ගැරියල් සහ කිඹුලෙකුගේ පෙනුම තියෙන බටහිර අප්‍රිකාවේ සිහින් හොටක් තියෙන අද්භූත කිඹුලා!

West African Slender-snouted Crocodile

ඔයා සාමාන්‍යයෙන් දකින්නේ පළල්, විශාල කටක් තියෙන භයානක කිඹුලන්ව නේද? හැබැයි බටහිර අප්‍රිකාවේ ඝන වැසි වනාන්තර ඇතුළේ ජීවත් වෙන මේ කිඹුලාගේ පෙනුම දැක්කොත් ඔයා අනිවාර්යයෙන්ම පුදුම වෙනවා!

මේ තමයි West African Slender-snouted Crocodile!

එකපාරටම බැලුවොත් හිතෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඉන්න ‘ගැරියල්’ (Gharial) කිඹුලාගේ සහ සාමාන්‍ය කිඹුලෙකුගේ එකතුවෙන් හැදුණු අමුතු සතෙක් වගේ! හැබැයි මෙයා පිටුපස තියෙන්නේ ස්වාභාවධර්මයේ අමුතුම පරිණාමීය කතාවක්.

විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණය

විද්‍යාත්මක නාමය: Mecistops papillosus

කුලය (Family): Crocodylidae (සැබෑ කිඹුලන් අයත් වන කුලය)

වාසස්ථානය: බටහිර අප්‍රිකාවේ ඝන වැසි වනාන්තර ආශ්‍රිත ගංගා, වගුරු බිම් සහ මිරිදිය ජලාශ (Freshwater ecosystems).

මොකක්ද මේ “සෙන්ට්‍රල්” සහ “වෙස්ට්” වෙනස?

කාලයක් තිස්සේ විද්‍යාඥයන් හිතන් හිටියේ මුළු අප්‍රිකාව පුරාම ඉන්නේ එකම Slender-snouted කිඹුල් විශේෂයක් (Mecistops cataphractus) කියලා. හැබැයි 2018 දී සිදුකළ පූර්ණ ජානමය (DNA) සහ කපාල ව්‍යුහ පරීක්ෂණවලින් පුදුම සහගත දෙයක් හෙළි වුණා!

මීට වසර මිලියන 7 කට විතර කලින් අප්‍රිකාවේ ඇතිවුණු කැමරූන් ගිනි කඳු පංතිය (Cameroon Volcanic Line) නිසා මේ කිඹුල් ගහනය කොටස් දෙකකට වෙන්වුණා. ඒ අනුව බටහිර අප්‍රිකාවේ ඉන්න විශේෂය ‘Mecistops papillosus’ ලෙසත්, මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ ඉන්න විශේෂය ‘Mecistops cataphractus’ ලෙසත් ජානමය වශයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් විශේෂ දෙකක් බව තහවුරු වුණා.

කට මෙච්චර සිහින් වුණේ ඇයි?

මේ කිඹුලාගේ කට මෙච්චර සිහින් වෙන්න හේතුව ස්වාභාවික පරිණාමයේ ප්‍රාතිහාර්යයක්! මේකට විද්‍යාවේදී කියන්නේ ‘Convergent Evolution’ (සමකාලීන පරිණාමය) කියලා.

මාළු දඩයම් කිරීමේ තාක්ෂණය: සාමාන්‍ය කිඹුලන්ට වතුර ඇතුළේදී කට දෙපැත්තට වනද්දී ලොකු ජල ප්‍රතිරෝධයක් (Water Resistance) එනවා. හැබැයි මොවුන්ගේ කට ඉදිකටුවක් වගේ සිහින් නිසා ජල ප්‍රතිරෝධය පරදවලා විදුලි වේගයෙන් කට දෙපැත්තට වනන්න පුළුවන්!

වතුර ඇතුළේ වේගයෙන් පීනන මාළුවෙක් වුණත් මොහොතකින් තියුණු, කුඩා දත් 60-70 අතර ප්‍රමාණයකට අසු කරගන්න මොවුන්ට පුළුවන් වෙන්නේ මේ විශේෂිත පිහිටීම නිසයි.

රන්වන් තඹ පාට අද්භූත ශරීරය

මොවුන්ගේ ශරීරයේ තියෙන්නේ වෙනත් කිඹුලන්ගේ වගේ සාමාන්‍ය කළු-අළු පාට විතරක් නෙවෙයි. රන්වන් තඹ පාටට හුරු ඔලිව් පැහැති සම පුරා තද කළු පාට පටි (Dark Cross-bands) පිහිටලා තියෙනවා. මේ අද්භූත වර්ණය නිසා ඝන වැසි වනාන්තරවල ගස් මුල් අතර සැඟවී සිටීමට (Camouflage) මොවුන්ට ලෙහෙසියෙන්ම පුළුවන්. (වැඩුණු සතෙක් මීටර් 3 – 4ක් විතර දිගට වැවෙනවා).

ලෝකයෙන්ම වඳවී යාමේ තද තර්ජනයක්!

අවාසනාවකට වගේ, මිනිසුන්ගේ නීති විරෝධී දඩයම් කිරීම්, මස් (Bushmeat) සඳහා මැරීම, සම සඳහා තළා දැමීම සහ වැසි වනාන්තර විනාශය නිසා මොවුන් දැනට IUCN Red List එකට අනුව අතිශයින්ම වඳවීමේ තර්ජනයට (Critically Endangered) ලක්වෙලා ඉන්නේ.

ස්වාභාවධර්මයේ තවත් එක පුදුමාකාර නිර්මාණයක් වුණු මේ අමුතු කිඹුලා ගැන ඔයා කලින් දැනගෙන හිටියාද?

උපුටා ගැනීම : Unknown diary