යුනිකෝන් මිථ්‍යාව පිටුපස සැඟවුණු කාන්තාරයේ සැබෑ සත්වයා

Arabian Oryx

කාන්තාරය කියන්නේ රළු, වියළි, මරණය අතවනන තැනක්. හැබැයි ඒ රළු වැලි කඳු අතරේ ඇවිදින, දකින ඕනෑම කෙනෙක් මෝහනය කරන සුන්දරත්වයක් තියෙන එක සතෙක් ඉන්නවා. උගේ නම Arabian Oryx (අරාබි ඔරික්ස්).

අරාබි කතාවල එන සුදු අශ්වයෙක් වගේ පෙනෙන, හැබැයි ඇත්තටම ඇන්ටිලෝප් (Antelope) පවුලේ සාමාජිකයෙක් වෙන මේ අපූරු සත්වයා ගැන ඔයා අනිවාර්යයෙන්ම දැනගත යුතු, ඇඟ කිලිපොලා යන කතා කිහිපයක් මෙන්න!

1. කවුද මේ Oryx කියන්නේ?

මුලින්ම බලමු සත්ව විද්‍යාත්මකව මෙයා කවුද කියලා. මේ සතා අයිති වෙන්නේ ක්ෂීරපායී (Mammalia) පන්තියේ, බොවිඩේ (Bovidae) කියන කුලයට. ඒ කියන්නේ ගවයන්, එළුවන් සහ ඇන්ටිලෝප් සතුන් අයිති වෙන කුලයටම තමයි මුන්වත් අයිති වෙන්නේ. මෙයාගේ විද්‍යාත්මක නාමය වෙන්නේ Oryx leucoryx කියන එක.

මෙයාලගේ ස්වභාවික නිවහන වෙන්නේ මැදපෙරදිග අරාබි අර්ධද්වීපයේ තියෙන අතිශය වියළි කාන්තාර සහ ගල් පර සහිත තැනි බිම්. විශේෂයෙන්ම අද වෙද්දී සෞදි අරාබිය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (UAE), ඕමානය, ජෝර්දානය සහ බහරේනය වගේ රටවල කාන්තාර සීමාවල මුන්ව බලාගන්න පුළුවන්.

2. “යුනිකෝන්” කියන්නේ මුන්ටද?

අපි කවුරුත් දන්න මිථ්‍යා සත්වයෙක් වෙන “යුනිකෝන්” (Unicorn) සංකල්පය ලෝකයට එන්න ප්‍රධානම හේතුවක් මේ සතා කියලා විශ්වාස කරනවා. මොවුන්ගේ ඔළුවේ තියෙන්නේ සෙන්ටිමීටර 75ක් විතර දිග, කඩුවක් වගේ කෙළින් පිහිටපු තියුණු අං දෙකක්. හැබැයි මේ සතෙක් දිහා පැත්තකින් (Profile View) බලද්දී, මේ අං දෙක එකක් වගේ තමයි පේන්නේ. ඒ සුදු පැහැති පෙනුමයි, තනි අඟක් වගේ පෙනෙන පෙනුමයි නිසා අතීතයේ මිනිස්සු මුන්ව දැකලා “යුනිකෝන්” කියලා වැරදියට වටහාගන්න ඇති කියලා සත්ව විද්‍යාඥයෝ කියනවා.

3. සති ගණන් වතුර නොබී ඉන්න සුපිරි බලය!

අරාබි කාන්තාරයේ සෙල්සියස් අංශක 50 ඉක්මවන දරුණු අව්වේ මුන් ජීවත් වෙන්නේ කොහොමද?

සුදු ජැකට් එක: මුන්ගේ සිරුරේ තියෙන දීප්තිමත් සුදු පැහැය නිසා හිරු රශ්මිය සම්පූර්ණයෙන්ම පරාවර්තනය කරලා සිරුර සිසිල්ව තියාගන්නවා. පාදවල සහ මුහුණේ විතරක් ලස්සන කළු සලකුණු දකින්න ලැබෙනවා.

වතුර බොන්නේම නැද්ද?: ඔව්, මුන්ට වතුර නොබී සති ගණන් ඉන්න පුළුවන්! මුන් කරන්නේ රෑ කාලයට පරිසරයේ තියෙන පින්න නිසා තෙත් වෙන ශාක පත්‍ර, අංකුර සහ අල වර්ග ආහාරයට ගන්න එක. ඒකෙන් මුන්ට අවශ්‍ය ජලය උපරිමයෙන්ම ලැබෙනවා.

4. වැස්ස තියෙන තැන කිලෝමීටර ගාණක් ඈත තියා දැනගන්න ඉව!

කාන්තාරයට වැස්ස කියන්නේ ඉතාම දුර්ලභ දෙයක්. හැබැයි මේ Oryx සතුන්ට පුදුමාකාර ඉවක් තියෙනවා. කිලෝමීටර ගාණක් ඈතින් තියෙන ප්‍රදේශයකට වැස්සක් වැටුනත්, මුන්ට ඒක ඉවෙන් දැනෙනවා. ඊට පස්සේ මුළු රංචුවම ඒ වැස්ස වැටුණු දෙසට සංක්‍රමණය වෙන්නේ, සති කිහිපයකින් එතන අලුත් තණකොළ වැවෙන බව දන්න නිසයි!

5. මරණයෙන් නැගිට ආ “ෆීනික්ස්” කුරුල්ලා වගේ කතාවක්!

Arabian Oryx ලගේ කතාව සුන්දර වගේම හරිම ඛේදජනකයි. 1970 දශකය වෙද්දී මිනිස්සුන්ගේ දරුණු දඩයම් කිරීම් නිසා මේ සත්තු වනාන්තරවලින් (Wild) සම්පූර්ණයෙන්ම වඳ වෙලා ගියා! පෘථිවියෙන් සදහටම මුන් නැති වුණා කියලයි හැමෝම හිතුවේ.

හැබැයි සත්ව සංරක්ෂණ සංවිධාන ලෙහෙසියෙන් අතහැරියේ නැහැ. සත්වෝද්‍යානවල සහ පෞද්ගලිකව ඉතිරි වෙලා හිටපු සත්තු කිහිපදෙනෙක් එකතු කරලා “ඔපරේෂන් ඔරික්ස්” (Operation Oryx) නමින් ලෝකයේ ලොකුම බෝ කිරීමේ ව්‍යාපෘතියක් පටන් ගත්තා. ප්‍රතිඵලය? අද වෙද්දී කාන්තාරවලට මුන්ව සාර්ථකව නැවත මුදාහැරලා තියෙනවා. ලෝක ඉතිහාසයේ “සම්පූර්ණයෙන්ම වඳවී යාමේ තර්ජනයෙන් (Endangered)” ගැලවිලා, තමන්ගේ සත්ව ගහනය සාර්ථකව වැඩි කරගෙන “තර්ජනයට ලක්වීමට ආසන්න (Vulnerable)” මට්ටම දක්වා තත්ත්වය යහපත් කරගත්තු ලොව පළමු සත්ව විශේෂය වෙන්නෙත් මෙයා තමයි!

මේක දැන සිටියාද?

රාජ්‍ය ගෞරවය: මැදපෙරදිග රටවල් 5කම ජාතික සත්වයා වෙන්නේ මේ Arabian Oryx!

Qatar Airways Logo එක: අපි හැමෝම දකින ලෝක ප්‍රසිද්ධ Qatar Airways ගුවන් සේවයේ ලාංඡනයේ ඉන්නේ වෙන කවුරුත් නෙවෙයි, මේ අභිමානවත් Arabian Oryx ගේ හිසයි!

කාන්තාරයේ රළු බව අස්සේ සැඟවුණු මේ වගේ සුන්දර

ජීවීන් ඇත්තටම සොබාදහමේ අපූර්ව නිර්මාණ නේද?

උපුටා ගැනීම : Unknown Diary