මුළු පළාතම යටවෙන්න වැස්සත්, එක වතුර බිඳුවකින්වත් නොතෙමෙන ලංකාවේ තියෙන ඒ අද්භූත චෛත්‍යය මොකක්ද? 

අහස කළු කරලා, මුළු පළාතම හොල්ලගෙන මහා වැස්සක් කඩාගෙන හැලෙනවා කියලා හිතන්නකෝ. හැමතැනම වතුරෙන් යටවෙද්දී, කිසිම වහලක් නැති සම්පූර්ණයෙන්ම එළිමහනේ තියෙන එකම එක චෛත්‍යයක් විතරක් වැහි බිඳුවකින්වත් නොතෙමී වේලිලා තියෙන්න පුළුවන් කිව්වොත් ඔයා විශ්වාස කරනවාද? 

පිස්සුවක් වගේ නේද?  ඒත් මේක නිකන්ම කතාවක් නෙවෙයි, ඇත්තම ඇත්තක්! මුළු ලෝකෙම මවිත කරන, අපේ රටේ තියෙන ඒ පුදුමාකාර ඓතිහාසික රහස ගැනයි අද අපි මේ විදිහට කතා කරන්න යන්නේ 

මේ පුදුමය ඇස් දෙකෙන්ම දැකගන්න නම් ඔයාට යන්න වෙනවා පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කයේ ආනමඩුව කියන ලස්සන නගරයට. එතනින් පුත්තලම පාරේ කිලෝමීටර් දෙකක් විතර යද්දී හමුවෙන පරමාකන්ද හන්දියෙන් ඇතුළට හැරිලා ටික දුරක් යන්න ඕනේ. අන්න එතකොට ඔයාට හමුවෙනවා අතීත රහස් රැසක් හංගාගෙන ඉන්න, රහතන් වහන්සේලා වැඩසිටිය පූජනීය පරමාකන්ද රජමහා විහාරය 

මේ විහාරයේ උඩ මළුවට ගියහම තමයි ඇස් අදහාගන්න බැරි, ලංකාවේ තියෙන අතිශය සුවිශේෂීම සහ එකම නොතෙමෙන චෛත්‍ය රාජාණන් වහන්සේව දැකගන්න ලැබෙන්නේ 

සාමාන්‍යයෙන් එළිමහනක චෛත්‍යයක් හැදුවහම වැස්සට තෙමෙන එක නවත්වන්න බෑනේ. හැබැයි අපේ පැරණි හෙළ ඉංජිනේරුවෝ සොබාදහම තමන්ගේ වාසියට හරවාගත්තේ පුදුම විදිහටයි. මේ චෛත්‍යය නිර්මාණය කරලා තියෙන්නේ මහා දැවැන්ත ස්වාභාවික ගල් පර්වතයක් අස්සේයි 

උසින් පිහිටි ඒ ගල් පර්වතයේ ඉහළින්ම, අතීත ශිල්පීන් විසින් හරිම සියුම් විදිහට කටාරමක් කොටලා තියෙනවා. කටාරමක් කියන්නේ අපි ගෙවල් වල වහලට දාන පීල්ලක් වගේ දෙයක්නේ. ඉතින් මහා වැස්සක් වහිනකොට, අර උඩින් වැටෙන හැම වතුර බිඳුවක්ම මේ කටාරම දිගේ ඇවිත්, චෛත්‍යයේ ගෑවෙන්නෙවත් නැතුව කෙලින්ම පහළ මළුවට විසිවෙලා යනවා 

චෛත්‍යය සහ කටාරම අතර තියෙන පරතරය නිසා, චෛත්‍යය මතට එක වතුර බිඳුවක්වත් වැටෙන්නේ නැහැ. මුළු පළාතම වැස්සට අහුවුණත්, මේ පූජනීය සෑ රජුන් කිසිම හානියක් නොවී, නොතෙමී අභිමානයෙන් නැගී සිටිනවා. මේක දකිද්දී අපේ මුතුන් මිත්තන්ගේ මොළේ ගැන ඇතිවෙන්නේ පුදුමාකාර ආඩම්බරයක් නේද? 

මේ චෛත්‍යයේ රහස් එතනින් ඉවර වෙන්නේ නැහැ.
ඔයා දන්නවාද, මේ චෛත්‍යය වටා තියෙන බිත්ති ඔක්කොම අතීතයේදී ලස්සන බිතුසිතුවම් වලින් පිරිලා තිබිලා තියෙනවා.

පුරාවිද්‍යාඥයෝ පවසන විදිහට මේවා හරියට සීගිරි ළඳුන් වගේ, ඒ කාලේ පැවතුණු ඉතාම වටිනා එළිමහන් සිතුවම් අදටත් ඒ පැරණි බදාම සහ චිත්‍ර වල කොටස් මේ ගල් පර්වතය අස්සේ රහසක් වගේ දකින්න ලැබෙනවා  කොච්චර කාලයක් ගත වුණත්, ඒ අනුරාධපුර යුගයේ අභිමානය අදටත් අපිට රහසින් මුමුණනවා වගේ දැනෙනවා 

මේ පරමාකන්ද පුණ්‍ය භූමියේ ඉතිහාසය දිව යන්නේ අනුරාධපුර යුගයටයි. වළගම්බා රජතුමාගෙන් පස්සේ ආපු තිස්ස කුමාරයා විසින් තමයි මේ ප්‍රදේශයේ තිබුණු විහාරය, සම්පූර්ණ අංගසම්පූර්ණ රජමහා විහාරයක් විදිහට දියුණු කරලා තියෙන්නේ.

ඒ විතරක් නෙවෙයි, ඓතිහාසික තෝනිගල සෙල්ලිපියේ පවා මේ පරමාකන්ද විහාරයට සිදුකළ වැව් පූජාවන් ගැන පැහැදිලිව සඳහන් වෙනවා. අතීතයේ ජීවමානව වැඩසිටි රහතන් වහන්සේලාගේ ආශිර්වාදය මැද සුරැකෙන බිමක් විදිහටයි මේ ස්ථානය සැලකෙන්නේ 

කාලයක් තිස්සේ දිරාපත් වෙමින් තිබුණු මේ සුවිශේෂී චෛත්‍යය, මෑතකදී පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව සහ විහාරාධිපති නායක හාමුදුරුවන්ගේ මූලිකත්වයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම සංරක්ෂණය කරන්න පටන් ගත්තා. වසර සිය ගණනකින් මේ චෛත්‍යයේ බැමි පද්ධතියක්වත් හදලා තිබුණේ නැහැ 

ඉතින් පුරාවිද්‍යා නිලධාරීන් එකතු වෙලා චෛත්‍යයේ තිබුණු පැරණි කපරාරුව සම්පූර්ණයෙන්ම අයින් කරලා, එහි තිබුණු මුල්ම පැරණි හැඩතල මතු කරගෙන, නැවතත් ඉතාම සුවිශේෂී විදිහට කපරාරු කරලා තියෙනවා  ඒ වගේම අර උඩින් වැටෙන මහා වතුර පාර වැදිලා චෛත්‍යයේ මළුව විනාශ වෙන්නේ නැති වෙන්න, වතුර වැටෙන කෙළින්ම බිමට විශාල ගල් ඇතිරිලි අල්ලලා මළුවම අලුතින් සකස් කරලා තියෙනවා 

දැන් ඉතින් වතුර වැටෙන්නේ ඒ ගල් මතටයි. ඉදිරි පොසොන් මාසය වෙනකොට මේ සෑ රජුන්ගේ කොත් පළඳවන්නත්, පැරණි බැමි පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතිසංස්කරණය කරන්නත් සියලු කටයුතු ලෑස්තියි 

මේ කතාවේ තවත් හිතට වදින, පුදුමාකාර පැත්තක් තියෙනවා. මේ විහාරස්ථානයේ වැඩවසන නායක හාමුදුරුවන්ට වත්, අනෙක් භික්ෂූන් වහන්සේලාට වත් අදටත් නිසි සංඝාවාසයක්, ඒ කියන්නේ නවාතැන් ගන්න හරියාකාර ගොඩනැගිල්ලක් නැහැ 

උන්වහන්සේලා වැඩ ඉන්නේ ඉතාම කුඩා කුටියක. තමන්ට ඉන්න තැනක් හදාගන්න කලින්, අපේ රටේ තියෙන මේ අමිල ජාතික උරුමය, වසර දහස් ගණනක් පැරණි බෝධීන් වහන්සේ සහ නොතෙමෙන චෛත්‍යය ආරක්ෂා කරලා අනාගත පරපුරට දෙන්න ඕනේ කියන උදාර අරමුණ විතරමයි ඒ හිමිනමගේ හදවතේ තියෙන්නේ  තමන්ට වඩා සෑයට මුල්තැන දීපු ඒ උතුම් ගුණය ඇත්තටම අගය කරන්නම ඕනේ 

මේ වගේ සංරක්ෂණ කටයුත්තක් සාමාන්‍යයෙන් සිද්ධ වෙන්නේ වසර 200කින් හෝ 300කින් එක වතාවක් විතරයි. ඉතින් අපේ ජීවිත කාලය ඇතුළත මේ වගේ දේකට දායක වෙන්න ලැබෙන එක පෙර පිනක්ම තමයි 

ඔයාට පුළුවන් මේ උතුම් පින්කමට ශ්‍රමයෙන් හෝ ධනයෙන් දායක වෙන්න  ආනමඩුව පැත්තේ රවුමක් දාන්න යන වෙලාවක අනිවාර්යයෙන්ම පරමාකන්ද රජමහා විහාරයට ගිහින්, මේ විස්මිත නොතෙමෙන චෛත්‍යය වන්දනාමාන කරලා, ඒ අපූර්ව නිර්මාණය ඔයාගේ ඇස් දෙකෙන්ම දැකලා එන්න කියලා අපි ආදරයෙන් මතක් කරනවා 

අපේ මුතුන් මිත්තන්ගේ ඒ විශ්මිත තාක්ෂණය සහ මේ පුණ්‍ය භූමියේ තියෙන සන්සුන් බව ඔයාගේ හදවතට පුදුමාකාර සහනයක් ගෙනේවි  මේ වගේ ලංකාවේ හැංගිලා තියෙන අද්භූත සහ ලස්සන තැන් ගැන දිගටම තොරතුරු දැනගන්න, අපේ පිටුව Follow කරලා තියාගන්නත් අමතක කරන්න එපා 

මේ පණිවිඩය තවත් කෙනෙකුට බලන්න Share කරන්නත් අමතක කරන්න එපා  ඔයාට තෙරුවන් සරණයි!

උපුටා ගැනීම : Hela Rahas