ගොඩබිම විශාලම සත්ත්වයා!

African Elephants

ලංකාවේ අපිට අලි කියන්නේ අමුතු සත්තු නෙවෙයිනේ. හැබැයි අද අපි කතා කරන්න යන්නේ අපේ රටේ ඉන්න අලින්ට වඩා සෑහෙන වෙනස්, හැසිරීම වගේම ඇඟපතෙන් ලෝකෙම හොල්ලපු අප්‍රිකානු අලි (African Elephants) ගැන. ඔයාලා හිතාගෙන ඉන්නවට වඩා මාරම දේවල් ටිකක් මේ යෝධයෝ පිටිපස්සේ හැංගිලා තියෙනවා.

ජෛව විද්‍යාත්මක කුලය

අලි හැමෝම අයිති වෙන්නේ Elephantidae (ඇලිඩේ) කියන සත්ව කුලයටයි. අප්‍රිකානු අලින්ව ප්‍රධාන විශේෂ (Species) දෙකකට බෙදනවා. ඒ තමයි තැනිතලා සහ කාන්තාර ආශ්‍රිතව ඉන්න “අප්‍රිකානු පඳුරු අලියා” (African Bush Elephant) සහ ඝන වනාන්තර ඇතුළේ ඉන්න “අප්‍රිකානු වනාන්තර අලියා” (African Forest Elephant).

මුන් ඉන්නේ කොහෙද? කොච්චර ඉන්නවද?

නමින්ම තේරෙනවනේ, මුන් ජීවත් වෙන්නේ අප්‍රිකා මහද්වීපයේයි. උප-සහාරා අප්‍රිකානු කලාපයේ (Sub-Saharan Africa) තියෙන කෙන්යාව, ටැන්සානියාව, බොට්ස්වානා, සිම්බාබ්වේ සහ දකුණු අප්‍රිකාව වගේ රටවල තැන්න බිම්, සැවානා තණබිම් සහ මඩ වගුරු ආශ්‍රිතව මුන්ව බලාගන්න පුළුවන්.

හැබැයි ඉස්සර මිලියන ගණනක් හිටපු මේ යෝධයන්ගෙන් අද ලෝකෙටම ඉතුරු වෙලා ඉන්නේ 415,000 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් විතරයි!

ඇඟපතේ ප්‍රමාණය

මුන් තමයි ලෝකේ ගොඩබිම ඉන්න ලොකුම “භයානක යෝධයෝ”. මුන්ගේ එක කණක් විතරක් මනුස්සයෙක් තරම් උසයි! සාමාන්‍යයෙන් පිරිමි අලියෙක් උසින් අඩි 10 සිට 13 ක් විතර වෙනවා. බර කිලෝග්‍රෑම් 6,000 කට (ටොන් 6 කට) වඩා වැඩියි. ඒ කියන්නේ ලොකු බස් එකක් බරයි! මුන්ගේ දළ දෙක විතරක් අඩි 6-7 ක් දිගට වැවෙනවා.

මුන් ඇත්තටම දරුණුද?

ලංකාවේ අලින්ට වඩා අප්‍රිකානු අලි සෑහෙන දරුණු සහ කලහකාරීයි. මුන්ව හීලෑ කරන්න හෝ සර්කස් වලට ගන්න බැරිත් ඒ නිසයි. විශේෂයෙන්ම “Musth” (මද කිපුණු) කාලෙට පිරිමි අලි වගේම, පැටවුන් ඉන්න කිරි අම්මලා මාරම ආක්‍රමණශීලීයි. මුන් එක පාරක් කෝප වුනොත් සිංහයෙක්, කොටියෙක් නෙවෙයි, රයිනෝසිරස්ලා, හිපෝලා පවා මුන්ගෙන් බේරෙන්න දුවනවා. සත්ව ලෝකයේ මුන්ට අභියෝග කරන්න කිසිම සතෙක් නෑ!

ආයු කාලය

ස්වාභාවික පරිසරයේදී අප්‍රිකානු අලියෙක් සාමාන්‍යයෙන් අවුරුදු 60 සිට 70 දක්වා කාලයක් ජීවත් වෙනවා. මිනිස්සු වගේම මුනුත් වයසට යද්දී දත් හැලීලා, ශක්තිය අඩු වෙලා තමයි මිය යන්නේ.

තවත් පිස්සු හැදෙන කරුණු 3ක්!

• භූමිකම්පා ඇති කරන ඇවිදීම: අප්‍රිකානු අලින්ට පුළුවන් කිලෝමීටර් ගාණක් ඈතින් ඉන්න තමන්ගේ රැලේ අයට මැසේජ් යවන්න. ඒ උන් අඩිය තියනකොට පොළොව හරහා යන මහා පරිමාණ කම්පන තරංග (Seismic waves) මඟින්. නිකන් හරියට ස්වාභාවික “WhatsApp” එකක් වගේ!

• පුදුමාකාර මතක ශක්තිය: මුන්ට අවුරුදු ගාණකට කලින් දැකපු වතුර වලවල්, තමන්ට ආදරේ කරපු අය වගේම තමන්ට රිද්දපු හතුරන්ව අමතක වෙන්නෙම නැහැ. රැලේ නායකත්වය ගන්න “මැට්‍රියර්ච්” (Matriarch) කියන වයසක ගැහැණු අලියා මුළු රැලම නියඟයෙන් බේරගන්නේ ඇගේ තියෙන මේ පුදුමාකාර මතකය නිසයි.

• සත්ව ලෝකයේ ඉංජිනේරුවෝ: නියඟ කාලෙට මුන් උන්ගේ ශක්තිමත් හොඬවැලයි දළ දෙකයි පාවිච්චි කරලා පොළොව හාරලා වතුර උල්පත් මතු කරනවා. ඒ වතුර බොන්න තමයි කැලේ ඉන්න අනිත් හැම සතෙක්ම එන්නේ.

හැබැයි මේක තමයි ලොකුම ඛේදවාචකය…

මේ වගේ බුද්ධිමත්, තේජවන්ත සත්තු ජාතියක් අද ලෝකෙන් වඳවී යාමේ තර්ජනයට (Endangered) මුහුණ දීලා තියෙනවා. ඒ උන්ගේ වටිනා “ඇත් දළ” නිසා. ජාවාරම්කරුවන් නිසා හැම අවුරුද්දකම දහස් ගණනක් අප්‍රිකානු අලි අමානුෂික විදියට ඝාතනය වෙනවා.

ඔයාලා මොකද හිතන්නේ? මේ වගේ ලෝකෙටම සම්පතක් වුනු යෝධයෝ රැකගන්න එක මිනිස්සු විදියට අපේ වගකීමක් නෙවෙයිද?

Comment එකක් දාගෙන යන්න. ලිපිය වටිනවා නම් යාළුවන්ට බලන්න Share කරන්න!

උපුටා ගැනීම : Unknown Diary