ඩයිනෝසෝරයන්ගේ අවසානය උදාවෙනවා දැකපු “අරුම පුදුම පුංචි කුකුළා”

හිතවතුනි, මේ ග්‍රහකය පෘථිවියට වැදීමට මොහොතකට පෙර ජීවත් වූ පැරණිතම නූතන පක්ෂියාගේ කතාවයි…

මීට වසර මිලියන 66 කට පමණ පෙර පෘථිවියේ රජකම් කළේ දැවැන්ත ඩයිනෝසෝරයන් බව දැන් ඔබ සැම හොඳින්ම දන්නවා.. T. rex වගේ මාරාන්තික දඩයක්කරුවන් සහ ට්‍රයිසෙරටොප්ස් වගේ දැවැන්ත ශාක බුදින්නන් පෘථිවිය පුරා සැරිසැරූ ඒ යුගයේ, ඔවුන්ගේ සෙවණැල්ල යට ජීවත් වුනා කිසිවෙකුගේ අවධානයට ලක් නොවන තරම් කුඩා පක්ෂියෙක්. අද ඒ සත්වයා විද්‍යාඥයන් හඳුන්වන්නේ Asteriornis maastrichtensis යන නමින්. ඒත් ඌ ජනප්‍රිය වුනේ තවත් නමකින්. ඒ තමයි “Wonderchicken” හෙවත් “පුදුම කුකුළා”.

මේ කුඩා පක්ෂියා විශේෂ වෙන්නේ ඌ හුදෙක් පැරණි පක්ෂියෙක් වුන නිසාම නෙවෙයි. ඒ, මේ වනවිට හඳුනාගෙන ඇති නූතන පක්ෂීන්ගේ පරම්පරාවට අයත් පැරණිතම පැහැදිලි පොසිලය මෙය වෙන නිසයි. අද අප දකින කුකුළන්, තාරාවන්, පාත්තයන්, මුහුදු කුරුල්ලන් සහ ලොව පුරා ජීවත් වන දහස් ගණනක් පක්ෂි විශේෂවල දුරස්ථ මුතුන්මිත්තන්ගේ පවුල් ගසට මේ සත්වයා අයත් වුන බව විද්‍යාඥයෝ පෙන්වා දෙනවා.

මේ පක්ෂියාගේ පොසිලය සොයාගනු ලැබුවේ බෙල්ජියමේ වසර මිලියන 66 කට ආසන්න පැරණි පාෂාණ ස්ථරයකින්. ඒකෙ වයස තමයි ඉතාම වැදගත්. මොකද, ඒක නිර්මාණය වෙලා තියෙන්නේ පෘථිවියේ ජීවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කළ මහා විනාශයට, අතිවිශාල ග්‍රහකය පෘථිවියේ ගැටීමට ආසන්න කාලයකදීයි. ඒ නිසා මේ කුඩා පක්ෂියා, ටී. රෙක්ස් සහ ට්‍රයිසෙරටොප්ස් වගේ ඩයිනෝසෝරයන් සමඟ එකම කාලයේ, එකම පෘථිවියේ ජීවත් වුන ජීවියෙකු බවට සැකයක් නෑ.

මේ සොයාගැනීමේ තවත් විශ්මයජනක අංගයක් වන්නේ උගේ හිස්කබල අතිශය හොඳින් ආරක්ෂා වෙලා තිබීමයි. ඒ නිසා නවීන CT ස්කෑන් තාක්ෂණය භාවිතයෙන් විද්‍යාඥයන්ට හිස්කබලේ අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය පවා අධ්‍යයනය කරන්න පුලුවන් වුනා. එහිදී අනාවරණය වුනේ නූතන තාරාවන්ගේ සහ කුකුළන්ගේ ලක්ෂණ දෙකම එකට අඩංගු වුනේ අද්භූත සංයෝජනයක්. මේක මේ සත්වයා නූතන පක්ෂීන්ගේ පරිණාමික ගසේ මුල් අතු අතරින් එකකට ඉතා සමීප බව පෙන්වා දුන්නා.

ඩයිනෝසෝර යුගයේ අහස පුරා පියාසර කළ පක්ෂීන් අද වගේම එකම කණ්ඩායමකට අයත් වුන සතුන් නෙවෙයි. ඒ කාලයේ විවිධ පක්ෂි පෙළපත් ගණනාවක් පැවති අතර, බොහෝ ඒවා ග්‍රහක ගැටුමෙන් පසු සදහටම වඳ වෙලා ගියා. ඒත් Asteriornis අයත් වුන පරම්පරාව පමණක් ඒ මහා විනාශය පසුකරලා ජීවත් වෙන්න සමත් වුනා. අද අපි දකින සියලු නූතන පක්ෂීන් බිහි වුනේ ඒ දිවි ගලවාගත් කුඩා කණ්ඩායමෙන්.

විද්‍යාඥයන් සිතන්නේ මේ වගේ කුඩා, බිම් මත ඇවිදින, බීජ හා කුඩා ආහාර සොයාගනිමින් ජීවත් වුන පක්ෂීන්ට විනාශයෙන් පසු දිවි ගලවා ගැනීමට වාසි තිබුන බවයි. දැවැන්ත ඩයිනෝසෝරයන් අතුරුදන් වූ ලෝකයක, ඔවුන්ට නව පරිසරයට ඉක්මනින් හැඩගැහෙන්න පුලුවන් වුනා. ඒ අනුව ඔවුන්ගේ පරම්පරාව ක්‍රමයෙන් ලොව පුරා ව්‍යාප්ත වෙලා අද දක්වාම සාර්ථකව පවතින පක්ෂීන් බවට පරිණාමය වුනා.

මේ නිසා Asteriornis maastrichtensis කියන්නෙ “ලෝකයේ පැරණිතම නූතන පක්ෂියා” පමණක් නෙවෙයි. ඌ පෘථිවි ඉතිහාසයේ විශාලතම ජීව විනාශයකට පෙර මොහොතේ ජීවත් වුන, අනාගතයේ පක්ෂි ලෝකය ගොඩනැගූ පරම්පරාවේ ජීවමාන සාක්ෂියක්. ඌ අපට මතක් කර දෙන්නේ “ඉතිහාසය හැමවිටම ලියන්නේ දැවැන්තයන් නොවන බවයි.”

අද අහසේ පියාසර කරන කුරුල්ලෙක් , තාරාවෙක්හෝ කුකුලෙක් දිහා බලන කොට, ඔවුන්ගේ දුරස්ථ මුතුන්මිත්තෙක් මීට වසර මිලියන 66 කට පෙර, ඩයිනෝසෝරයන්ගේ අවසාන දිනවලදී, මේ අහස යටම නිහඬව ඇවිදිමින් හිටියා කියලා හිතෙන එකත් පුදුම සහගතයි. ඉතින් ලෝකය වෙනස් කළ ග්‍රහක ගැටුමට පෙර ජීවත් වුන ඒ කුඩා “අරුම පුංචි කුකුළා” නිසාම අදත් පෘථිවිය පුරා පක්ෂීන්ගේ ගීතය ඇහෙනවා වෙන්න බැරිකමක් නෑ.

පර්යේෂණ මූලාශ්‍ර:

Field, D. J. et al. (2020). Late Cretaceous neornithine from Europe illuminates the origins of crown birds. Nature.

University of Cambridge – Research on Asteriornis maastrichtensis.

Natural History Museum (UK) – Evolution of modern birds.

උපුටා ගැනීම : Timeline Tales