙක එකතු වී ශරීරය වටා ආවරණයක් සෑදීමට උපකාරී වේ.

මෙම ආවරණය:

 ශරීරයෙන් ජලය වාෂ්ප වී පිටවීම අඩු කරයි

 වියළි පරිසරයේදී ශරීරයට ආරක්ෂාව ලබා දෙයි

 දිගු කාලයක් ජලය සංරක්ෂණය කිරීමට උපකාරී වේ

වැදගත්ම කරුණ වන්නේ මෙය “ජලය ගබඩා කරන ටැංකියක්” නොවීමයි.

එය ප්‍රධාන වශයෙන් ජලය ශරීරයෙන් පිටතට අහිමි වීම අඩු කරන ජීව විද්‍යාත්මක ආරක්ෂක ආවරණයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

 ශරීරයේ ඇතුළතත් වෙනස්කම් සිදුවෙනවා

මෙම ගෙම්බාගේ අනුවර්තනය සමේ ආවරණයට පමණක් සීමා වෙන්නේ නැහැ.

වියළි කාලයේදී:

 ශරීරයේ පරිවෘත්තීය ක්‍රියාකාරකම් මන්දගාමී වේ

 වකුගඩු මඟින් ජලය සංරක්ෂණය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය වෙනස් වේ

 ශරීර ද්‍රවවල ලවණ සාන්ද්‍රණය වෙනස් වේ

 ශක්තිය ඉතිරි කරගැනීම සඳහා ශරීරයේ ක්‍රියාකාරකම් අවම වේ

ඒ කියන්නේ ගෙම්බා නිකම්ම “නිදාගෙන” ඉන්නවා නොවෙයි.

ඔහුගේ මුළු ශරීර පද්ධතියම ජල හිඟයට අනුව නැවත සකස් වෙනවා. 

 දිගු කාලයක් ආහාර නොගෙන ජීවත් වීම

වියළි කාලයේදී ආහාර සොයාගැනීම ඉතා අපහසු නිසා, මෙම ගෙම්බා තම ශරීරයේ කලින් ගබඩා කරගත් ශක්ති සංචිත භාවිතා කරයි.

ශරීර ක්‍රියාකාරකම් මන්දගාමී කිරීමෙන් එම ශක්ති සංචිත ඉතා සෙමින් භාවිතා කළ හැකියි.

මේ නිසා වැසි නොලැබෙන දිගු කාලයක් පුරා පවා ජීවිතය පවත්වා ගැනීමට හැකියාව ලැබෙයි.

 වැස්ස ආවම නැවත ජීවය!

අවසානයේ ප්‍රමාණවත් වර්ෂාවක් ලැබී පස තෙත් වූ විට, ගෙම්බාගේ වියළි කාලීන අක්‍රිය තත්ත්වය අවසන් වේ.

ඉන්පසු ඔහු:

 නැවත ජලය අවශෝෂණය කරගනී

 පොළොවෙන් පිටතට පැමිණෙයි

 ආහාර සෙවීම ආරම්භ කරයි

 සහ සුදුසු ජල පරිසර ඇති වූ විට ප්‍රජනන ක්‍රියාකාරකම් ආරම්භ කරයි.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ වියළි ප්‍රදේශවල ඇති තාවකාලික ජල තැන් මෙම ගෙම්බාගේ ජීවන චක්‍රයේ ඉතා වැදගත් වේ.

 විද්‍යාත්මකව බැලූ විට…

Cyclorana platycephala යනු සරලව “වතුර රඳවාගන්නා ගෙම්බෙක්” පමණක් නොවෙයි.

ඔහුගේ ජීවිතය පවත්වා ගැනීම සඳහා,

ජල සංරක්ෂණය + පරිවෘත්තීය වේගය අඩු කිරීම + සමේ ආරක්ෂිත ආවරණය + වකුගඩු ක්‍රියාකාරීත්වයේ වෙනස්කම් + වියළි කාලයට අනුව ප්‍රජනන කාලය සකස් කිරීම

වැනි ක්‍රම කිහිපයක් එකට ක්‍රියා කරනවා.

 අතිශය වියළි පරිසරයක ජීවත් වීමට පරිණාමය මඟින් සත්වයෙකුගේ ශරීරය කෙතරම් විශිෂ්ට ලෙස අනුවර්තනය විය හැකිද යන්න පෙන්වන අපූරු උදාහරණයක් තමයි මේ ගෙම්බා. 

Nature – ස්වභාවධර්මය