පෘථිවියෙන් ආලෝක වර්ෂ 100ක් ඈතින් ඇති ‘සාගර ලෝකය’ — TOI-1452 b

අපේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයෙන් පිටත මේ වන විට සොයාගෙන ඇති වඩාත්ම සිත්ගන්නාසුලු විභව සාගර ලෝකයක් ලෙස TOI-1452 b සැලකෙනවා.

නමුත් වැදගත් කරුණක් තියෙනවා —

එහි සම්පූර්ණ මතුපිටම ගෝලීය සාගරයකින් වැසී ඇති බව විද්‍යාඥයන් තවමත් තහවුරු කර නැහැ.

TOI-1452 b ගැන අප දන්නා දේ

මෙම බාහිර ග්‍රහලෝකය පෘථිවියේ සිට ආසන්න වශයෙන් ආලෝක වර්ෂ 100ක් ඈතින් පිහිටා තිබෙනවා.

එය,

පෘථිවියට වඩා විෂ්කම්භයෙන් ආසන්න වශයෙන් 1.7 ගුණයක් විශාලයි.

පෘථිවියට වඩා ස්කන්ධයෙන් ආසන්න වශයෙන් පස් ගුණයක් වැඩියි.

කුඩා රතු වාමන තාරකාවක් (Red Dwarf) වටා කක්ෂගත වී තිබෙනවා.

එම තාරකාව වටා එක් වටයක් සම්පූර්ණ කිරීමට ගත වන්නේ දින 11.1ක් පමණයි.

ඇයි මේ ග්‍රහලෝකය මෙතරම් විශේෂ?

TOI-1452 b හි ඇති බව පෙනෙන අඩු ඝනත්වය තමයි විද්‍යාඥයන්ගේ විශේෂ අවධානයට හේතුව.

එහි ප්‍රමාණය සහ ස්කන්ධය සලකා බැලූ විට, එය ප්‍රධාන වශයෙන් පාෂාණ සහ ලෝහවලින් පමණක් සමන්විත ග්‍රහලෝකයක් වීම අපේක්ෂා කිරීමට අපහසුයි.

ඒ නිසා එහි අභ්‍යන්තරයේ සැලකිය යුතු කොටසක් ජලයෙන් හෝ අඩු ඝනත්වයකින් යුත් වෙනත් ද්‍රව්‍යයකින් සමන්විත විය හැකි බවට විද්‍යාඥයන්ගේ ආකෘති යෝජනා කරනවා.

සමහර ආකෘතිවලට අනුව, එම ග්‍රහලෝකයේ සමස්ත ස්කන්ධයෙන් 20%–30%ක් පමණ ජලය විය හැකියි.

පෘථිවිය සමඟ සැසඳුවොත්…

මෙය ඉතා විශාල වෙනසක්.

පෘථිවියේ මතුපිටින් ආසන්න වශයෙන් 70%ක් සාගරවලින් වැසී තිබුණත්, එම සාගරවල ජලය පෘථිවියේ සමස්ත ස්කන්ධයෙන් 1%කටත් අඩු ප්‍රමාණයක් පමණයි.

එහෙත් TOI-1452 b සම්බන්ධ “ජල ලෝකයක්” යන උපකල්පනය නිවැරදි නම්, එහි ජලය ග්‍රහලෝකයේ ස්කන්ධයෙන් ඉතා විශාල කොටසක් විය හැකියි.

මහාද්වීප නැති සාගර ග්‍රහලෝකයක්ද?

ජලයෙන් ආධිපත්‍යය දරන ග්‍රහලෝකයක් බව තහවුරු වුවහොත්, TOI-1452 b හි සමස්ත ග්‍රහලෝකය පුරාම පැතිරුණු කිලෝමීටර් සිය ගණනක් ගැඹුරු සාගරයක් තිබිය හැකියි.

එවැනි තත්ත්වයකදී පෘථිවියේ මෙන් පැහැදිලි මහාද්වීප නොතිබිය හැකියි.

තවද එතරම් විශාල ගැඹුරකදී ඇතිවන දැවැන්ත පීඩනය හේතුවෙන්, ජලය පෘථිවියේ අප දන්නා සාමාන්‍ය සාගර ජලයට වඩා වෙනස් අධි පීඩන ඝන අවස්ථා (high-pressure phases) බවට පත්විය හැකියි.

නමුත් තවමත් විශාල ප්‍රශ්නයක් තියෙනවා…

දැනට ලබාගෙන ඇති නිරීක්ෂණවලින් පමණක් TOI-1452 b සම්පූර්ණයෙන්ම ජලයෙන් වැසුණු ග්‍රහලෝකයක් බව නිශ්චිතව පැවසිය නොහැකියි.

එම නිරීක්ෂණ වෙනත් ආකාරයේ ග්‍රහලෝක සංයුතියකින්ද පැහැදිලි කළ හැකියි.

උදාහරණයක් ලෙස, එය පාෂාණමය ග්‍රහලෝකයක් වන අතර එය වටා ඝන වායුගෝලයක් පවතින ලෝකයක් විය හැකියි.

ඒ නිසා TOI-1452 b හි මතුපිට සම්පූර්ණයෙන්ම ජලයෙන් වැසී ඇති බවට තවමත් තහවුරු කළ සාක්ෂියක් නැහැ.

අනාගත නිරීක්ෂණවලින් පිළිතුර ලැබෙයිද?

විද්‍යාඥයන් අනාගතයේදී එහි වායුගෝලය පිළිබඳ වඩාත් සවිස්තරාත්මක නිරීක්ෂණ සිදු කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා.

එවැනි පරීක්ෂණ මගින් TOI-1452 b හි සැබෑ සංයුතිය පිළිබඳ වැදගත් සාක්ෂි ලැබිය හැකියි.

සමහරවිට අනාගතයේදී අපට පිළිතුරු සොයාගත හැකි වනු ඇත…

අපේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයෙන් ඔබ්බෙහි සැබෑ “ජල ලෝක” ඇත්තටම පවතිනවාද?

එම පිළිතුර සොයාගැනීමට TOI-1452 b වැනි දුරස්ථ ලෝක අපට වැදගත් ඉඟි ලබාදෙනවා.

මූලාශ්‍ර: NASA • Trottier Institute for Research on Exoplanets • The Astronomical Journal

අපි නොදුටු ලෝකය Api Nodutu Lokaya