වැලිකඩ හිරගෙදර තාප්පෙන් එහා පැත්තේ හැංගුණු, අඳුරු රහස්!

යාළුවනේ, අද අපි කතා කරන්න යන්නේ කොළඹ මැද තියෙන, හැමෝම දකින හැබැයි කාටවත් ලේසියෙන් ඇතුළට යන්න බැරි, අඩි 18ක් උස මහා කළු ගල් පවුරුවලින් වැසුණු මහා අභිරහස් බලකොටුව ගැන. ඒ තමයි වැලිකඩ බන්ධනාගාරය (Welikada Prison).

අක්කර 48ක භූමියක් පුරා විහිදුණු මේ මහා හිරගෙදර ඇතුළේ වැළලිලා තියෙන, ලංකාවම නොදන්නා අඳුරුතම පිටු කිහිපයක් සහ මේකේ ඇත්තම ආරම්භය අද අපි විස්තර ඇතිව හෙළි කරනවා!

කවුද මේක හැදුවේ? කොහොමද මේකේ ආරම්භය වුණේ?

අපි හිතන් ඉන්නේ වැලිකඩ කියන්නේ නිකන්ම නිකන් හිරගෙයක් විතරයි කියලා. හැබැයි මේකට අවුරුදු 180කට වඩා පැරණි බ්‍රිතාන්‍ය රාජකීය ඉතිහාසයක් තියෙනවා. ලංකාව බ්‍රිතාන්‍යයන්ට යටත් වෙලා තිබුණු කාලේ, ඒ කියන්නේ 1841 දී එවකට සිටි බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාරවරයෙක් වුණු සර් කොලින් කැම්බල් (Sir Colin Campbell) මහත්මයාගේ මූලිකත්වයෙන් සහ සැලසුම්කරණයෙන් තමයි මේ වැලිකඩ බන්ධනාගාරය ඉදිවෙන්නේ.

ඒ කාලේ මුන් මේකට කිව්වේ “H.M. Gaol” (Her Majesty’s Gaol) කියලා. ඒ කියන්නේ වික්ටෝරියා රැජිණගේ රාජකීය සිරගෙය කියන එකයි. මේක හදන්න කලින් බ්‍රිතාන්‍යයන් පාවිච්චි කළේ ලන්දේසීන් පිටකොටුවේ (දැන් බැස්ටියන් මාවත සහ ඕල්කට් මාවත අවට) හදලා තිබුණු පැරණි, අපිරිසිදු හිරගෙයක්. ඒක සිරකරුවන්ට ඉන්න බැරි තරම් කුඩා නිසාත්, ලෙඩ රෝග පැතිරෙන නිසාත් තමයි සුද්දෝ එක එක සිරකරුවාට වෙන වෙනම කුටියක් (Separate Cell System) ලැබෙන විදිහට ඉතාම සූක්ෂ්ම සහ දරුණු පාලන ක්‍රමවේදයකට අනුව මේ වැලිකඩ හිරගෙය නිර්මාණය කළේ.

ඒ කාලේ ආරම්භයේදී මේක තිබ්බේ කොහොමද?

අද වගේ නෙවෙයි, 1841 දී මේක මුලින්ම හදද්දී ඉඩකඩ තිබ්බේ සිරකරුවන් 135 දෙනෙකුට විතරයි! හැබැයි කාලයත් එක්ක ගොඩනැඟිලි අලුතින් හදලා, වැලිකඩ බන්ධනාගාරයේ නිල වශයෙන් රඳවා තැබිය හැකි උපරිම සිරකරුවන් ගණන (ධාරිතාවය) 1,200 – 1,500ක් දක්වා වැඩි කළා.

හැබැයි යාළුවනේ, අහලා පුදුම වෙන්න එපා! වර්තමානය වෙනකොට (විශේෂයෙන්ම දිගින් දිගටම ක්‍රියාත්මක වෙන මත්ද්‍රව්‍ය වැටලීම් සහ විශේෂ මෙහෙයුම් නිසා) 1,500ක් ඉන්න පුළුවන් වැලිකඩ හිරගෙදර ඇතුළේ සිරකරුවන් 3,500 සිට 4,000කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් රඳවා තබලා ඉන්නවා!

ඒ කියන්නේ ඉන්න පුළුවන් ප්‍රමාණය වගේ තුන් ගුණයකට (300%කට) වඩා වැඩි පිරිසක් අද මේ කළු ගල් තාප්ප ඇතුළේ හිරවෙලා ඉන්නවා. එක මිනිහෙක් නිදාගන්න ඕන තැන තුන් හතර දෙනෙක් මාරුවෙන් මාරුවට නිදාගන්න තත්ත්වයට වැලිකඩ ඇතුළේ සිරකරු තදබදය අද වෙනකොට දරුණු අර්බුදයක් වෙලා ඉවරයි.

ආරම්භයේදී මේකේ තිබුණේ සිරකරුවන්ව දැඩිව හුදෙකලා කරන ක්‍රමයක්. ඒ කියන්නේ සිරකරුවන්ට එකිනෙකා එක්ක කතා කරන්න, මුණගැහෙන්න තහනම්. හැමෝටම තනි කාමර දීලා, මුළු දවසම දැඩි නිශ්ශබ්දතාවයකින් තියන්නයි සුද්දන්ට ඕන වුණේ. ඒ කාලේ සිරකරුවන් ලවා ලංකාවේ පාරවල් හදන්න, කොළඹ නගරය නිර්මාණය කරන්න අවශ්‍ය කළු ගල් සහ පස් කැපීමේ බරපතල වැඩ ගත්තේ මේ වැලිකඩ හිරගෙදර කේන්ද්‍රස්ථානය කරගෙනයි.

හරි, දැන් අපි යමු මේ මහා ප්‍රාකාරය ඇතුළේ අදටත් හැංගිලා තියෙන ඇඟ කිලිපොලා යන අභිරහස් 5ට!

1. “චැපල් වාට්ටුව” (Chapel Ward) සහ මරණයේ බංකරය

වැලිකඩ ඇතුළේ තියෙන බය හිතෙනම වගේම වාස්තුවිද්‍යාත්මකව සැඟවුණු තැන තමයි චැපල් වාට්ටුව. මේක උඩ ඉඳන් බැලුවොත් පෙනෙන්නේ ලොකු කුරුසයක හැඩයටයි. මේ වාට්ටුවේ මධ්‍යයේ ඉඳන් බැලුවොත් හතර අතටම විහිදෙන කොරිඩෝ හතරම එකපාර බලාගන්න පුළුවන් විදිහටයි සුද්දෝ මේක හැදුවේ (Panopticon style). හැබැයි මේකේ සැබෑ භීෂණය තියෙන්නේ මරණ දඬුවම නියම වුණු සිරකරුවන්ව රඳවා තබන “C3” කියන විශේෂ කොටසේ. තමන් මැරෙන දවස එනකම් ජීවිතේ දවස් ගණින මිනිස්සුන්ගේ සුසුම් සහ කෙඳිරිලි වැදුණු, ලංකාවේ තියෙන අඳුරුම සහ පාලුම කාමර තියෙන්නේ මෙන්න මෙතනයි.

2. පෝරකයේ අභිරහස (The Gallows)

ලංකාවේ දැනට ක්‍රියාත්මක මට්ටමේ පවතින එකම පෝරකය (Gallows) තියෙන්නෙත් වැලිකඩ චැපල් වාට්ටුව ඇතුළෙයි. එකවර සිරකරුවන් දෙන්නෙකුට එකවර මරණ දඬුවම දෙන්න පුළුවන් විදිහටයි මේක නිර්මාණය කරලා තියෙන්නේ. ලංකාවේ අවසන් වරට පෝරකයට නියම වුණු “මරදන්කඩවල යකඩයා” (හැබැයි පස්සේ නිදහස් වුණා), “මරු සිරා” වගේම, සිරිපාල සහ විමලවති (ඇඹිලිපිටිය මිනීමැරුම) වැනි ලංකාවම හොල්ලපු අපරාධකාරයන්ගේ අවසන් හුස්ම වාතයට මුසු වුණේ මේ පෝරකය උඩදියි. 1976න් පස්සේ මෙතන මරණ දඬුවමක් ක්‍රියාත්මක නොවුණත්, අදටත් රෑ බෝ වුණාම මේ පෝරකය අවටින් අමුතු අද්භූත ශබ්ද ඇහෙනවා කියලා හිරගෙදර ඇතුළේ කතා පැතිරෙනවා.

3. ලේ වැගිරුණු කළු ජූලිය සහ වැලිකඩ ඝාතනය (1983)

වැලිකඩ ඉතිහාසයේ ලියැවුණු කළුම පිටුව පෙරලෙන්නේ 1983 ජූලි මාසයේදීයි. රට පුරා “කළු ජූලිය” ඇවිලෙද්දී, වැලිකඩ හිරගෙය ඇතුළෙත් මහා ලේ වැගිරීමක් සිද්ධ වුණා. එහි සිටි සිංහල සිරකරුවන් පිරිසක් විසින්, ත්‍රස්තවාදී සැකකරුවන් (කුට්ටිමනි, ජෙගන් වැනි අය) රඳවා සිටි වාට්ටුවලට කඩා වැදිලා කුරිරු ලෙස පහර දීලා සිරකරුවන් 53 දෙනෙක්ව ඝාතනය කළා. හිරගෙදර ආරක්ෂකයින්ටවත් පාලනය කරගන්න බැරි වුණු, ලෝක බන්ධනාගාර ඉතිහාසයේම සිදුවූ දරුණුතම සිරකරු කැරැල්ලක් සහ සමූහ ඝාතනයක් විදිහට මේක ඉතිහාසගත වෙනවා.

4. 2012 මහා ලේ විල සහ STF මෙහෙයුම

මෑත ඉතිහාසයේ වැලිකඩ හොල්ලපු අනිත් සිදුවීම තමයි 2012 නොවැම්බර් මාසයේ සිද්ධ වුණු ගැටුම. බන්ධනාගාරය ඇතුළේ තිබුණු නීතිවිරෝධී ආයුධ සහ මත්ද්‍රව්‍ය සොයන්න විශේෂ කාර්ය බලකාය (STF) ඇතුළු වුණු වෙලාවේ සිරකරුවන් ආයුධ ගබඩාව කඩලා T-56 තුවක්කු අතට අරන් වෙඩි තබන්න ගත්තා. මුළු බොරැල්ල ප්‍රදේශයම යුද පිටියක් කරමින් සිද්ධ වුණු මේ දරුණු වෙඩි හුවමාරුවෙන් සිරකරුවන් 27 දෙනෙක් ජීවිතක්ෂයට පත් වුණා.

5. “H.M. Jail” – සුද්දන්ගේ රහස් උමං මාර්ග?

පැරණි බන්ධනාගාර නිලධාරීන් පවසන විදිහට, බ්‍රිතාන්‍ය යුගයේදී හදපු රහස් උමං මාර්ග කිහිපයක් වැලිකඩ භූමිය යටින් දිවෙනවා. හදිසි කැරැල්ලකදී නිලධාරීන්ට පැන යන්න හෝ සිරකරුවන්ව රහසිගතව වෙනත් ස්ථාන කරා ගෙන යන්න මේවා පාවිච්චි කරන්න ඇති කියලා විශ්වාස කරනවා. නමුත් අද වනවිට මේවායින් බොහොමයක් පස්වලින් වැහිලා සදහටම අභිරහසක් වෙලා ඉවරයි.

ඔබ දන්නවාද?

ලංකාවේ ප්‍රථම අග්‍රාමාත්‍ය ඩී. එස්. සේනානායක, එෆ්. ආර්. සේනානායක වගේම ලංකාවේ වාමාංශික නායකයන් වුණු එන්. එම්. පෙරේරා, පිලිප් ගුණවර්ධන සහ කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා වැනි දේශපාලන දැවැන්තයින් පවා නිදහස් අරගල සමයේදී බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් සිරකර තැබුවේ මේ වැලිකඩ මහා ප්‍රාකාරය ඇතුළෙයි!

වරදක් කරපු මිනිහෙක්ට දඬුවම් දෙන තැනක් විදිහට විතරක් පෙනුනට, වැලිකඩ කියන්නේ ලංකාවේ ඉතිහාසය, දේශපාලනය, ක්‍රෝධය, වෛරය වගේම මනුෂ්‍යත්වයේ අවසානය ලියැවුණු අපූරු තැනක්!

උපුටා ගැනීම : Unknown diary