ලංකාවට ආවේණික “පහතරට මූකලන් තෙළිස්සා”

Lowland Hump-nosed Pit Viper

අපේ රටේ ගෙවතුවල සහ කැලෑවල නිතරම වගේ හමුවෙන, හැමෝම “කුණකටුවා” නැත්නම් “පොළොං තෙළිස්සා” කියලා පොදුවේ හඳුන්වන සර්පයා ගැන ඔබ අහලා ඇති. හැබැයි ශ්‍රී ලංකාවට විතරක් ආවේණික මෙයාලගෙ උප කුලයක් ඉන්නවා! ඒ තමයි පහතරට මූකලන් තෙළිස්සා!

විද්‍යාත්මක තොරතුරු

විද්‍යාත්මක නාමය: Hypnale zara

කුලය (Family): Viperidae (පොළොං කුලය)

උප කුලය (Subfamily): Crotalinae (Pit Vipers)

ගණය (Genus): Hypnale

ව්‍යාප්තිය: ශ්‍රී ලංකාවේ පහතරට තෙත් කලාපීය වැසි වනාන්තර සහ ඒ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවලට විතරක් ආවේණිකයි (Endemic).

කොළ රොඩු අතර සැඟවෙන, අදෘශ්‍යමාන පහරදෙන්නා

වර්ණය සහ අදෘශ්‍යමාන සැඟවීම: මෙයාලගේ ඇඟේ තද දුඹුරු, කළු, තැඹිලි හෝ අළු පැහැති ජ්‍යාමිතික රටා පිහිටලා තියෙනවා. වියළි කොළ රොඩු, ලොග් කුට්ටි සහ පස් එක්ක කොච්චර එකට මිශ්‍ර වෙනවාද කියනවා නම්, අඩි කිහිපයක් මෙහායින් හිටියත් මෙයාලව ඇහැට අඳුරගන්න එක අතිශය අමාරුයි.

දඟර ගැසී එකවර පැන පහරදීම: තමන්ට තර්ජනයක් වුණු ගමන් මුළු ඇඟම එක ගුලියට දඟර ගසාගෙන (Coiled posture), ක්ෂණිකව ඇඟ ඉස්සරහට විසි කරලා එකපාරටම පැනලා පහරදෙන එක තමයි මෙයාලගේ විශේෂ ලක්ෂණය.

නොදැනී සිදුවන දෂ්ටන: කොළ රොඩු අතර මෙයාලා හරිම ලස්සනට සැඟවිලා ඉන්න නිසා ගොඩක් අයට මෙයාලව පෑගෙන්නේ නොදැනුවත්වමයි. දෂ්ට කරපු සැනින් සර්පයාව ඇහැට නොපෙනෙන නිසාත්, ක්ෂණික පහරදීම නිසාත් මුලින් පොඩි කටුවක් ඇනුණා වගේ දැනුණට, තත්පර කිහිපයක් යද්දී දෂ්ට කරපු තැන අධික වේදනාවක්, දැවිල්ලක් සහ වේගවත් ඉදිමීමක් එනවා.

මොනවාද මොවුන්ගේ ආහාර?

පහතරට මූකලන් තෙළිස්සා කියන්නේ රෑ කාලයේදී ක්‍රියාත්මක වෙන දක්ෂ දඩයක්කාරයෙක්.

ප්‍රධාන ආහාරය: ගෙම්බන්, කටුස්සන්, හූනන්, කුඩා සර්පයන් සහ මීයන් වැනි කුඩා ක්ෂීරපායින්.

ගොදුරු අල්ලන ක්‍රමය: කොළ රොඩු අතර සැඟවිලා ඉඳලා, ගොදුරක් ලඟින් යද්දී තමන්ගේ තාප සංවේදී අවයව භාවිත කරලා ක්ෂණිකව විෂ ශරීරගත කරලා ගොදුර අක්‍රිය කරලා ලබාගන්නවා.

උග්‍ර විෂ සහ වෛද්‍යමය වැදගත්කම

ඉස්සර මධ්‍ය විෂ සර්පයෙක් විදියට හැදින්වූවත්, වර්තමානයේදී උග්‍ර විෂ විය හැකි සර්පයෙක් විදියටයි මෙයාව හදුන්වන්නෙ. මෙයාලා දෂ්ට කළොත් පටක මියයාම (Necrosis), ලේ කැටි ගැසීමේ ආබාධ (Coagulopathy) සහ වකුගඩු අක්‍රිය වීම (Acute Kidney Injury) පවා සිද්ධවෙන්න පුළුවන් කියලා දැන් තහවුරු වෙලා තියෙනවා. ඒ නිසා මොවුන්ගෙන් සිදුවෙන දෂ්ටනයකදී ඉක්මනින්ම රෝහල්ගත වෙන එක අනිවාර්යයි!

Unknown Diary