නියුට්‍රෝන් තාරකාව: විශ්වයේ ඝනම සහ අභිරහස්ම වස්තුව

​අප දකින තාරකා බොහොමයක් ඒවායේ ජීවිත කාලය අවසානයේදී වෙනස් ස්වරූප ගනී. සූර්යයා මෙන් කිහිප ගුණයක් විශාල තාරකාවන් ඔවුන්ගේ ඉන්ධන අවසන් වූ පසු, සුපර්නෝවා (Supernova) නම් දැවැන්ත පිපිරීමකින් විනාශ වී යයි. මෙම පිපිරීමෙන් පසු ඉතිරිවන අතිශය ඝන වූ හරය (Core), නියුට්‍රෝන් තාරකාවක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.

1. එය සෑදෙන්නේ කෙසේද?

​තාරකාවක හරය තුළ පවතින දැවැන්ත ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා ප්‍රෝටෝන සහ ඉලෙක්ට්‍රෝන එකිනෙක බද්ධ වී නියුට්‍රෝන බවට පත්වේ. මෙහිදී ඉතිරි වන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන්ම නියුට්‍රෝන වලින් සැදුම්ලත් අතිශය ඝන වූ ගෝලයක් පමණි. මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම කඩා වැටීමෙන් වළක්වන්නේ නියුට්‍රෝන අතර ඇති විකර්ෂණ බලයයි (Neutron Degeneracy Pressure).

​2. විශ්මයජනක සංඛ්‍යා දත්ත

​නියුට්‍රෝන් තාරකාවක ගුණාංග මිනිස් බුද්ධියට ග්‍රහණය කර ගැනීමට අපහසු තරම් අද්භූතය:

ලක්ෂණය විස්තරය

විශ්කම්භය කිලෝමීටර් 20 ක් පමණ (කොළඹ සිට කළුතර දක්වා දුර තරම් කුඩාය)

ස්කන්ධය සූර්යයාගේ ස්කන්ධය මෙන් 1.4 සිට 2 ගුණයක් දක්වා

ඝනත්වය තේ හැන්දක බර ටොන් බිලියන ගණනක් (එවරස්ට් කන්දක බරට සමාන විය හැක)

භ්‍රමණ වේගය තත්පරයට සිය ගණනක් වට භ්‍රමණය විය හැක.

3. පල්සාර් (Pulsars) යනු කුමක්ද?

​සමහර නියුට්‍රෝන් තාරකා ඉතා වේගයෙන් භ්‍රමණය වෙමින්, ඒවායේ චුම්භක ධ්‍රැව හරහා විකිරණ කදම්භ පිට කරයි. පෘථිවියේ සිට බලන විට, මේවා ප්‍රදීපාගාරයක ආලෝකය මෙන් නිතිපතා ස්පන්දනය වන සේ දිස්වේ. මේවා පල්සාර් (Pulsars) ලෙස හැඳින්වේ. තාරකා විද්‍යාඥයන් අභ්‍යවකාශයේ බොහෝ නියුට්‍රෝන් තාරකා හඳුනාගෙන ඇත්තේ මෙම ස්පන්දන සංඥා උපයෝගී කරගෙනයි.

4. ඇයි මේවා වැදගත්?

​අධික ගුරුත්වාකර්ෂණය: නියුට්‍රෝන් තාරකාවක මතුපිට ගුරුත්වාකර්ෂණය පෘථිවිය මෙන් බිලියන ගණනක් ගුණයකින් වැඩිය.

​අධික චුම්භක ක්ෂේත්‍රය: මෙහි චුම්භක ක්ෂේත්‍රය පෘථිවිය මෙන් ට්‍රිලියන ගණනක් ගුණයකින් බලවත්ය.

​භෞතික විද්‍යා පරීක්ෂණාගාර: පෘථිවියේ ඇති කිසිදු පරීක්ෂණාගාරයකදී නිර්මාණය කළ නොහැකි අන්ත තත්වයන් මෙහි පවතින නිසා, පදාර්ථයේ ස්වභාවය සහ ගුරුත්වාකර්ෂණය පිළිබඳ නව සොයාගැනීම් කිරීමට විද්‍යාඥයින් නියුට්‍රෝන් තාරකා අධ්‍යයනය කරයි.

​සාරාංශය: නියුට්‍රෝන් තාරකාවක් යනු මියගිය තාරකාවක ඉතිරි වූ ඉතා කුඩා, නමුත් සූර්යයෙකුටත් වඩා බරැති, විශ්වයේ පවතින අතිශය ඝනම පදාර්ථ ස්වරූපයයි.

​නියුට්‍රෝන් තාරකාවක ඇති අද්විතීය චුම්භක ක්ෂේත්‍රය හෙවත් “මැග්නටාර්” (Magnetar) වර්ගය ගැන හෝ වෙනත් අභ්‍යවකාශ වස්තුවක් ගැන දැන ගැනීමට අවශ්‍යද?

මම මේ ලිපිය සකස් කිරීමට භාවිතා කළ මූලික විද්‍යාත්මක මූලාශ්‍රයන් වන්නේ:

NASA (National Aeronautics and Space Administration): නියුට්‍රෝන් තාරකාවල සෑදීම, ස්කන්ධය සහ පල්සාර් (Pulsars) පිළිබඳ නිල දත්ත.

​ESA (European Space Agency): අභ්‍යවකාශ වස්තූන්ගේ භෞතික ලක්ෂණ සහ ඒවායේ ඝනත්වය පිළිබඳ විද්‍යාත්මක වාර්තා.

​තාරකා භෞතික විද්‍යා (Astrophysics) පෙළපොත් සහ පර්යේෂණ: තාරකා පරිණාමය සහ සුපර්නෝවා පිපිරීම් පිළිබඳ පිළිගත් විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්ත.

​මේවා විශ්වවිද්‍යාල සහ විද්‍යාත්මක ආයතන විසින් වසර ගණනාවක් පුරා තහවුරු කර ඇති සංරක්ෂිත දත්ත වේ.

සාමාන්‍ය විද්‍යාත්මක දැනුම සහ විශ්වකෝෂීය දත්ත ඇසුරින් සකස් කර ඇත

උපුටා ගැනීම : අපි නොදුටු ලෝකය Api Nodutu Lokaya