සහරා කතර මැදින් ගලා යන අප්‍රිකාවේ මහා මායාව

“සෙනගල් ගඟ”

ඔයාලා සිතියම් පොත් වල ඕනෑතරම් ගංගාවල් දැකලා ඇති. හැබැයි මුළු මහත් රාජ්‍යයන් හතරක ඉරණම තීරණය කරන, එක පැත්තකින් මහා සහරා කාන්තාරයත්, අනෙක් පැත්තෙන් නිල්පාට මනස්කාන්ත පරිසරයකුත් වෙන් කරන මහා පුදුමාකාර ගඟක් ගැන අහලා තියෙනවාද?

අද අපි කියන්න යන්නේ බටහිර අප්‍රිකාවේ ජීව නාඩිය වගේ තියෙන, හැමෝම නොදන්න රහස් රැසක් හංගගෙන ඉන්න “සෙනගල් ගඟ” (Senegal River) ගැනයි!

රටවල් 4ක් යා කරන මහා දිය දහර

මේ ගඟ ලෙහෙසි පහසු එකක් නෙවෙයි. කිලෝමීටර් 1,000කට වඩා දිගින් යුක්ත මේ මහා දිය දහර පටන් ගන්නේ ගිනියාවෙන් (Guinea). එතනින් මාලි (Mali), මොරිටේනියා (Mauritania) සහ සෙනගල් (Senegal) කියන රටවල් හතරක් මැදින් තමයි මේක ගලාගෙන යන්නේ. බටහිර අප්‍රිකාවේ ජීවත් වෙන මිලියන ගණනක් මිනිස්සුන්ගේ එකම ජීවන මාර්ගය වෙන්නෙත් මේ ගඟයි.

ඉතිහාසයේ රත්තරන් පාර!

ඔයාලා දන්නවද, අතීතයේදී මේ සෙනගල් ගඟ කියන්නේ නිකන්ම නිකන් වතුර පාරක් නෙවෙයි. මීට අවුරුදු සිය ගණනකට කලින් අප්‍රිකාවේ අභ්‍යන්තරයේ ඉඳන් මුහුදට රත්තරන්, ඇත්දළ වගේ වටිනා කියන දේවල් ප්‍රවාහනය කරපු ප්‍රධානම “රත්තරන් වෙළඳ පාර” (Gold Route) වුණේ මේ සෙනගල් ගඟයි. ඒ කාලේ යුරෝපීය ජාතීන් පවා මේ ගඟ අල්ලගන්න ලොකු සටන් දියත් කරලා තියෙනවා.

සෙනගල් ගඟේ සත්තු

මේ මනස්කාන්ත ගඟ මතුපිටින් කොච්චර නිස්කලංකයි වගේ පෙනුනත්, වතුර යට වගේම ගං ඉවුරේ ලෝකෙ ඉන්න භයානකම ජීවීන් රැසක් ජීවත් වෙනවා.

නයිල් කිඹුලන් (Nile Crocodiles): ලෝකේ ඉන්න දරුණුම වගේම විශාලතම කිඹුල් විශේෂයක් වෙන නයිල් කිඹුලන් මේ ගඟේ ඕනෑතරම් ඉන්නවා. ගඟ අයිනට එන සත්තු විතරක් නෙවෙයි, මිනිස්සුන්ව පවා ගොදුරු කරගන්න මුන් දෙපාරක් හිතන්නේ නැහැ.

හිපපොටේමස්ලා (Hippopotamuses): බලන්න හරිම අහිංසක පාටයි නේද? හැබැයි අප්‍රිකාවේ මිනිස්සුන්ව වැඩිපුරම ඝාතනය කරන ක්ෂීරපායී සත්වයා තමයි හිපපොටේමස් කියන්නේ. මේ ගඟේ ඉන්න හිපෝලා තමන්ගේ සීමාවට කවුරුහරි ආවොත් බෝට්ටු පිටින් පෙරළලා දරුණු විදියට ප්‍රහාර එල්ල කරනවා.

බටහිර අප්‍රිකානු මැනටියන් (African Manatee): මේක මේ ගඟේ ඉන්න හරිම අපූරු, වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්වුණු සතෙක්. මුන්ව හඳුන්වන්නේ “මුහුදු ඌරන්” නැත්නම් “දියකන්‍යාවන්” කියලා. කිසිම හානියක් නැති මේ සත්තු ගඟ පතුලේ තියෙන පැලෑටි කාගෙන හරිම අහිංසක විදියට ජීවත් වෙනවා.

ලෝකයේ ලොකුම කුරුලු පාරාදීසයක්!

මේ ගඟ අයිනේ තියෙනවා “Djoudj National Bird Sanctuary” කියලා ලෝක ප්‍රසිද්ධ කුරුලු අභයභූමියක්. හැම අවුරුද්දකම සීතල කාලෙට යුරෝපයේ ඉඳන් කිලෝමීටර් දහස් ගණන් පියඹාගෙන එන මිලියන ගණනක් පැලිකන් කුරුල්ලන්, දියකාවුන් ඇතුළු පක්ෂීන්ගේ එකම ලැගුම්හල වෙන්නේ මේ සෙනගල් ගංගා නිම්නයයි. පරිසරවේදීන් මේක හඳුන්වන්නේ පියඹන කුරුල්ලන්ගේ “දිව්‍ය ලෝකය” කියලා.

සහරාව මැදින් මතු වූ අප්‍රිකාවේ මායාව!

මේ ගඟේ තියෙන පුදුමාකාරම දේ තමයි, ගඟේ එක පැත්තක තියෙන්නේ වැලි කඳු විතරක් පේන මහා සහරා කාන්තාරයේ වියළි දේශගුණය. හැබැයි ගඟේ අනෙක් පැත්තේ තියෙන්නේ ගස්කොළන් වලින් පිරුණු නිල්පාට ලස්සන පරිසරයක්. එකම ගඟක්, එකම දේශගුණයක තියෙන පරිසර පද්ධති දෙකක් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කරන්නේ හරියට මායාවකින් වගේ!

ඉතින්, රටවල් හතරක මිනිස්සුන්ගේ පිපාසය නිවන, සහරා කතරට ජීවය දෙන මේ පුදුමාකාර සෙනගල් ගඟ ගැන ඔයාලා කලින් දැනගෙන හිටියාද?

උපුටා ගැනීම : Unknown Diary