ගැව්රිනිස් ස්මාරකය: යුරෝපීය නවශිලා යුගයේ අසිරිමත් සිහිවටනය

ප්‍රංශයේ බ්‍රිටනි (Brittany) ප්‍රදේශයේ මෝබිහාන් බොක්කෙහි (Gulf of Morbihan) පිහිටා ඇති ගැව්රිනිස් (Gavrinis)දූපතේ පිහිටි මෙම ස්මාරකය, ලෝක පුරාවිද්‍යා ඉතිහාසයේ හමුවන අතිශය විස්මිත නිර්මාණයකි. ක්‍රිස්තු පූර්ව 4000–3500 අතර කාලයේ ඉදි කර ඇති මෙය, යුරෝපයේ නවශිලා යුගයට (Neolithic) අයත් මෙගලිතික (මහා ශිලා) සම්ප්‍රදායේ විශිෂ්ටතම සංධිස්ථානයක් ලෙස සැලකේ.

ඓතිහාසික පසුබිම සහ කාල නිර්ණය

* මෙම ස්මාරකය ක්‍රිස්තු පූර්ව 4000 ත් 3500 ත් අතර කාලසීමාවේදී ඉදි කරන ලද්දකි.

* මෙය පිහිටා ඇත්තේ ප්‍රංශයේ බ්‍රිටනි හි මෝබිහාන් බොක්කෙහි ඇති ගැව්රිනිස් නම් කුඩා දූපතකය.

වාස්තු විද්‍යාත්මක සැලසුම (Architectural Design)

බාහිර ව්‍යුහය:මෙය ගල් පුවරු රාශියකින් වට කරන ලද වටකුරු හැඩැති ස්මාරකයකි (Circular stone cairn).

අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය:ස්මාරකය තුළ දිගු හා පටු ගමන් මාර්ගයක් පවතින අතර, එය කුඩා බහුඅස්‍ර හැඩැති සොහොන් ගැබක් (Small polygonal burial chamber) වෙත යොමු වේ.

ඉදිකිරීම් තාක්ෂණය:මෙම ස්මාරකය ඉදි කිරීමේදී බදාම (Mortar) භාවිතා කර නොමැති අතර, ගල් පුවරු ඉතා සියුම් ලෙස එකිනෙකට ගැලපෙන සේ සවිකර තිබේ.

අසිරිමත් කැටයම් කලාව (Art and Symbols)

මෙම ස්ථානය ලෝක ප්‍රකට වී ඇත්තේ එහි අභ්‍යන්තරයේ ඇති ගල් පුවරු (Orthostats) මත නෙළා ඇති අතිශය සංකීර්ණ කැටයම් නිසාවෙනි.

කැටයම් රටා: සර්පිලාකාර රටා (Spirals), සිග්සැග් (Zigzags), පොරෝ හැඩැති සලකුණු (Axes), චාප (Arcs) සහ විවිධ වියුක්ත රටාවන් (Abstract patterns) මෙහි බහුලව දක්නට ලැබේ.

විශේෂත්වය: යුරෝපීය නවශිලා යුගයට අයත් වඩාත් විස්තීර්ණ හා සංකීර්ණ සැරසිලි වැඩසටහනක් ලෙස මෙය පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් හඳුන්වනු ලබයි.

භාවිත කළ අමුද්‍රව්‍ය සහ ශ්‍රම සංවිධානය

පාෂාණ වර්ග:ප්‍රධාන වශයෙන් එම ප්‍රදේශයෙන් සොයාගත් ‘ඔතෝග්නයිස්’ (Orthogneiss) සහ ග්‍රැනයිට් (Granite) පාෂාණ මේ සඳහා යොදාගෙන ඇත.

ප්‍රවාහනය: මෙම නිර්මාණයට අවශ්‍ය ඇතැම් විශාල ගල් පුවරු ප්‍රධාන ගොඩබිමේ සිට ප්‍රවාහනය කර ඇති බව සොයාගෙන ඇත.

සංවිධාන ශක්තිය: මින් පැහැදිලි වන්නේ එකල සමාජයේ ඉතා දියුණු සහ සංවිධානාත්මක ශ්‍රම බලකායක් (Organised labour) මෙන්ම ක්‍රමානුකූල ඉදිකිරීම් ක්‍රමවේදයක් පැවති බවයි.

මෙම ලිපිය සැකසීමේදී පාදක කරගත් ප්‍රධාන පුරාවිද්‍යාත්මක අංශ මෙන්න:

අත්ලාන්තික් මෙගලිතික සම්ප්‍රදාය: යුරෝපයේ අත්ලාන්තික් වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල ව්‍යාප්ත වී තිබූ මහා ගල් පුවරු ඇසුරින් ස්මාරක ඉදි කිරීමේ තාක්ෂණය මෙයට පදනම් වී ඇත.

පැසේජ් ටූම් (Passage Tomb) පුරාවිද්‍යාව: පටු ගමන් මාර්ගයක් සහ සොහොන් ගැබක් සහිත සුවිශේෂී වාස්තු විද්‍යාත්මක සැලසුම් පිළිබඳ අධ්‍යයනයන් මෙයට ඇතුළත් වේ.

නවශිලා යුගයේ කලා ඉතිහාසය (Prehistoric Art): ගල් පුවරු මත නෙළා ඇති සර්පිලාකාර රටා, පොරෝ හැඩැති සලකුණු සහ වියුක්ත රටා හරහා එකල මිනිසුන්ගේ සංකේත පද්ධතිය හඳුනා ගැනීම මෙහි ප්‍රධාන අංගයකි.

පුරාණ ඉංජිනේරු විද්‍යාව:බදාම (Mortar) භාවිතයකින් තොරව ගල් පුවරු එකිනෙකට ගැළපීම සහ මහා පරිමාණ ශ්‍රම සංවිධානය (Organised labour) පිළිබඳ පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි මෙයට පදනම් වේ.

භූ-පුරාවිද්‍යාව (Geo-archaeology):ස්මාරකය ඉදි කිරීමට යොදාගත් පාෂාණ වර්ග (Orthogneiss සහ Granite) සහ ඒවා ප්‍රවාහනය කළ දුර ප්‍රමාණයන් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක කරුණු මෙහි අන්තර්ගත වේ.

උපුටා ගැනීම : අපි නොදුටු ලෝකය Api Nodutu Lokaya ෆේස්බුක් පිටුව