වසර බිලියන 4.5ක් පැරණි උල්කාපාතයක ලෝහයෙන් නිර්මාණය කළ අපූරු පිහියක්

යොවුන් වියේ පසුවන පිහි නිර්මාණ ශිල්පියෙකු, වසර බිලියන 4.5ක් පමණ පැරණි උල්කාපාතයක ලෝහ, ඔපල් මැණික්, රත්‍රන් සහ පොසිල බවට පත් වූ ලොම් සහිත මැමත් සතෙකුගේ දතක් යොදාගනිමින් අසාමාන්‍ය පිහියක් නිර්මාණය කර තිබේ.

අතින් නිමවා ඇති මෙම පිහියෙහි විශේෂත්වය වන්නේ පෘථිවියේ ඉතිහාසයේ එකිනෙකට බෙහෙවින් වෙනස් කාලවලදී බිහි වූ ද්‍රව්‍ය කිහිපයක් එකම නිර්මාණයකට එක්කර තිබීමයි. ඒ අතර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ මුල් අවධියේදී බිහි වූ ලෝහ ද ඇතුළත් වේ.

**වසර බිලියන 4.5ක් පැරණි උල්කාපාත ලෝහ**

යකඩ බහුල උල්කාපාත විශේෂයෙන්ම විද්‍යාඥයන්ගේ අවධානයට ලක්වන්නේ ඒවා බොහෝවිට පුරාණ ග්‍රහකවල ලෝහමය අභ්‍යන්තර කොටස්වලින් කැඩී වෙන් වූ කොටස් වන බැවිනි.

මෙම මව් ග්‍රහක බිහි වූයේ වසර බිලියන 4.5කට පමණ පෙරය. ඒ වන විට ග්‍රහලෝක ද නිර්මාණය වෙමින් පැවතිණි.

සමහර යකඩ උල්කාපාතවල **Widmanstätten රටා** ලෙස හැඳින්වෙන සුවිශේෂී ස්ඵටික රටා දැකගත හැකිය.

මෙම රටා ඇතිවන්නේ මව් ග්‍රහක තුළ යකඩ සහ නිකල් අතිශය සෙමින් සිසිල් වීමෙනි. ඇතැම් අවස්ථාවලදී ඒ සඳහා වසර මිලියන ගණනක් ගත වී තිබේ.

එවැනි රටා සාමාන්‍ය ලෝහ සැකසුම් ක්‍රමවලින් පහසුවෙන් නිර්මාණය කළ නොහැකිය. ඊට විශේෂිත තත්ත්ව යටතේ ඉතා සෙමින් සිසිල් වීම අවශ්‍ය වේ.

**ආලෝකය සමඟ වර්ණ මවන ඔපල් මැණික**

මෙම පිහිය සඳහා ඔපල් නමැති මැණික් වර්ගය ද යොදාගෙන තිබේ.

ඔපල් සෑදී ඇත්තේ ජල අණු අඩංගු සිලිකා ද්‍රව්‍යවලිනි. එහි දක්නට ලැබෙන විස්මිත වර්ණ ඇතිවන්නේ ඉතා කුඩා සිලිකා ගෝල ආලෝකය සමඟ අන්තර්ක්‍රියා කිරීම නිසාය. එහිදී ආලෝකය විවිධ තරංග ආයාමවලට වෙන් වී වර්ණවත් දෘශ්‍ය ප්‍රතිඵලයක් ඇති කරයි.

**අයිස් යුගයේ ජීවත් වූ දැවැන්ත සතෙකුගේ පොසිල දතක්**

මෙම නිර්මාණයේ තවත් සුවිශේෂී අංගයක් වන්නේ පොසිල බවට පත් වූ ලොම් සහිත මැමත් සතෙකුගේ දත් හෝ දළවලින් ලබාගත් ද්‍රව්‍යයි.

මැමත් සතුන් අයිස් යුගයේදී උතුරු යුරේසියාවේ සහ උතුරු ඇමරිකාවේ ජීවත් වූ දැවැන්ත සතුන් විශේෂයකි. ඔවුන්ගේ බොහෝ ජනගහන වසර 10,000කට පමණ පෙර අතුරුදන් විය.

කාලයත් සමඟ සංරක්ෂණය වූ ඔවුන්ගේ දත් සහ දළ, ඇතැම් අලංකාර භාණ්ඩ නිර්මාණය කිරීම සඳහා ද භාවිත කරනු ලැබේ.

**ඩැමස්කස් වානේවලට සමාන ස්ථරගත පෙනුමක්**

මෙම පිහියෙහි දක්නට ලැබෙන ස්ථරගත පෙනුම, විවිධ වර්ගයේ වානේ එකට තළා සකස් කිරීමෙන් සංකීර්ණ රටා නිර්මාණය කරන නවීන ලෝහ සැකසුම් ක්‍රමයක් වන ඩැමස්කස් ආකාරයේ වානේ නිර්මාණවලට ද සමාන වේ.

කෙසේ වෙතත්, මෙම පිහියෙහි උල්කාපාත ලෝහ, ඔපල්, රත්‍රන් සහ මැමත් දත් අඩංගු බව සඳහන් වුවද, ඒ ඒ ද්‍රව්‍යවල නිශ්චිත සංයුතිය සහ මූලාරම්භය තහවුරු කිරීමට නිර්මාණකරුගේ ලේඛනගත සාක්ෂි අවශ්‍ය වේ.

**වසර බිලියන ගණනක ඉතිහාසයක් එකම නිර්මාණයක!**

මෙම පිහියෙහි සැබෑ විශේෂත්වය වන්නේ එකිනෙකට වෙනස් ඉතිහාසයන් සහිත ද්‍රව්‍ය එකම කලාත්මක නිර්මාණයකට එක්කර තිබීමයි.

පුරාණ ග්‍රහකවලින් පැමිණි ලෝහ, පෘථිවියේ භූ විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලීන් මඟින් බිහි වූ ඛනිජ සහ අයිස් යුගයේ පෘථිවිය මත සැරිසැරූ දැවැන්ත සතෙකුගේ පොසිල ද්‍රව්‍ය මෙහිදී එකට හමුවේ.

එය හුදෙක් පිහියක් පමණක් නොව, විශ්වයේ සහ පෘථිවියේ අතීතය පිළිබඳ කතාවක් ද රැගෙන එන අසාමාන්‍ය නිර්මාණයකි.

**මූලාශ්‍ර:** Smithsonian National Museum of Natural History | NASA | Natural History Museum, London

අපි නොදුටු ලෝකය Api Nodutu Lokaya