අප්‍රිකාවේ මරුකතර මැද සැඟවුණු “මරණයේ විල”

අභ්‍යවකාශයේ ඉඳන් බැලුවත් පෙනෙන, අප්‍රිකානු මහා

තැනිතලාවේ දිලිසෙන කොළ පැහැති විශාල ලපයක් වගේ තියෙන මේ විල දිහා බැලූ බැල්මට ඕනෑම කෙනෙක් වශී වෙනවා. ඒත් ඒ සුන්දරත්වය පිටුපස තියෙන්නේ තප්පර ගණනකින් ජීවිතයක් බිලිගන්න පුළුවන් බියජනක රහස් සමුදායක්!

කෙන්යාවේ මරුකතර මැද පිහිටා තියෙන, දේශීයයන් “Jade Sea” (ජේඩ් මුහුද) නැත්නම් “යක්ෂයාගේ විල” කියලා හඳුන්වන Lake Turkana කියන්නේ පෘථිවියේ තියෙන අමුතුම සහ භයානකම ජලාශයක්!

විලේ ප්‍රමාණය

ප්‍රමාණය සහ භූමි ප්‍රමාණය: මෙය ලෝකයේ තියෙන විශාලතම Permanent Desert Lake (නිරන්තරයෙන් පවතින කාන්තාර විල) වෙනවා. එහි දිග කිලෝමීටර 290ක් පමණ වන අතර, පළල කිලෝමීටර 32ක් දක්වා විහිදෙනවා. මුළු පෘෂ්ඨීය වර්ගඵලය වර්ග කිලෝමීටර 6,405ක්!

ගැඹුර: මේ විලේ සාමාන්‍ය ගැඹුර මීටර් 30ක් විතර වුණාට, එහි ගැඹුරුම ස්ථානය මීටර් 109ක් (අඩි 358ක්) දක්වා යටට විහිදෙනවා.

ජලය ලැබෙන මූලාශ්‍ර: මේ විලට ජලය ලැබෙන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වෙන්නේ ඉතියෝපියාවේ සිට ගලාගෙන එන Omo River (ඔමෝ ගඟ). ඊට අමතරව Turkwel සහ Kerio කියන ගංගාවලින්ද ජලය එකතු වෙනවා.

වතුර එළියට නොයන අභිරහස (Endorheic Lake): මේ විලට වතුර ගලාගෙන ආවට, විලෙන් එළියට වතුර ගලාගෙන යන කිසිම ගඟක් නැහැ! වතුර අයින් වෙන්නේ අධික රස්නය නිසා සිදුවෙන වාෂ්පීකරණයෙන් විතරයි.

1. ලෝකයේ විශාලතම කිඹුල් හමුදාව!

Lake Turkana කියන්නේ ලෝකයේ එකම ස්ථානයක Nile Crocodile (නයිල් කිඹුල්ලන්) වැඩිම පිරිසක් ජීවත් වෙන භූමියට!

කිඹුල්ලන් 14,000කට වඩා මේ විල ඇතුළේ ලැගුම් අරන් ඉන්නවා.

මෙතන ඉන්න කිඹුල්ලන් අඩි 18-20 දක්වා විශාල වෙන අතර, උන්ගේ ප්‍රධාන ආහාරය විලේ ඉන්න මාලු වුණාට, ජල සීමාවට එන ඕනෑම සතෙක්ව හෝ මිනිසෙක්ව තප්පර ගණනකින් අතුරුදහන් කරන්න උන්ට පුළුවන්.

2. මිනිස්සුන්ව අතුරුදහන් කරන “Envaitenet” දූපත!

මේ විල මැද තියෙනවා Envaitenet කියලා පුංචි දූපතක්. දේශීය ටුර්කානා භාෂාවෙන් ඒකේ තේරුම “ආපසු නොඑන තැන” (No Return) කියන එක.

1935දී Vivian Fuchs කියන පර්යේෂකයාගේ කණ්ඩායමේ හිටපු විද්‍යාඥයන් දෙදෙනෙක් මේ දූපත පරීක්ෂා කරන්න ගිහින් එකපාරටම අතුරුදහන් වුණා. උන්ව සෙව්වට කිසිම හෝඩුවාවක්වත් හම්බුණේ නැහැ!

ඊටපස්සේ ඒ දූපතේ ජීවත් වුණු මුළු ගම්මානයම එක රැයින් අතුරුදහන් වුණා. ගෙවල්, කෑම බීම, බඩු මුට්ටු ඒ විදියටම තිබුණත්… මිනිස්සු එක්කෙනෙක්වත් හිටියේ නැහැ. අදටත් ඒක විසඳන්න බැරි වුණු අභිරහසක්!

3. විෂ සහිත වතුර!

Lake Turkana කියන්නේ ලෝකයේ තියෙන විශාලතම Alkaline Lake විල.

විලෙන් වතුර පිටතට නොගොස් වාෂ්පීකරණය විතරක් වෙන නිසා මෙහි ලුණු, සෝඩියම් සහ මැග්නීසියම් සාන්ද්‍රණය අධිකයි.

ඒ නිසා මේ වතුර බොන්න අතිශයින්ම අභියෝගාත්මකයි වගේම, සාමාන්‍ය ජීවීන්ට ජීවත් වෙන්න හරිම අමාරු විෂ සහිත, ආම්ලික පරිසරයක් මෙහි නිර්මාණය වී තිබෙනවා.

4. මානව වර්ගයාගේ උපන්බිම!

මේ තරම් භයානක වුණාට, විද්‍යාඥයන් සොයාගෙන තියෙනවා අවුරුදු මිලියන 2කට කලින් පෘථිවියේ ජීවත් වුණු Early Humans (ආදි මානවයන්ගේ) පූර්ණ ඇටසැකිලි සහ පොසිල වැඩිම ප්‍රමාණයක් හම්බුණේ මේ විල ආශ්‍රිතව කියලා (Turkana Boy පොසිලය ඊට හොඳම උදාහරණය).

කොළ පැහැති සුන්දර ජලය සහ එක පෙළට පෙනෙන ගිනි කඳු නිසා පිටතින් හරිම ලස්සනට පෙනුණට… Lake Turkana කියන්නේ තප්පරයකින් ජීවිතයක් බිලිගන්න බලන් ඉන්න, ලෝකයේ තියෙන භයානකම ස්වාභාවික මරණ මංචකයක්!

උපුටා ගැනීම: Unknown Diary