අප්‍රිකාවේ මාරාන්තික “කෘතිම” විල

Lake Kariba!

ලෝකයේ තියෙන ලස්සනම තැන් පිටිපස්සේ හැංගිලා තියෙන්නේ හිතාගන්නවත් බැරි තරම් භයානක රහස්. අන්න ඒ වගේ, බැලූ බැල්මට හරිම ශාන්ත, සුන්දර තැනක් විදිහට පෙනුනත්, ඇතුළට කිට්ටු වෙන්නවත් බය හිතෙන මාරාන්තික විලක් ගැන තමයි අද අපි කියන්න යන්නේ.

මේකේ තියෙන භයානකකම, ප්‍රමාණය සහ මෙච්චර සත්තු මෙතනට ආවේ කොහොමද කියලා ඇහුවොත් ඔයා අනිවාර්යයෙන්ම පුදුම වෙයි!

කරීබා විල තියෙන්නේ කොහෙද?

මේ මාරාන්තික විල පිහිටලා තියෙන්නේ අප්‍රිකානු මහද්වීපයේ. හරියටම කිව්වොත් සැම්බියාව (Zambia) සහ සිම්බාබ්වේ (Zimbabwe) කියන රටවල් දෙක වෙන් කරන සීමාවේ, සුප්‍රසිද්ධ සැම්බේසි ගඟ (Zambezi River) ආශ්‍රිතව තමයි මේක පිහිටලා තියෙන්නේ.

හිතාගන්න බැරි තරම් දැවැන්ත ප්‍රමාණය!

කරීබා විල කියන්නේ නිකම්ම නිකම් පොඩි පොකුණක් නෙවෙයි. මේක ලෝකයේ පරිමාව අතින් විශාලතම කෘතිම විල (World’s largest man-made lake by volume) විදිහටයි සැලකෙන්නේ.

දිග: කිලෝමීටර් 223 කට වඩා වැඩියි!

පළල: උපරිම තැන්වලදී කිලෝමීටර් 40 ක් විතර වෙනවා.

වට ප්‍රමාණය: මුළු වර්ග කිලෝමීටර් 5,580 ක ද්‍රෝණියක් පුරා මේක පැතිරිලා තියෙනවා.

මේකේ තියෙන වතුර ප්‍රමාණය කොච්චරද කිව්වොත්, මුළු විල පුරාම ටොන් බිලියන 180 කට වඩා අධික ජල කඳක් රැඳිලා තියෙනවා!

මේක හැදුණේ කොහොමද?

මේක ස්වභාවිකව හැදුණු එකක් නෙවෙයි; මිනිස්සුන්ගේ මැදිහත්වීමෙන් වුණු මහා පරිමාණ නිර්මාණයක්. 1955 ත් 1959 ත් අතර කාලයේදී සැම්බේසි ගඟ හරස් කරලා, මීටර් 128 ක් උස දැවැන්ත කොන්ක්‍රීට් වේල්ලක් (Kariba Dam) ඉදි කළා. ඒ රටවල් දෙකට අවශ්‍ය විදුලිය ලබාගන්නයි.

ඒ වේල්ල නිසා ගඟ පිටාර ගලලා, මුළු නිම්නයම වතුරෙන් යටවෙලා තමයි මේ දැවැන්ත විල නිර්මාණය වුණේ. හැබැයි මේක හදන්න ගිය වෙලාවේ ඉඳන්ම සිද්ධ වුණේ අත්භූත සහ අවාසනාවන්ත සිදුවීම් මාලාවක්!

ගඟට අධිපති “න්‍යාමි න්‍යාමි” (Nyami Nyami) ගේ ශාපය!

මේ ප්‍රදේශයේ පදිංචිව හිටපු ටොන්ගා (Tonga) ගෝත්‍රිකයන් විශ්වාස කරන්නේ සැම්බේසි ගඟට අධිපති, මත්ස්‍ය ශරීරයක් සහ සර්ප හිසක් තියෙන “න්‍යාමි න්‍යාමි” කියන මකර දෙවියෙක් ඉන්නවා කියලා. වේල්ල හදද්දී මිනිස්සු තමන්ගේ ගඟ විනාශ කරනවා කියලා කෝප වුණු මේ දෙවියන්, මහා ගංවතුර සහ භූමිකම්පා ඇති කරලා වේල්ල හදන්න ආපු සේවකයෝ විශාල ප්‍රමාණයක් බිලිගත්තා කියලා අදටත් එහේ මිනිස්සු විශ්වාස කරනවා.

ලෝකයේ වැඩිම “නයිල් කිඹුලන්” ඉන්න මරණයේ නිවහන!

කරීබා විල ඇතුළට බෝට්ටුවකින් හරි යන්න හිතනවා නම්, ඒක කෙළින්ම මරණයත් එක්ක සෙල්ලම් කිරීමක්. මොකද ලෝකයේ ඉන්න දරුණුම, ලොකුම සහ ප්‍රචණ්ඩකාරීම කිඹුල් විශේෂයක් වෙන “නයිල් කිඹුලන්” (Nile Crocodiles) දහස් ගණනක් මේ විලේ ජීවත් වෙනවා. අඩි 15-20 දක්වා දිගට වැඩෙන, කිලෝ 700 කට වඩා බර මේ මිනීකන කිඹුල්ලු, විල අයිනට එන ඕනෑම සතෙක්ව විතරක් නෙවෙයි, මිනිස්සුන්වත් එක නිමේෂයකින් වතුර යටට ඇදලා අරන් යනවා.

කිඹුල්ලුන්ට වඩා දරුණු “දිය අලි”!

ගොඩක් දෙනෙක් හිතන්නේ දිය අලියා (Hippopotamus) කියන්නේ අහිංසක, කම්මැලි සතෙක් කියලා. හැබැයි අප්‍රිකාවේ මිනිස්සු වැඩියෙන්ම මැරෙන්නේ දිය අලි පහරදීම් නිසා! කරීබා විලේ මේ දරුණු දිය අලි රංචු පිටින් ඉන්නවා. උන් තමන්ගේ සීමාවට එන බෝට්ටු පෙරළලා, මිනිස්සුන්ව තමන්ගේ මාරාන්තික දත්වලින් හපා කෑලිවලට ඉරා දාන්න තරම් ප්‍රචණ්ඩ වෙනවා.

අනෙකුත් භයානක සතුන්

මේ විල වටේ තියෙන්නේ අප්‍රිකානු කැලෑ නිසා වතුර බොන්න එන සැවානා අලි (Elephants), අප්‍රිකානු මීහරකුන් (African Buffaloes), සිංහයන් සහ කොටියන් වගේ භයානක සත්තුන්ගෙන් මේ අවට නිරන්තරයෙන්ම පිරිලා තියෙන්නේ. ඒ වගේම වතුර ඇතුළේ මාරාන්තික විෂ සහිත සර්පයන් සහ “Tigerfish” වැනි දරුණු, මුවහත් දත් ඇති මාළු විශේෂත් ඉන්නවා.

දියේ ගිලුණු මළවුන්ගේ වනාන්තරය

මේ විලේ තවත් බය හිතෙන දර්ශනයක් තමයි, වතුර මතුපිටින් උඩට මතුවෙලා තියෙන දිරාපත් වුණු වියළි ගස් අතු. විල හදද්දී යටවුණු මහා වනාන්තරයේ ඉතිරි වුණු කොටස් මේවා. මේ අතු සහ කොට කොටස් අතරේ තමයි අර මාරාන්තික කිඹුල්ලු සහ දිය අලි සැඟවිලා, ගොදුරක් එනකන් බලාගෙන ඉන්නේ.

අවසාන අදහස: කරීබා විල කියන්නේ සොබාදහමේ සුන්දරත්වයයි, මරණයේ භීතියයි එකට මුසු වුණු අපූරු තැනක්. ලස්සන වුණත්, එකම එක තත්පරයක වැරදීමකින් ජීවිත කාලයටම වතුර යට සැඟවෙන්න සිද්ධ වෙන මේ වගේ තැනකට යන්න ඔබ කැමතිද?

උපුටා ගැනීම : Unknown Diary