වූලි රයිනෝ

වූලි රයිනෝ (Woolly rhinoceros – Coelodonta antiquitatis) යනු අයිස් යුගයේදී වඳ වී ගිය සත්ත්ව විශේෂයකි.

දේශගුණය සහ මිනිසාගේ මැදිහත්වීම

මීට පෙර පැවති පර්යේෂණවලින් යෝජනා වූයේ දේශගුණික විපර්යාස (උණුසුම් වීම) හේතුවෙන් සයිබීරියාවේ සීතල පරිසරයට අනුවර්තනය වූ වූලි රයිනෝ වඳ වී යන්නට ඇති බවයි.

කෙසේ වෙතත්, ඇඩිලේඩ් විශ්වවිද්‍යාලය සහ කෝපන්හේගන් විශ්වවිද්‍යාලයේ නවතම අධ්‍යයනයකින් (2024 දී ප්‍රකාශිත) යෝජනා කරන්නේ, වූලි රයිනෝ වඳ වී යාමට මිනිසාගේ දඩයම් කිරීමද සැලකිය යුතු සාධකයක් වූ බවයි.

මෙම පර්යේෂණයට අනුව, වසර 30,000 කට පෙර සිටම දේශගුණික සිසිලනය සහ මිනිසුන් විසින් අඩු නමුත් අඛණ්ඩ දඩයම් කිරීමේ සංයෝජනයක් හේතුවෙන් සත්ත්වයාගේ ව්‍යාප්තිය දකුණු දෙසට සීමා වී ඇත.

අයිස් යුගයේ අවසානයේ උෂ්ණත්වය ඉහළ යන විට, මෙම සත්ත්ව ගහනයට නව වාසස්ථාන සොයා උතුරට සංක්‍රමණය වීමට නොහැකි වී ඇති අතර, එය ඔවුන්ගේ විනාශයට හේතු වී තිබේ.

හොඳින් සංරක්ෂණය වූ මමී (Mummified Finds)

සයිබීරියාවේ සදාකාලිකවම මිදුණු පස් (permafrost) වලින් විටින් විට වූලි රයිනෝ මළ සිරුරු සොයාගෙන ඇත. මේවා ඉතා හොඳින් සංරක්ෂණය වී ඇති නිසා, විද්‍යාඥයින්ට සත්ත්වයාගේ ලොම්, සම සහ ඇතැම් අභ්‍යන්තර අවයව පවා අධ්‍යයනය කිරීමට අවස්ථාව ලැබී ඇත.

2020 අගෝස්තු මාසයේදී ටිරෙක්ටියාක් (Tirekhtyakh) ගඟ අසලින් වසර 32,000 ක් පැරණි, හොඳින් සංරක්ෂණය වූ වූලි රයිනෝ පැටවකුගේ මළ සිරුරක් සොයා ගන්නා ලදී. මෙය සත්ත්වයාගේ ව්‍යුහය, හැසිරීම සහ පරිසරය පිළිබඳ තොරතුරු ලබා ගැනීමට බෙහෙවින් වැදගත් වී ඇත.

වූලි රයිනෝගේ පුරාණ DNA (Ancient DNA) විශ්ලේෂණය කිරීමෙන්, විද්‍යාඥයන් සොයාගෙන ඇත්තේ ඔවුන්ට සීතලට අනුවර්තනය වීමට උපකාරී වූ ජානමය විකෘතිතා (genetic mutations) තිබූ බවයි.

මෙම සොයාගැනීම් මඟින් වූලි රයිනෝ වඳ වී යාම පිළිබඳ අවබෝධය පුළුල් කර ඇති අතර, අද වන විට තර්ජනයට ලක්ව ඇති අනෙකුත් රයිනෝ විශේෂ ආරක්ෂා කර ගැනීමට අවශ්‍ය සංරක්ෂණ උපාය මාර්ග සඳහාද වැදගත් දැනුමක් සපයයි.

විසිරෙන විශ්වය – The expanding universe