අපේ අම්මලාගේ පණ වගේ රකින පැළේ

අපේ අම්මලාගේ ගෙවත්තේ හුරුපුරුදු ඇන්තූරියම්… ඒත් මේ රහස දැනගෙන හිටියාද?

ශ්‍රී ලංකාවේ ගෙවතු සහ මල් පෝච්චි අතරේ, විශේෂයෙන්ම අපේ අම්මලා අතර හරිම ජනප්‍රිය මලක් තමයි Anthurium (ඇන්තූරියම්).

හැබැයි අපි “මල” කියලා දකින මේ ලස්සන රතු කොටස ගැන පුදුම scientific fact එකක් තියෙනවා…

ඒ රතු කොටස ඇත්තටම මලක් නෙමෙයි!

අපිට පේන රතු, රෝස හෝ සුදු කොටස Spathe (මල් ආවරණ පත්‍රය).

මල් ඇත්තටම තියෙන්නේ මැද ඇති Spadix (මල් දණ්ඩය) මත ඉතා කුඩා මල් ලෙසයි.

ඇන්තූරියම් ගැන තවත් කරුණු…

Anthurium කියන්නේ Araceae (Arum) පවුලට අයත් ශාක ගණයක්.

මේ ගණයට විශේෂ 1,000කට වැඩි ප්‍රමාණයක් හඳුනාගෙන තිබෙනවා.

බොහෝ Anthurium විශේෂ මධ්‍යම හා දකුණු ඇමරිකාවේ නිවර්තන වනාන්තරවල ස්වභාවිකව හමුවෙනවා.

සමහර විශේෂ Epiphyte (වෙනත් ශාකයක් මත වැඩෙන ශාක) ලෙස ජීවත් වෙනවා. ඒවා පරපෝෂී ශාක නෙමෙයි—තමන්ගේ ආහාරය තමන්ම නිපදවා ගන්නවා.

මේ ශාක තෙතමනය සහිත, උණුසුම් පරිසරයට හොඳින් අනුවර්තනය වී තිබෙනවා.

Spadix එක මත ඇති පුංචි මල් පරාගණයෙන් පසුව බෙරි වැනි ඵල ඇති කළ හැකියි.

අපි දකින දීප්තිමත් Spathe එකේ වර්ණය සහ හැඩය පරාගකාරකයන් (pollinators) ආකර්ෂණය කරගැනීමට උපකාරී විය හැකියි.

Anthurium වල රතු, රෝස, සුදු, තැඹිලි සහ කොළ ඇතුළු විවිධ වර්ණ ඇති cultivars (වගා කළ ප්‍රභේද) දකින්න පුළුවන්.

මේවා cut flowers (කපන ලද මල්) ලෙසත් ඉතා ජනප්‍රියයි. ඒවායේ ආකර්ෂණීය Spathe එක දිගු කාලයක් අලංකාරව පවතින නිසා මල් සැරසිලි සඳහා බහුලව භාවිතා කරනවා.

ආහාරයට නම් ගන්න එපා! Anthurium ශාකයේ calcium oxalate crystals (කැල්සියම් ඔක්සලේට් ස්ඵටික) තිබෙන නිසා ආහාරයට ගැනීමෙන් මුඛයේ සහ උගුරේ දැවිල්ල හා කෝපයක් ඇති විය හැකියි.

ඉතින් අපේ අම්මලා ආදරයෙන් බලාගන්න ඒ ලස්සන ඇන්තූරියම් මල දිහා ඊළඟ වතාවේ බලද්දී…

“අපි මලක් කියලා හිතාගෙන ඉන්නේ ඇත්තටම මලක් නෙමෙයි!”

අපේ ගෙවත්තේ හුරුපුරුදු මලක් ඇතුළෙත්, සොබාදහමේ අපූරු විද්‍යාවක් සැඟවිලා තියෙනවා.

Nature – ස්වභාවධර්මය