පෘථිවියේ අනාගතය: විද්‍යාඥයින් නිරීක්ෂණය කරන ප්‍රධාන කාලරාමු දෙක

විද්‍යාඥයින් මේ වන විට පෘථිවියේ අනාගතය පිළිබඳව වෙනස් වූ කාලරාමු දෙකක් ඔස්සේ නිරීක්ෂණය කරමින් සිටින අතර, ඒ දෙකම අපේක්ෂා කළාට වඩා වේගයෙන් ඉදිරියට යමින් පවතී.

1. අපේ ජීවිත කාලය තුළ සිදුවන වෙනස්කම් (කෙටි කාලීන)

‘One Earth’ සඟරාවේ පළ වූ පර්යේෂණයකට අනුව, පෘථිවියේ ප්‍රධාන දේශගුණික තීරණාත්මක ලක්ෂ්‍ය (climate tipping points) ආපසු හැරවිය නොහැකි වෙනස්කම්වලට ලක්වීමට ඉතා ආසන්න බව අනාවරණය වේ.

අනතුරුදායක සාධක: ග්‍රීන්ලන්ත සහ බටහිර ඇන්ටාක්ටික් අයිස් තට්ටු, උතුරු කලාපීය පර්මාෆ්‍රොස්ට් (boreal permafrost) සහ ඇමසන් වැසි වනාන්තර වැනි පද්ධති අඩපණ වුවහොත්, එය “හොට්හවුස් අර්ත්” (Hothouse Earth) නම් දාම ප්‍රතික්‍රියාවකට මඟ පෑදිය හැක. මෙය දිගුකාලීනව ආපසු හැරවිය නොහැකි ගෝලීය උෂ්ණත්ව ඉහළ යාමක් ඇති කළ හැකිය.

ජීවත්වීමට නොහැකි උෂ්ණත්වයන්: දකුණු ආසියාව, පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපය සහ සහරා කාන්තාරයට පහළින් පිහිටි අප්‍රිකානු රටවල්, ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ මිනිස් සිරුරට දරාගත නොහැකි අධික උණුසුමක් සහ තෙතමනයක් සහිත (wet-bulb temperatures) තත්ත්වයන්ට මුහුණ දිය හැකිය.

ජාත්‍යන්තර අනතුරු ඇඟවීම: වත්මන් දේශගුණික කැපවීම් උෂ්ණත්වය සීමා කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවන බව IPCC (දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ අන්තර් රාජ්‍ය මණ්ඩලය) නැවත නැවතත් පෙන්වා දී ඇත.

2. ඉතා දුරස්ථ අනාගතය (දිගු කාලීන)

බ්‍රිස්ටල් විශ්ව විද්‍යාලයේ අධ්‍යයනයකට අනුව, මීට වසර මිලියන 250කට පසුව පෘථිවියේ මහද්වීප එක්වී “පැන්ජියා අල්ටිමා” (Pangaea Ultima) නම් නව සුපිරි මහද්වීපයක් නිර්මාණය විය හැකිය.

පාරිසරික බලපෑම්: මෙම කාලය වන විට ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරකම් ඉහළ යාම, වායුගෝලීය CO₂ වැඩිවීම සහ සූර්යයාගේ උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම හේතුවෙන් පෘථිවිය 40°C – 70°C දක්වා උණුසුම් විය හැකිය.

ජීවීන්ගේ පැවැත්ම: මෙම තත්ත්වය යටතේ ක්ෂීරපායීන් සඳහා සුදුසු වන්නේ පෘථිවියේ ඇති ඉඩම් ප්‍රමාණයෙන් 8% – 16%ක් පමණක් බව පර්යේෂකයන් පෙන්වා දෙයි.

අවසාන විග්‍රහය

එක් අනාගතයක් ස්වභාවික භූ විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලීන් මත රඳා පවතින අතර, අනෙක් අනාගතය අද මානවයා ගන්නා තීරණ මත තීරණය වේ. ප්‍රශ්නය වන්නේ වෙනස්වීම් සිදුවෙමින් පවතිනවාද යන්න නොව, නරකම ප්‍රතිඵල වළක්වා ගැනීමට අපිට ඉතිරිව ඇති කාලය තුළ ක්‍රියාත්මක වීමට හැකිද යන්නයි.

මෙම ලිපිය මගින් මානව වර්ගයාගේ වගකීම සහ සොබාදහමේ ගමන් මග පිළිබඳව ඉතා බරපතළ සහ කාලීන අනතුරු ඇඟවීමක් සිදු කරයි.

කෙටි කාලීන දේශගුණික වෙනස්වීම් පිළිබඳ තොරතුරු: මෙම තොරතුරු ලබාගෙන ඇත්තේ ‘One Earth’ සඟරාවේ පළ වූ පර්යේෂණ වාර්තාවක් ඇසුරිනි

උපුටා ගැනීම : අපි නොදුටු ලෝකය Api Nodutu Lokaya