අමරණීය ජෙලිෆිෂ්

මරණය පරාජය කරපු අපූරු සාගර වාසියා

මහලු වුණාම නැවතත් ළදරු අවධියට යන්න පුළුවන් සතෙක් ගැන ඔයාලා කවදාහරි අහලා තියෙනවද?

සාමාන්‍යයෙන් පෘථිවියේ ජීවත්වන ඕනෑම ජීවියෙකුට ඉපදීම, වයසට යෑම සහ මරණය කියන ස්වභාවික නීතියට මුහුණ දෙන්න වෙනවා. ඒත් මේ විශ්ව නියමයන් සම්පූර්ණයෙන්ම උඩුයටිකුරු කරපු අපූරු සත්වයෙක් අපේ සාගරයේ ගැඹුරු දිය යට ජීවත් වෙනවා. උගේ විද්‍යාත්මක නාමය තමයි Turritopsis dohrnii. ලෝකය පුරාම මොවුන්ව හඳුන්වන්නේ “Immortal Jellyfish” එහෙමත් නැත්නම් “අමරණීය ජෙලිෆිෂ්” කියලා.

කොහෙද මෙයාලා ඉන්නේ?

මුලින්ම මේ විශේෂය මධ්යධරණී මුහුදෙන් හඳුනාගත්තත්, වර්තමානයේදී ලෝකයේ සියලුම සාගරවල සෞම්‍ය සහ නිවර්තන ජල තීරයන්හි මොවුන් පුළුල් ලෙස ජීවත් වෙනවා. සාගරයේ මතුපිට සිට මධ්‍යම ගැඹුර දක්වා ප්‍රදේශවල පාවෙමින් කාලය ගත කිරීමටයි මොවුන් වැඩි කැමැත්තක් දක්වන්නේ.

ආහාර රටාව

මොවුන් මාංශ භක්ෂක සත්ත්ව කොට්ඨාසයකටයි අයත් වෙන්නේ. ප්‍රධාන වශයෙන්ම:

පාවෙන ක්ෂුද්‍ර ප්ලවාංග (Zooplankton)

මාළු පැටවුන්

කුඩා ඉස්සන් වර්ග සහ වෙනත් ජලජ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් තමයි ආහාරයට ගන්නේ. ආහාර අල්ලා ගැනීම සඳහා මොවුන් තමන්ගේ කුඩා අතින් (Tentacles) ප්‍රයෝජන ගන්නවා.

විෂක් තියෙනවද?

මිනිසුන්ට හානියක් නැත: මේ සතුන් මිලිමීටර් 4.5ක් වැනි ඉතාම කුඩා ප්‍රමාණයකිනුයි යුක්ත වන්නේ. ඒ නිසා ඔවුන්ගේ සිරුරේ ඇති විෂ මිනිසෙකුට බරපතළ අනතුරක් කරන්න තරම් ප්‍රබල නැහැ.

ගොදුරු අල්ලා ගැනීමට පමණි: මොවුන් සතු විෂ සෛල (Nematocysts) ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිතා කරන්නේ තමන්ට ආහාරයට ගන්නා කුඩා ප්ලවාංග සහ මසුන් අඩපණ කර ගැනීමට පමණයි.

කොහොමද මේ අමරණීය භාවය ලැබෙන්නේ?

සාමාන්‍ය ජෙලිෆිෂ් කෙනෙක් ලොකු වෙලා තමන්ගේ ජීවිත කාලය අවසන් කරද්දී, මේ විශේෂ ජෙලිෆිෂ්ට තිබෙනවා පුදුමාකාර හැකියාවක්.

ප්‍රතිවර්තන අපූරු ක්‍රියාවලියක් (Transdifferentiation): යම් හෙයකින් මොවුන්ට ආහාර හිඟයක් ආවොත්, තුවාල වුණොත්, නැත්නම් පරිසරයේ ලොකු උෂ්ණත්ව වෙනසක් ආවොත්, මොවුන් තමන්ගේ සෛල නැවත මුල් අවධියට හරවනවා.

Time Travel එකක් වගේ: හරියට නාකි වුණු කෙනෙක් එකපාරටම නැවතත් මව් කුසේ ඉන්න ළදරුවෙක්ගේ තත්වයට පත් වෙනවා වගේ වැඩක්!

මොවුන් වැඩිහිටි අවධියේ සිට නැවත මුහුදු පතුලේ පැළවෙන “Polyp” කියන ළදරු අවධියට පසුබැසලා, එතැනින් නැවතත් අලුත් ජෙලිෆිෂ් කෙනෙක් විදියට ජීවිතය මුල සිට ආරම්භ කරනවා.

ඇත්තටම මොවුන් කවදාවත්ම මැරෙන්නේ නැද්ද?

ජීව විද්‍යාත්මකව මොවුන්ට ස්වාභාවිකව වයසට ගිහින් මැරෙන්න බැරි වුණාට, ඇත්ත ලෝකයේදී මොවුන්ට අමරණීය වෙන්න නොදෙන තවත් පැත්තක් තියෙනවා:

1. සාගරයේ ඉන්න විශාල මසුන් සහ අනෙකුත් විලෝපිකයන්ට මොවුන් ගොදුරු වීම.

2. විවිධ ලෙඩ රෝග සෑදීම.

මේ නිසා සෛලීය මට්ටමෙන් මරණය පරාජය කළත්, පරිසරයේ තර්ජන හමුවේ මොවුන් විනාශ වෙන්න පුළුවන්.

වර්ග ප්‍රභේද ගැන කිව්වොත්…

Turritopsis ගණයේ (Genus) ජෙලිෆිෂ් විශේෂ කිහිපයක්ම ලෝකයේ සාගරවල වාසය කරනවා.

ඒ අතරින් මරණය පරාජය කිරීමේ හැකියාව විද්‍යාත්මකව තහවුරු කර ඇති එකම සහ ප්‍රධානම විශේෂය වන්නේ Turritopsis dohrnii කියන සත්වයායි.

මීට අමතරව Turritopsis nutricula වැනි ආසන්න වෙනත් විශේෂ කිහිපයක් ද ඉන්නවා.

විද්‍යාඥයන්ගේ දැවැන්ත අවධානය

මේ වන විට වෛද්‍ය විද්‍යාඥයන් වැඩි වශයෙන් පර්යේෂණ කරන්නේ මේ කුඩා ජෙලිෆිෂ්ගේ සෛල වෙනස් වීමේ හැකියාව පදනම් කරගෙනයි. මිනිසාගේ වයසට යෑම පාලනය කිරීමේ (Anti-aging) පර්යේෂණ සඳහා මේ සත්වයාගෙන් විශාල ආලෝකයක් ලැබෙන බව පැවසෙනවා.

තවමත් අභිරහස් පිරුණු මේ සොබාදහමේ මෙවැනි විශ්මිත නිර්මාණ දකිනකොට පුදුම හිතෙන්නේ නැද්ද?

Unknown diary